Reportage

De Noord-Marokkaanse kust wordt bedolven door plastic afval: ‘Dit kan zo niet doorgaan’

Zwerfvuil Een nieuw initiatief moet Marokkanen bewust maken van de rommel die ze veroorzaken. „Er is toch iemand anders die het opruimt?”

Een afvalberg langs de weg naar Dar el Kebdani. „Je had hier vroeger bomen en er stroomde water”, zegt Jawad Tohami.
Een afvalberg langs de weg naar Dar el Kebdani. „Je had hier vroeger bomen en er stroomde water”, zegt Jawad Tohami. Foto Racha Abalhaj

De heldere, blauwe lucht is weerspiegeld in de Middellandse Zee. Maar de schoonheid van de natuur langs de kust van Noord-Marokko wordt bedorven door het plastic afval dat overal rondslingert: flessen, zakjes, koekwikkels. Op nog geen honderd meter van het water staan prullenbakken, maar die zijn haast leeg. „Ik snap mensen niet. Hier staan vier prullenbakken waarin je je afval ook nog eens kunt scheiden, maar mensen vervuilen liever de natuur. Wie kan mij uitleggen wat er in hun hoofd omgaat?”, klaagt Mohamed, medewerker van een standje dat tafeltjes, stoelen en parasols verhuurt.

Het strand in Ras el Ma werd onlangs nog door de Chaabi-bank gerenoveerd. Zo kwamen er wc’s en douches met toiletdames die de boel schoonhouden, voetpaden van het parkeerterrein naar het strand en om de paar meter een setje prullenbakken. Toch lijken veel bezoekers zich niet te bekommeren om de natuur.

Een oudere dame, gekleed in een zwarte lange jurk met een bordeauxrode turban, gooit midden in de discussie over afval een afgekloven maïskolf richting het water, gevolgd door het papiertje waar ze haar mond mee heeft afgeveegd. „Mevrouw, waarom doet u dat?”, roept een voorbijganger die de maïskolf net kon ontwijken, geïrriteerd. De vrouw doet alsof ze hem niet hoort en wendt zich tot haar kleinkind naast haar. „Dit is toch ongelofelijk. Zelfs wanneer je alles voor ze regelt, gedragen ze zich als lehzjiej [tuig]”, bromt Mohamed, terwijl hij het afval opraapt en boos wegloopt.

De oude dame voelt zich niet aangesproken en zit vrolijk op haar telefoon, nadat ze een kiekje heeft genomen van het kleinkind. „Er is toch iemand die het opruimt? Waarom werkt hij anders als schoonmaker?”, vraagt haar dochter verbaasd.

Cactusvruchten

De smalle, geasfalteerde weg die de dorpen Tiztoutine en Dar el Kebdani met elkaar verbindt, wordt omgeven door uitgestrekte velden met duizenden donkergroene olijfbomen. Langs de weg staan emmers met cactusvruchten. Ze worden verkocht door eigenaren die onder een boompje schuilen voor de felle zon. Hoe dichter bij het dorp, hoe meer gigantische villa’s er opduiken. Zodra het welkomstbordje ‘Dar el Kebdani vous souhaite la bienvenue’ verschijnt, ook in het Tamazight en Arabisch, verpest een enorme berg afval het zicht.

De inwoners noemden de dumpplaats vroeger ‘het bos’, maar op een paar boompjes en verbrande stronken na is daar niets van over. Wat je wel ziet, is een stuk droog land, omringd door groene bergen, een uitgedroogde rivier en een zee van plastic en ander huisvuil. Een oranje vuilniswagen – een geschenk uit Nederland aan het dorp – dumpt een nieuwe lading afval in het natuurgebied. Roofvogels vliegen boven het afval en een paar zwerfhonden snuffelen aan de rommel.

Anderen zien een of twee vuilniszakken liggen en gooien hun eigen afval erbij. Voor je het weet heb je een nieuwe vuilnishoop

Saad Abid oprichter van organisatie die stranden schoonmaakt

„Dit is diep en diep triest”, zegt Jawad Tohami. Als klein jongetje liep hij altijd langs ‘het bos’ met zijn vrienden. „Toen lag hier helemaal geen afval. Er waren bomen en er stroomde water”, vertelt hij, met zijn ene hand voor zijn neus om de intense stank te weren en met zijn andere hand wapperend in de lucht, om de zoemende strontvliegjes weg te houden.

Lees ook: Al die kapjes, blikjes, bakjes: schoon genoeg van troep op straat

De oranje vuilniswagen rijdt weg en laat een nieuwe lading troep achter. Een dakloze man duikt er gelijk in. „Het dorp is te groot geworden, dus is er logischerwijs ook meer afval. Maar dit kan zo niet doorgaan.”

De gemeente Dar el Kebdani werkt al een tijdje aan een oplossing. Over een jaar moet er een sorteerpunt komen, waar afval in enorme containers wordt gescheiden. Plastic en ijzer worden gerecycled en verkocht, de rest wordt verbrand. Hiermee hoopt de gemeente het stinkende afval uit het zicht te houden, wat bij te verdienen aan de verkoop van het ijzer én bij te dragen aan de oplossing van de ecologische problemen in de wereld.

Schoonmaakbeurten

Ras el Ma en Dar el Kebdani zijn geen uitzondering in Marokko. In het hele land ligt zwerfafval en overal laten mensen hun rotzooi slingeren. Zo ook aan de stranden van Casablanca. Saad Abid, oprichter van de organisatie Bahri, houdt samen met vrijwilligers regelmatig grote schoonmaakbeurten op de stranden. Met de actie clean&play probeert hij meer bewustzijn te creëren bij de Marokkanen, vooral bij de jongeren. „Wie één uurtje met ons de stranden schoonmaakt, krijgt een uur gratis toegang tot sportactiviteiten. Dit is aantrekkelijk, omdat veel mensen geen financiële mogelijkheden hebben om te sporten.”

Maar vaak worden de schone stranden binnen de kortste keren weer vervuild, tot grote frustratie van Abid. „Het doet pijn in mijn hart. We hebben van alles geprobeerd. Zo hebben we de strandtentuitbaters vuilniszakken gegeven, zodat ze alle troep van klanten kunnen verzamelen. Dat gebeurt dan netjes, maar vervolgens laten ze die zakken achter op straat.” Volgens Abid ontstaat er dan een kettingreactie. „Anderen zien een of twee vuilniszakken liggen en gooien hun eigen afval erbij. Voor je het weet heb je een nieuwe vuilnishoop”.

Met alleen bewustzijn creëren ben je er niet, volgens Abid, „Ze moeten gewoon boetes gaan uitdelen. Zolang je mensen niet raakt waar het pijn doet, gaat er nooit wat veranderen.”