Een gietijzeren vijzel van Bruno Ninaber van Eyben

Ribbens geeft door Elke maand geeft NRC Magazine een gebruikt designvoorwerp weg. Dit keer: een vijzel van Bruno Ninaber van Eyben.

Foto Benning & Gladkova

Heimwee kun je krijgen naar de twee decennia dat zowel de straatkrantverkoper als de minister-president ontwerpen van Bruno Ninaber van Eyben op zak had. We hebben het over de periode 1982-2001, de jaren van de door hem ontworpen guldenmunten. In talloze portemonnees zaten stuivers, kwartjes, guldens en knaken met een gestileerd silhouet van een iets omhoog kijkende koningin Beatrix. Ninaber van Eyben (1950) ontwierp ook de Nederlandse zijde van de eerste euromunten, met een kleinere Beatrix omringd door een sterrenhemel, maar die wekken minder nostalgie op.

Ninaber van Eybens ontwerpen zijn beroemd, hijzelf is slechts bij ingewijden bekend. Dat is het lot van de functionalist, de maker van stille, dienstbare ontwerpen die tot in de kleinste details zijn doordacht. „Meer zou onnodig zijn, minder onmogelijk”, is zijn variant op het bekende ‘less is more’-credo.

Zijn werkwijze leidde tussen 1973 en 1984 tot drie nog altijd modern aandoende horloges, waarvan het halshorloge – een klokje aan een rubberen koord – is opgenomen in de collectie van het Museum of Modern Art in New York. Voor Randstad ontwierp hij diverse relatiegeschenken, zoals een bonbonnière en een papercliphouder. En deze vijzel, een eindejaarsgeschenk bij de millenniumwisseling voor de 40.000 medewerkers van het uitzendbureau.

Ninaber van Eyben heeft een showroommodel beschikbaar gesteld. De kom is gemaakt bij een Nederlandse ijzergieter, de stamper van esdoornhout komt uit Italië. Om te voorkomen dat kruiden blijven plakken aan het metaal is de vijzel in Zweden met olie ingebrand. De rand van de kom is een handgreep. Veel praktischer dan een stenen vijzel, zegt hij. Hij hoopt dat zijn ontwerp uitnodigt tot fijne maaltijden en gastvrijheid.