Was ‘Kremlin-ideoloog’ Aleksandr Doegin het doelwit van explosie bij Moskou?

Bomaanslag De dood van Daria Doegina, dochter van de ultranationalistische filosoof, heeft geleid tot een stroom van speculaties over dader en motief. Beiden zijn fervent voorstander van de Russische inval in Oekraïne en hebben veel vijanden.

Onderzoekers bij de plaats waar een explosie van een auto de dood veroorzaakte van Daria Doegina, dochter van de Russische ideoloog Aleksandr Doegin, zondag in de regio Moskou.
Onderzoekers bij de plaats waar een explosie van een auto de dood veroorzaakte van Daria Doegina, dochter van de Russische ideoloog Aleksandr Doegin, zondag in de regio Moskou. Foto Investigative Committee of Russia / REUTERS

Wie was het doelwit van de vermeende bomaanslag, afgelopen zaterdagavond, waarbij de dochter van de Russische ultranationalistische filosoof en publicist Aleksandr Doegin (60) om het leven kwam? Was het de 29-jarige Daria Doegina-Platonova zelf, de bestuurster van de Toyota Landcruiser en de enige inzittende? Of was wat vermoedelijk een bom was bedoeld voor haar vader, in de media vaak omschreven als ‘fascistische Kremlin-ideoloog’? Zowel vader als dochter zijn fervent voorstander van de Russische inval in Oekraïne en hadden veel vijanden. Beiden stonden op de internationale sanctielijst. Doegina’s dood is vooralsnog niet opgeëist.

Volgens bekenden van de familie zouden de twee samen vertrekken van de culturele bijeenkomst op een landgoed buiten Moskou, waar Doegin zaterdag een lezing gaf. Op het laatste moment zou hij in een andere auto zijn gestapt. Dat, plus het feit dat Landcruiser van hem was, maakt het niet onwaarschijnlijk dat Doegin senior het doelwit was van de aanslag.

Brokstukken

Door de krachtige explosie werd de wagen uiteengereten, Doegina stierf ter plaatse. Videobeelden via Telegram tonen haar vader kort na de explosie, terwijl hij ontredderd tussen de brokstukken van de auto loopt.

Lees ook dit interview uit 2019: Poetin-adviseur Aleksandr Doegin: Baudet is ticket voor de toekomst

De dood van Doegina leidde tot een stroom van speculaties over dader en motief. Zowel Doegin als zijn dochter zijn bekende figuren in Kremlin-kringen. Daria Doegina was politiek commentator van de door haar vader geleide, sterk anti-westerse ‘Euraziatische beweging’, en schreef net als hij voor zijn nieuwssite Tsargrad. Daarnaast trad Doegina regelmatig op in pro-Russische media als Frankrijk-specialist.

Kremlin-aanhangers wezen dan ook direct naar Oekraïne. Buitenlandwoordvoerder Maria Zacharova dreigde met harde represailles indien zou blijken dat Kiev achter de aanslag zit. De Oekraïense regering ontkende zondag iedere betrokkenheid bij de aanslag. „Wij zijn geen criminele regering, zoals de Russische regering, en zeker geen terroristische regering”, zei Zelensky’s adviseur Michaïl Podoljak zondag. Volgens hem zou de aanslag getuigen van een machtsstrijd binnen het Kremlin.

Politieke gevolgen

Hoewel Doegin door media vaak wordt omschreven als het ‘brein van Poetin’, is die status volgens deskundigen sterk overdreven. „Jarenlang heeft de Russische fascist Doegin gebouwd aan zijn imago als iemand die het Kremlin-beleid beïnvloedt. Hij heeft ten minste één persoon kunnen overtuigen – degene die zijn dochter heeft vermoord”, schreef de Oekraïense onderzoeker Anton Sjechovtsov, kenner van Russische extreemrechtse kringen, op Twitter.

De onafhankelijke Russische politiek analist Tatjana Stanovaja schreef zondag op haar Telegram-kanaal dat de gebeurtenis hoe dan ook „ernstige politieke gevolgen” zal hebben in Rusland. Zij voorziet een radicalisering van het conservatieve kamp rond het Kremlin, dat wraak zal willen nemen voor Doegina’s dood. Daarnaast kan de moord ontevredenheid binnen diezelfde kringen vergroten over het in hun ogen zwakke beleid van het Kremlin. „De moord op Doegina schept omstandigheden waarin politieke vraag ontstaat naar een meer geradicaliseerd politiek leiderschap dan dat van Poetin. Daar zal het Kremlin niet aan kunnen voldoen.”