Dood van ‘Freya’ illustratief voor walruspopulatie die habitat zoekt

Noorwegen De zeshonderd kilo wegende Freya was zo populair dat toeschouwers zichzelf in gevaar brachten. Dus werd ze gedood.

Walrus Freya op een boot in de Oslose baai Frognerkilen, een maand geleden.
Walrus Freya op een boot in de Oslose baai Frognerkilen, een maand geleden. Foto Tor Erik Schøder/AP

Wilde dieren in een menselijke omgeving, dat leidt vaak tot ongelukken. Deze keer is de ongelukkige de walrus Freya, die zondagochtend in Noorwegen door de autoriteiten ter dood is gebracht. Het dier zou, volgens de Noorse overheidsdienst voor visserij, een te groot gevaar zijn geweest voor mensen.

Normaal leven walrussen in het Noordpoolgebied. Vermoedelijk is Freya – in Nederland onder meer bekend van een foto waarop ze uitrust op het dek van de onderzeeër Zr.Ms. Dolfijn en door bezoekjes aan de havens van Den Helder, Harlingen, Terschelling en Schiermonnikoog – in een zoektocht naar eten afgedwaald naar het zuiden. In Noorwegen sliep ze geregeld in aangemeerde sloepen in het Oslofjord; soms bracht ze een bootje tot zinken.

Schuldvraag

In de reacties op haar dood willen veel mensen weten waarom het nodig was. Dit raakt aan een bredere vraag: wie is de schuldige wanneer het misgaat tussen mens en dier? Sommigen wijzen naar de Noorse autoriteiten, die het dier onnodig zouden hebben omgebracht.

Op haar beurt geeft de Noorse visserijdienst ‘de mensen’ de schuld, specifieker de mensen die uit nieuwsgierigheid vaak zo dicht op het ruim zeshonderd kilo wegende dier gingen staan dat Freya er gestrest van raakte. Directeur Frank Bakke-Jensen van de dienst: „We begrijpen dat dit besluit reacties kan veroorzaken bij het publiek, maar ik ben ervan overtuigd dat dit de juiste beslissing was. Het welzijn van dieren gaat ons aan het hart, maar het menselijk leven en de veiligheid moeten vooropstaan.”

Gezien haar doodvonnis is uiteindelijk het dier als de echte schuldige aangemerkt. Dit komt vaker voor, ook in Nederland. Zo liet Staatsbosbeheer twee jaar geleden 22 Konikpaarden uit het Lauwersmeergebied slachten omdat ze te opdringerig waren naar wandelaars en fietsers. De druppel, aldus een boswachter tegen RTV Noord, was dat een van de hengsten aan een fietstas had geknabbeld. Ook de chimpansees Mike (55) en Karibuna (20) moesten in datzelfde jaar hun ontsnapping uit Dierenpark Amersfoort met de dood bekopen. Terecht, oordeelde een onderzoekscommissie een jaar later.

Waar Freya in elk geval geen schuld aan droeg, is de gestage verdwijning van haar leefgebied door de opwarming van de aarde. Tien jaar geleden al constateerde de Amerikaanse geologische dienst USGS dat walrussen door het wegsmeltende zee-ijs hun voedsel dichter bij de kust zoeken en massaal aan land komen.

Maar het is ook weer geen eenduidig verhaal van de soort als slachtoffer van de opwarming, zegt zeehondenexpert Sophie Brasseur van Wageningen Universiteit & Research. „De mens had de walrus bijna uitgeroeid. Sinds het verbod op de jacht, in de jaren vijftig, is de soort zich juist aan het herstellen. Maar tegelijk neemt hun habitat af, waardoor ze vaker naar het zuiden afzakken.”

Brasseur, die van de Nederlandse marine twee potjes met uitwerpselen van Freya kreeg om haar eetpatroon te bestuderen, hoopt dat er beleid wordt ontwikkeld om het doden van rondzwervende walrussen te kunnen voorkomen. Brasseur: „We kunnen moeilijk elke walrus doden die deze kant op komt. Misschien kunnen we een internationaal team oprichten om walrussen te verplaatsen. Of een team dat mensen bij ze weghoudt.”

Bekijk ook deze foto's van dieren die in het nieuws kwamen