Reportage

Kan vertrouwen hersteld worden? ‘Nee!’, klinkt het in de raadszaal van Tubbergen

Bezoek staatssecretaris Staatssecretaris Van der Burg kwam niet naar Tubbergen „om te onderhandelen”. Hij gaf les in asielopvang.

De publieke tribune van de raadszaal van gemeente Tubbergen zat bomvol. Zo’n driehonderd anderen konden meekijken op een groot scherm in een zaal van restaurant ’t Oale Roadhoes.
De publieke tribune van de raadszaal van gemeente Tubbergen zat bomvol. Zo’n driehonderd anderen konden meekijken op een groot scherm in een zaal van restaurant ’t Oale Roadhoes. Foto Eric Brinkhorst

Albergenaren Helen (54) en dochter Maud (29) beschouwen de aanstaande raadsvergadering staand op het plein voor het gemeentehuis in Tubbergen vast voor, zoals meer plukjes mensen dat doen. „Wist je dat ze nu in het merendeel van de Van der Valk-hotels asielzoekers hebben zitten?”, klinkt het om moeder en dochter heen.

Vanavond vergadert de gemeente over het onderwerp dat hen en hun dorpsgenoten de hele week bezighoudt: de komst van een azc. Het trekt te veel belangstellenden voor de raadszaal, met plek voor honderd inwoners. Zo’n driehonderd anderen kunnen op groot scherm in een zaal van ’t Oale Roadhoes live meekijken.

Een week geleden werd de gemeente Tubbergen, waartoe Albergen behoort, overvallen door een telefoontje van staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel, VVD). Tubbergen wordt als eerste gemeente in Nederland verplicht tot het huisvesten van driehonderd asielzoekers in hotel ’t Elshuys, net buiten het dorp. Wat volgt is een week van protest voor het hotel. Zondag liepen er zo’n vierhonderd Albergenaren mee in een stille tocht. Zo ook Maud en Helen (ze willen niet met achternaam in de krant).

Nee, ze zijn „absoluut niet” tegen opvang van asielzoekers. Maar driehonderd, da’s op een dorp van 3.600 mensen uit balans. „En wat wordt er geregeld voor die mensen”, zegt Maud, „hier is helemaal niks te doen.” Ze hoopt antwoord te krijgen op die vragen.

Foto Eric Brinkhorst

Armen over elkaar

Binnen in de zaal is er koffie. Alle stoelen, op de voorste rij na, zijn bezet. Achter in de zaal staat een grote groep mensen met de armen over elkaar. Ook het balkon zit vol. Een kennis voegt zich bij Maud en Helen aan de zijkant van de zaal. Ze wil niet bij naam worden genoemd, maar ze is onderdeel van het ‘kernteam’ van actievoerende buren. En ze is emotioneel. Als Van der Burg begint te spreken, komen meteen haar tranen.

Hij wilde eerder komen, zegt hij. Maar de gemeente wilde het op deze manier. In een openbare setting. De eerste twee uur is het ook vooral een debat tussen Van der Burg en een aantal bezorgde omwonenden, de raad mengt zich er niet in. Het laatste uur spreken raadsleden pas in.

De aanwezigen hebben Van der Burg niet hoog zitten. Als hij vraagt om thee komt er een honend ‘aah’. Er wordt soms spottend gelachen. „Sommige omwonenden zijn zo emotioneel kapot dat ik voor hen inspreek”, zegt Hennie de Haan, spreekbuis voor de buren van het hotel.

Het wantrouwen bij haar en andere Albergenaren in de overheid wordt groter en groter. Haar belangrijkste vraag: wil de staatssecretaris eventueel „op de noodknop drukken” en het plan aanpassen of intrekken? Het ‘kernteamlid’ veegt de tranen van haar gezicht. Als De Haan klaar is, klinkt een enorm applaus.

Eric van der Burg in gesprek buiten het gemeentehuis van Tubbergen.

Foto Vincent Jannink/ANP

Van der Burg is duidelijk. „Ik kom hier niet om met u te onderhandelen”, zegt hij. Het hotel is gekocht. Eerst komen er statushouders, na een verbouwing wordt het een azc voor lange tijd. De bedoeling is: tweehonderd mensen in het hotel, en honderd op het terrein eromheen. „Alles wat je opgelegd krijgt, draagt niet bij aan draagvlak”, weet Van der Burg ook wel. Maar de situatie is zo prangend dat het simpelweg móét.

Hij geeft de aanwezigen les in asielopvang. Hij legt uit hoe het kan dat hij de gemeente omzeilt, en waarom hij het dwangmiddel inzet, maar niet waarom dat nu precies in Tubbergen gebeurt. Hij vertelt over de verplichtingen die Nederland heeft, dat er mensen op het gras moeten slapen in Ter Apel. „Het ministerie is op zoek is naar plekken voor asielzoekers”, benadrukt hij, níét voor statushouders. Hij reageert daarmee op het argument van verschillende raadsleden: dat Tubbergen die laatste groep al opvangt. Als hij zegt dat andere landen niet zomaar ‘veiligelanders’ terugnemen, en dat die tot die tijd ook ergens moeten wonen, klinkt afkeurend geroezemoes in de zaal.

Hij vertelt waarom de aankoop van het hotel niet is aangekondigd. „Dan hebben gemeenschappen kans om geld in te leggen en voorgenomen locaties zelf te kopen.” En dan komt er „nergens een azc”.

Hondje uitlaten

Insprekers nemen er geen genoegen mee. „Waar is de rol van de omwonenden?”, zegt De Haan. „Mijn schoonmoeder durft dadelijk haar hondje niet meer in de tuin uit te laten!” Die angst voor veiligheid delen latere insprekers. Van der Burg zegt dat angst voor hetzelfde „gedonder” als in Ter Apel onterecht is. Het gaat in azc’s héél erg vaak, heel erg goed.” Weer klinkt er honend gelach in de zaal. „Asielzoekers zijn geen dieven en plunderaars”, zegt Van der Burg zelfs expliciet. Dat wil er bij de aanwezigen niet in. „We hebben één politieagent”, zegt de kennis naast Maud en Helen in de zaal hardop.

Aanwezigen krijgen niet te horen, en de vraag wordt ook niet gesteld, óf er al eerder is onderhandeld over het hotel en of de gemeente dus had kunnen weten dat het azc er kwam. De gemeente zei in een persconferentie van niet, Van der Burg gaf eerder aan „al tijden” in gesprek te zijn.

In regionale overleggen werd al weken gewaarschuwd voor dwang vanuit het Rijk

Fractievoorzitter Christel Luttikhuis (CDA) dient namens de hele raad een motie in waarin de staatssecretaris opgeroepen wordt de raad te betrekken. „We zullen moeten werken aan herstellen van vertrouwen”, zegt Van der Burg. „Gaat dat lukken?”, vraagt hij retorisch. Nee! zeggen de mensen in de raadszaal. Nee! Zegt de zaal in ’t Oale Roadhoes.

Foto Eric Brinkhorst