Recensie

Recensie Muziek

Figaro en de chaos van het migratieproces

Opera Vrijdagavond ging Holland Opera’s Divorce of Figaro in première. Helaas bleef het plot oppervlakkig en de grappen tam.

‘Divorce of Figaro’ door Holland Opera.
‘Divorce of Figaro’ door Holland Opera. Foto Ben van Duin

Een opera met Figaro betekent een succes. De schalkse barbier heeft de grootste gunfactor van de operaliteratuur. Geen wonder dat Holland Opera Figaro nu een sequel gunt. Dat vereiste geduld: Divorce of Figaro stond al in 2020 op de planning. Vrijdag mocht de productie eindelijk in première gaan, in een bloedhete Werkspoorkathedraal in Utrecht — tweemaal werd er om een dokter geroepen.

Divorce of Figaro sluit aan op de happy ending van Mozarts Le nozze di Figaro. Figaro’s huwelijk wordt bruut onderbroken door een gewelddadige burgerrevolutie à la 1789. Het nieuwe paar slaat op de vlucht; als trouwe dienaars van de graaf en gravin van Almaviva zijn ze niet veilig. De sportauto die de graaf Figaro leent voor de huwelijksreis komt goed van pas. Samen met de graaf en gravin racen ze naar een buurland. De referenties van de graaf blijken niets meer waard. Figaro zal weer als barbier aan de slag moeten.

In de chaos van talen en muzieksoorten ontstaan er spanningen: Susanna wil een kind, Figaro niet. Hij wil Nederlands spreken, zij Duits. Elisabeth Hetherington zingt soepel als een extraverte, kokette Susanna. Joris van Baar is een echte Figaro, gewiekst en vitaal. De enscènering en kostuums laten de cast oplichten: felgekleurde, zachte texturen contrasteren met de industriele omgeving. Het hoogtepunt van de avond is een verbluffend paaldansnummer-annex-popliedje van Jony Overdijk, gezongen op Susanna’s dieptepunt.

Niek Idelenburgs muziek maakt knap gebruik van de chaos van het immigratieproces: de klassiekers Mozarts Nozze en Rossini’s Figaro-figaro-figaro botsen met het poppige neoklassiek van de revolutie. Joke Hoolbooms libretto doet iets soortgelijks. Het laat de emigré’s zich in ouderwets Hoogduits uitdrukken, het buurland Nederlands spreken, met een krom Engels als tussentaal. Een mooie vondst.

Wat een perfecte dramedy had kunnen worden blijft helaas oppervlakkig. Hoolboom slaagt er niet in om haar personages te laten stralen. De sluwe Figaro is volgzaam, de intelligente Susanna puberaal. De politieke referenties zijn, zelfs met zo’n setting, tam. Het slot lijkt uit het niets te komen: Figaro wil plotseling wel een kind, Susanna overtuigt de revolutionairen genadig te zijn. Maar we krijgen weinig mee van die transformatie, en van een scheiding komt het niet.