Veel kritiek tijdens de VVD-asielbijeenkomst: ‘Hij lult er meteen weer omheen’

VVD-bijeenkomst Dinsdagavond bleven Kamerlid Ruben Brekelmans en staatssecretaris Eric van der Burg het nieuwe asielplan van het kabinet verdedigen tegenover VVD-leden. Naast kritiek waren er ook vragen over het dwingen van gemeenten om asielzoekers op te vangen.
VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans en staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel en Migratie, VVD) praten tijdens een bijeenkomst in Driebergen met VVD-leden.
VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans en staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel en Migratie, VVD) praten tijdens een bijeenkomst in Driebergen met VVD-leden. Foto Jeroen Jumelet

„Mag ik even uitpraten?”, vraagt Ruben Brekelmans als er vanuit de zaal door zijn verhaal heen wordt geroepen. Brekelmans voert in de Tweede Kamer namens de VVD het woord over asiel. Dinsdagavond staat hij in Driebergen voor een zaal kritische VVD-leden en verdedigt hij de nieuwe asielmaatregelen van het kabinet. „Ook als je zegt dat je niet zo’n moeite hebt met het feit dat er mensen buiten moeten slapen in Ter Apel, is het vanuit een overlastaspect ook onacceptabel.” Er klinkt weer geroep. Kritiek op het dwingen van gemeenten om asielzoekers op te vangen. „Laat me even uitpraten”, zegt Brekelmans weer.

Vrijdag kwam het kabinet met nieuwe asielmaatregelen die de instroom van asielzoekers moeten beperken om de overvolle asielopvang te ontlasten. Zo mogen statushouders voorlopig hun gezin pas naar Nederland laten komen als ze een woning hebben. En Nederland zal zich tijdelijk niet aan de Turkije-deal houden, die asielzoekers over de EU verdeelt. Afgelopen week klonk er kritiek vanuit de achterbannen van de ChristenUnie en D66 op het nieuwe asielplan. En dinsdag roerde ook een groep CDA-leden zich. De maatregelen zouden te streng zijn.

Bij de VVD-bijeenkomst over asiel dinsdagavond in Driebergen klonk een ander geluid: de partijtop van de VVD moet méér doen om de instroom van asielzoekers in te perken. De bijeenkomst was vóór het Haagse zomerreces al ingepland. Op het VVD-congres in juni had het bestuur een motie overgenomen van Paul Slettenhaar, wethouder in Castricum, die opriep de bijeenkomst te houden om te praten de „gigantische instroom van asielzoekers naar Nederland”. Het was dezelfde bijeenkomst waar een motie werd ingediend die opriep om het stikstofbeleid – dat steeds vurig was verdedigd door VVD-minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) – aan te passen. De motie leidde tot veel ophef binnen en buiten de partij.

Dinsdagavond werd er weer gediscussieerd in de VVD, waar dat normaal weinig gebeurt. Naast Brekelmans staat ook Eric van der Burg, staatssecretaris voor Asiel en Migratie, voor de zaal. Er zitten zo’n honderd mensen, een aanzienlijk deel met de armen over elkaar op de borst. Online kijken via Zoom ongeveer vier keer zoveel VVD’ers mee. Er is een constante stroom aan chatberichten, de meeste kritisch. „Hij lult er meteen weer omheen.” „Asielstop noodzakelijk.”

Er zijn ook leden die meedenken. In de zaal stelt een vrouwelijke VVD’er uit Amstelveen voor om asielzoekers op te vangen op Rottumerplaat, een onbewoond Nederlands waddeneiland. Een oudere man komt met het idee om gepensioneerden te stimuleren naar het buitenland te verhuizen. Dat vindt Brekelmans „niet liberaal, maar wel creatief”.

Lees ook: Asielakkoord: gemeenten moeten dit najaar 20.000 statushouders plaatsen

Grenzen sluiten

Meerdere vragen gaan over het dwingen van gemeenten om asielzoekers op te vangen. Is de VVD nou vóór of tegen? Eerder deze maand maakte Van der Burg bekend dat in het Overijsselse Tubbergen in en bij een hotel 300 asielzoekers opgevangen zullen worden. De gemeente werd daardoor naar eigen zeggen „onaangenaam verrast”. In de media zei Brekelmans dat hij niet meer wil dat gemeenten worden „gepasseerd” door het Rijk, zoals volgens hem in Tubbergen is gebeurd. Tijdens de bijeenkomst herhaalt hij dat. Tegelijkertijd werkt Van der Burg aan een wetsvoorstel waarmee gemeenten gedwongen kunnen worden om asielzoekers op te vangen.

„Je zet mensen dus op het verkeerde been als je zegt dat je geen dwang à la Tubbergen wil”, zegt Slettenhaar, de wethouder uit Castricum, tegen Brekelmans. Brekelmans zegt de „zorgen en vragen” te begrijpen. „Maar we hebben ons nog nergens aan gecommitteerd.”

Waar „we ons” wel aan hebben gecommitteerd, zijn de EU-verdragen, aldus Brekelmans. Daarom is een asielstop volgens hem op korte termijn niet mogelijk, zegt hij tegen een man in de zaal die zojuist een deel van het VVD-verkiezingsprogramma heeft voorgelezen. Daarin staat het voorstel om in het geval van een nieuwe migratiecrisis de Nederlandse grenzen te sluiten voor migranten. De zaal klapt nadat de man Pim Fortuyn citeert: „We kunnen wel gaan dweilen, maar niet met de kraan open.” Brekelmans zegt dat hij ook de wens heeft tot een asielstop, maar „wij staan voor de rechtsstaat”.

Van der Burg had aan het begin van de avond al gezegd dat hij als lid van het kabinet geen ander standpunt zou innemen dan het kabinet. Hij is steeds lang aan het woord om zijn beleid uit te leggen en te verdedigen. Dat wekt irritatie in de zaal. Bij Brekelmans lijkt meer bewegingsruimte te zitten, maar voorlopig wil hij het bij het huidige plan houden. „Als we over een aantal weken of maanden nog steeds in een crisissituatie zitten, moeten we weer opnieuw kijken.”

„Verantwoordelijkheid doet soms gewoon ‘au’”, zegt Van der Burg goedgemutst. Een VVD-lid heeft in de chat op Zoom een andere conclusie. „Ze dronken een glas en deden een plas en alles bleef zoals het was.”