Slagwerker Jacob Vanneste en klaveciniste Lisa Kokwenda Schweige vormen samen Two Envelopes.

Foto Frerik de Jong

Interview

Experimenteel duo pingpongt samen op het klavecimbel

Klassiek Het Belgische duo Two Envelopes is ‘ensemble in residence’ tijdens de Gaudeamus Muziekweek, die woensdag van start gaat in Utrecht. „Eerst dacht ik: dit is onspeelbaar. Nu heb ik er plezier in, juist omdat het zo flashy en overweldigend is.”

Duo’s te over in de wereld van de klassieke muziek, maar een duo van klavecimbel en slagwerk kom je zelden tegen. Het unieke Two Envelopes uit België is dit jaar ‘ensemble in residence’ tijdens de Gaudeamus Muziekweek, het Utrechtse festival voor jonge makers. Two Envelopes treedt tweemaal op, op donderdag en zaterdag, en is 18 september ook in Amsterdam te zien.

Behalve het illustere duo van klaveciniste Elisabeth Chojnacka en percussionist Sylvio Gualda uit de jaren 1980 heeft Two Envelopes geen voorgangers. Maar dat er voor hun instrumentencombinatie nauwelijks repertoire bestaat, hield hen niet tegen: „Er was een muzikale klik”, zegt slagwerker Jacob Vanneste simpelweg. „En het laat juist veel ruimte voor experiment”, voegt klaveciniste Lisa Kokwenda Schweiger toe.

Pingpongen

Die ruimte benutten ze ten volle. Oók in theatrale zin: in Merlin goes wild van Stefaan Quix pingpongen ze op het klavecimbel, van Pedro Guajardo’s El clave mal temperado (Das schlechttemperierte Clavier) maakten ze een korte film waarin ze geüniformeerd door een grensgebied marcheren, vergezeld door een kudde schapen.

Vrijwel alle stukken die Two Envelopes speelt, zijn speciaal voor hen geschreven, doorgaans door componisten die ze goed kennen. Dat laatste is deze week anders. Als gastartiest bij Gaudeamus voert het duo werken uit van drie van de vijf genomineerden voor de Gaudeamus Award, de aanmoedigingsprijs voor componisten die het festival al uitreikt sinds de begindagen van Louis Andriessen (in 1959 de derde winnaar). Een hele eer, maar ook spannend, zegt Vanneste in een repetitiestudio van het Muziekhuis in Utrecht: „Wij studeren al weken op het stuk van Alex Paxton, maar gisteren pas kwamen we hemzelf tegen, hij stond hier in de lift.”

Nauwe samenwerking met componisten is belangrijk voor ze. Schweiger: „Ik kom uit de wereld van de oude muziek. Toen ik me met hedendaagse muziek ging bezighouden vond ik het heel verfrissend om met levende mensen te werken. Dat heeft invloed gehad op hoe ik oude muziek interpreteer. Ook een dode componist was immers ooit een ‘hele persoon’, iemand van vlees en bloed, een mens met een universum.”

Juist dat persoonlijke aspect maakt ieder werk bijzonder. „Wij noemen ook nooit de titels van de stukken, we zeggen: we gaan Boris spelen, we gaan Julia spelen”, zegt Vanneste. De composities van Boris Bezemer en Julia Emmery staan op de cd Inner Phrases die Two Envelopes in 2021 uitbracht. Om die ‘innerlijke stemmen’ is het hen te doen: „De werken zijn haast portretten, de muziek is heel menselijk, ze leeft”, zegt Schweiger.

Vrolijk eclectisch

Het werk van genomineerde Paxton, Justgum friends, bewijst die stelling: tijdens de repetitie klinkt het net zo vrolijk eclectisch als de componist er uitziet, in een paars T-shirt, oranje korte broek, roze sneakers, een rode sok en een blauwe sok. Op hol geslagen kermismuziek is het. Schweiger heeft synthesizers aan weerszijden van haar klavecimbel, Vanneste hamert met een kazoo tussen zijn lippen op het glockenspiel. Paxton vindt het geweldig, maar insisteert dat de geluidsband en live elektronica harder moeten.

„Toen ik de partituur zag dacht ik: dit is onspeelbaar. Maar nu heb ik er plezier in, juist omdat het zo flashy en overweldigend is”, zegt Schweiger.

Nog niet te horen tijdens de repetitie, maar in de vorm van een grote installatie wel prominent aanwezig, is het werk van de genomineerde Bethany Younge. Vanneste, droogjes: „Bethany zei: het zou leuk zijn als er iets gebeurt met dingen die draaien. Dus ik zei: ik kan wel iets bouwen.”

Achter het klavecimbel doemt zijn ‘instrumentmachine’ op, een gevaarte van buizen en schijven (op Facebook is een preview te zien). Vanneste laat zien waar hij allemaal motortjes heeft ingebouwd en wat ze doen: een bak met glas laten knarsen, knikkers die in een omgekeerde trommel klateren, een rad van fortuin brengt een intrigerende boventoonmelodie voort.

„Jacob mag altijd alle leuke dingen doen”, grapt Schweiger. „Machines aanzetten, dingen in het klavecimbel gooien. Ik zit alleen maar aan het klavier.” Wie haar in eerder video’s heeft zien pingpongen en marcheren weet dat dat niet waar is, en ook in het werk van Younge doet Schweiger volop mee in de choreografie, geeft ze toe: „Eigenlijk is het een klanksculptuur. En wij zijn er onderdeel van.”

Gaudeamus Muziekweek, 7/9 t/m 11/9, Utrecht. Two Envelopes, ook: 18/9 A’dam. Info: twoenvelopes.be