Met stille trom vertrokken de laatste Franse militairen uit Mali

Anti-jihadisme Sinds de staatsgrepen die in Mali in 2020 en 2021 plaatsvonden, wordt het West-Afrikaanse land bestuurd door een militaire junta die op gespannen voet staat met Frankrijk.

Franse militairen van de operatie Barkhane bij een kampement in Mali afgelopen april.
Franse militairen van de operatie Barkhane bij een kampement in Mali afgelopen april. Foto Etat-Major des Armees/ABACAPRESS

Na negen jaar is een einde gekomen aan de Franse militaire operatie in Mali. Met stille trom hebben de laatste Franse militairen die daar gestationeerd waren maandagmiddag het land verlaten. De missie in Mali was onderdeel van de operatie Barkhane, de grootste Franse buitenlandse missie sinds de jaren zestig, die als doel heeft jihadistisch geweld in de Sahel te bestrijden. Deze missie wordt vanuit buurlanden Niger en Tsjaad voortgezet.

Dat de Fransen zouden vertrekken uit Mali, was al langer duidelijk. Sinds de staatsgrepen die er in 2020 en 2021 plaatsvonden, wordt het West-Afrikaanse land bestuurd door een militaire junta die op gespannen voet staat met Frankrijk. De militaire leiding vindt onder meer dat Frankrijk zich te koloniaal opstelt en heeft Russische paramilitairen van de zogenoemde Wagner Group ingehuurd voor de strijd tegen aan Al-Qaida en Islamitische Staat gelieerde groeperingen, tot grote onvrede van Frankrijk.

Onzekere toekomst

De afgelopen maanden waren er steeds meer tekenen dat Frankrijks tijd in Mali er bijna op zat. Zo besloot Mali in januari een net gearriveerde Deense uitzending – die naar het land kwam als onderdeel van een door Franse opgetuigde taskforce – weg te sturen. Hierop noemde de toenmalige Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian de junta „illegitiem” en „onverantwoordelijk”. In reactie op deze „provocaties” zette die vervolgens de Franse ambassadeur uit. Het kwam dan ook niet als verrassing toen president Emmanuel Macron half februari bekendmaakte dat de Fransen voor het einde van de zomer uit Mali zouden vertrekken.

Interview met politicoloog Niagalé Bagayoko: De vraag is niet of Frankrijk in de Sahel wíl blijven, maar of dat kan’

Hoe de toekomst er voor Mali uitziet, is hoogst onzeker. Jihadistische groeperingen hebben steeds meer invloed in het land en de onveiligheid neemt er toe. De afgelopen jaren lukte het deze groeperingen vanwege gebrek aan organisatie en dankzij de Franse militaire steun niet de macht over te nemen in grote steden, maar op het platteland genieten ze grote invloed. De vraag is dus hoever zij die kunnen uitbreiden nu de Fransen gevlogen zijn.

Ook elders in de Sahel is jihadistisch terrorisme een groot en groeiend probleem. Volgens de non-gouvernementele organisatie Acled zijn sinds het begin van het jaar meer dan tweeduizend burgers omgekomen in Mali, Niger en Burkina Faso: nu al meer dan de 2.021 doden die vorig jaar zijn geteld. Het Franse leger benadrukt bij zijn aankondiging van het vertrek uit Mali dan ook „samen met onze partners door te gaan met de strijd”.