Na drie kwartier is ook het geduld van de filmmaker op

Zap Een docu over Ghislaine Maxwell biedt vooral veel oppervlakkige diagnoses over de helper van Jeffrey Epstein. Later op de avond was Pleistocene Park te zien, over een wetenschapper die in Siberië probeert de steppe uit het Pleistoceen te herscheppen.

De Russische geofysicus Sergey Zimov probeert het ecosysteem van de pleistocene mammoetsteppe te reconstrueren in Siberië.
De Russische geofysicus Sergey Zimov probeert het ecosysteem van de pleistocene mammoetsteppe te reconstrueren in Siberië. Beeld VPRO

De titel wil wel natuurlijk: Ghislaine Maxwell: Sex, Lies and Secrets, op dinsdagavond bij BNNVARA. Drie delen documentaire over de vrouw die tienermeisjes geronseld zou hebben voor de veroordeelde en inmiddels dode Amerikaanse miljardair Jeffrey Epstein. Het is het soort documentaire waar de Britten goed in zijn. Studiegenoten, voormalige tutors, kennissen en collega’s mochten in deel één vertellen over de eerste dertig jaar van Maxwell, toen ze nog jong, slim en knap was, en als jongste dochter van mediamagnaat Robert Maxwell studeerde en feestte met de elite.

Tja, en wat levert zoiets op? Veel psychiatrische diagnoses uit de losse pols. Dat ze manisch was, een vadercomplex had, depressief was na zijn noodlottige dood. En wie zijn deze mensen die met terugwerkende kracht „de waarheid” over haar onthullen? Passanten in haar leven. Hoe serieus nemen we de tutor die haar een semester bijspijkerde toen zij 17 was en hij 21? Een collega bij The European, een uitgave van vader Maxwell zegt dertig jaar na dato dat Ghislaine „bot, onbeschoft en verwend” was. Een oud-studiegenoot vindt bij nader inzien de uitbundige fuiven die ze vierden toch een beetje „leeg”. Het hele probleem is dat iedereen die haar van vroeger kent haar nu ziet in het licht van wie ze is geworden. Drie delen ‘waarheid over Ghislaine’ lijkt vooral een excuus om nog es lekker te grasduinen in al haar kwaaie zaken.

Geen vlieg op de muur

Nog een documentaire, laat op de avond bij de VPRO. Pleistocene Park. De maker ervan zegt na 46 minuten, de film is nog niet eens op de helft, dat hij geen geduld meer heeft om „vlieg op de muur” te zijn. De Amerikaanse filmmaker is op bezoek in het Pleistoceen Park van de Russische wetenschapper Sergey Zimov en zijn zoon Nikita in Jakoetië, het verste puntje van Siberië. Het is dan 2012. Vader Sergey heeft ontdekt dat in de bevroren Noordpoolbodem bijna twee keer zoveel koolstof zit als in de hele atmosfeer nu. Smelt die permanente ijslaag, en dat doet hij, dan is de ramp niet te overzien. Nog meer CO2, nog warmere aarde. Tot zover begreep ik het. Dan Sergey’s plan om de ontdooiing tegen te gaan: zoveel mogelijk grote grazers overbrengen naar zijn contreien. Bizons, rendieren, paarden, elanden, maakt niet uit, als ze maar gras vreten. De bedoeling is zo de mammoetsteppe uit het pleistoceen te reconstrueren.

De film is dan intussen drie kwartier bezig en ik begin ook mijn geduld te verliezen. Ik zie zoon Nikita, bepaald geen bioloog of dierenvriend, van heinde en verre wolharigen naar het experimentele Pleistoceen Park slepen. Zes muskusossen. Allemaal mannetjes, dat is nou net jammer. Zes wapiti’s. Eén bizon, de andere gaan dood. Een container yaks uit Mongolië, 4.500 kilometer verderop. De beesten vertikken het om de oneindige vlaktes op te rennen, ze hangen rond bij de stallen, bedelend om eten. Maar ik weet dus nog steeds niet waaróm ze die dieren daarheen slepen. De theorie erachter blijkt dat grazers ook in de winter willen grazen, en daartoe de sneeuw van de bodem schrapen. Dat is goed, want sneeuw houdt de warmte in de bodem vast. Zonder sneeuw blijft de permafrost in de grond langer bevroren.

Filmmaker Luke Griswold-Tergis blijft het ijstijdpark tien jaar filmen. Het wordt, erkent hij, voor hem een manier van leven. Hij vergezelt Nikita naar Mongolië. Hij is een maand met hem onderweg bizons halen uit Denemarken. Van vlieg op de muur wordt hij steeds meer meewerkend cameraman. Hij raakt zo betrokken dat hij zelf een kudde bizons uit Alaska koopt. Vervoer, hokken, quarantaine, met alles heeft hij rekening gehouden, behalve met de Russische douane. De bizons komen er niet in. En dat is meer dan pech, want om de Noordpool koud te houden heeft Sergey er een miljoen nodig. Minstens.