Necrologie

Cees Engel, de krottenkoning van Rotterdam en Fort Oranje

Cees Engel (1944-2022) Zeker vijftig jaar van zijn leven stonden in het teken van een verbeten strijd tegen de overheid – en van overheden tegen hem.

Cees Engel in 2007. Dat jaar betaalde de gemeente Rotterdam hem 13 miljoen euro voor 110, deels verwaarloosde, panden.
Cees Engel in 2007. Dat jaar betaalde de gemeente Rotterdam hem 13 miljoen euro voor 110, deels verwaarloosde, panden. Foto Arie Kievit

De ratten liepen over de kinderbedjes. In de kasten hing de kleding te schimmelen door de vele lekkages. En als je er iets van zei, kon op een dag zomaar het slot van je voordeur vervangen zijn.

Zelf vond Cees Engel het paleisjes, de honderden woningen, soms amper meer dan een krap kamertje, die hij in de jaren 80 en 90 in Rotterdam verhuurde. De mensen konden er toch wónen? Hij gaf hun tenminste een dak boven het hoofd, de mensen die de instanties al hadden opgegeven en die niet aan de rand van de samenleving leefden, maar er allang overheen waren gevallen.

Engel overleed afgelopen week in zijn huis in België op 78-jarige leeftijd. Zeker vijftig jaar van zijn leven stonden in het teken van een verbeten strijd tegen de overheid. En van een lange strijd van overheden tegen hem.

Na een studie biochemie in zijn geboortestad Utrecht vestigde Engel zich eind jaren 70 in Rotterdam. Zijn eerste juridische overwinning had hij toen al te pakken. Als dienstplichtig militair had hij zich verzet tegen een straf. Na jarenlang procederen stelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens hem in het gelijk. Het arrest in de zaak ‘Engel vs. Nederland’ werd een mijlpaal.

Klootzakkenlijst

Daarna werd het Engel versus de gemeente Rotterdam, of de gemeente Rotterdam versus Engel – al naargelang de kwestie van het moment. De stad zag met lede ogen hoe stadswijken verpauperden, woningen verkrotten en huisjesmelkers profiteerden. Op een ‘klootzakkenlijst’ van de gemeente stond ‘krottenkoning’ Engel bovenaan.

Lees meer over Cees Engel en zoon Jan Engel: Machtsspel tussen huisjesmelker en wet (2004)

Behalve opeenhopingen van sociale ellende bleken sommige huizen ook drugspanden. Eind jaren 90 moest Engel er maandenlang voor de cel in. De strijd etterde nog jaren door. Tot de gemeente het in 2007 genoeg vond en de portemonnee trok: 13 miljoen euro voor 110 panden. Méér dan de taxatiewaarde, maar dan was het tenminste voorbij. In ruil daarvoor mocht Engel voortaan geen Rotterdamse pandjes meer kopen.

Zijn aandacht, en die van de overheid, verschoof daarna richting de Brabantse camping Fort Oranje. Engel kocht de verzameling stacaravans al in 2002. Het was toen volgens de website een „gezellige familiecamping”.

In tien jaar tijd gebeurde hetzelfde als met zijn Rotterdamse pandjes: er kwamen criminelen en verschoppelingen, net zo lang en net zo veel tot de gemeente Zundert de boel wilde sluiten. Dat lukte in 2017. Anderen zeiden: het was er misschien geen paradijs, maar het was wél een vrijplaats voor mensen die nergens anders meer terecht konden. Net als in Engels Rotterdamse huizen.

Lees ook: Het einde van de ‘criminele woonwijk’ Fort Oranje (2017)

Op die manier de onderkant van de onderkant bedienen kun je ondernemerschap noemen. Een andere term is er ook voor: parasiteren op kwetsbaarheid. Mensen die verder niks hadden betaalden veel geld voor huizen waar vaak van alles aan schortte.

Vader van Willem Engel

Zelf hield Cees Engel altijd vol dat hij het goed bedoelde, maar dat de overheid hém frustreerde. Dan is er dit, dan is er dat, zei hij in 2007 tegen RTV Rijnmond over de procedures tégen hem. „Waaróm vraag ik me al een jaar of twintig af.” Op zijn kantoor en in zijn Belgische huis stonden tal van dossiers, gevoed door een diepgevoeld wantrouwen in de overheid.

Lees ook: De familie Engel gaat altijd voorop in de strijd tegen de overheid

Die geest leeft voort bij zijn zoons Jan, die Fort Oranje beheerde, en Willem, de voorman van Viruswaarheid. Na het overlijden van zijn vader twitterde Willem: „Fort Oranje was een trial-run voor de C19-maatregelen [coronamaatregelen]. Het afstemmen van wet veiligheidsregio’s en wet publieke gezondheid was het doel van deze onteigeningsoperatie.”