Profiel

Altijd stralend en zelfbewust, dat is atlete Lieke Klaver volgens haar naasten

Lieke Klaver 400-meterloopster

Atlete Lieke Klaver is favoriet op de 400 meter bij de EK in München. „Ze wil the beauty and the brains uitstralen”, zegt haar moeder.

Atlete Lieke Klaver wil 'the beauty and the brains' uitstralen, zegt haar moeder.
Atlete Lieke Klaver wil 'the beauty and the brains' uitstralen, zegt haar moeder. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Lieke Klaver moet een jaar of vier zijn geweest toen ze op een middag met haar broer Ties in de tuin speelde en ineens was verdwenen. Haar moeder Annemieke Klaver kan zich die dag nog goed herinneren. „Vanuit de keuken kon ik ze altijd goed in de gaten houden. Maar nu was ik haar kwijt.”

Geschrokken stapte haar moeder de tuin van het huis in Velsen-Zuid in, waar twee mooie, grote bomen stonden. Pas toen zag ze waar de kleine Lieke was gebleven: in een boom, op een paar takken een paar meter boven de grond. Haar anderhalf jaar oudere broer stond erbij en keek ernaar. „Ze riep nog iets naar beneden als: ‘Kom dan, durf je niet?’”, zegt haar moeder. „Ze was toen al een ondernemend en onverschrokken meisje.”

Competitief, nieuwsgierig, sociaal, het zijn allemaal eigenschappen die worden toegeschreven aan de 23-jarige Klaver. Ze is ook een van de beste 400-meterlopers ter wereld. Bij de afgelopen WK in Eugene werd ze vierde op het onderdeel, dat lang niet eens haar favoriete afstand was.

Omdat de Poolse Anna Kielbasinska als enige andere Europese atlete in de finale liep en een halve seconde achter Klaver eindigde, geldt de Nederlandse als een van de grote favorieten voor de Europese titel op de volle ronde. De EK-finale van de 400 meter staat woensdag op het programma in het Olympiastadion in München.

Klaver vindt die nieuwe status en alle bijbehorende aandacht maar „een vreemde gewaarwording”, zegt haar broer Ties. Ze houdt het liefst zelf in de hand wat en wanneer er iets over haar verschijnt, bijvoorbeeld door iets te posten voor haar bijna 700.000 volgers op Instagram. In aanloop naar grote toernooien sluit ze zich af. Toen Klaver in juni bij de FBK Games in Hengelo in actie kwam, zat haar familie op de tribune. Maar een spandoek, zoals haar moeder van tevoren had geopperd, werd niet gewaardeerd. „Doe maar normaal, dan doen we al gek genoeg, dat is typisch Lieke”, zegt haar coach Bram Peters.

Lees ook: negen EK’s tegelijkertijd in München, waarom doen sportbonden daaraan mee?

Streetdance

Als achtjarig meisje wilde Klaver helemaal geen topatlete worden. Ze wilde op streetdance. Maar in plaats daarvan deed haar moeder haar op atletiek. „Ik vond dat dansen maar niks”, zegt Annemieke Klaver. „Ik wilde dat mijn kinderen in een positieve en veilige omgeving werden opgevoed. In mijn beleving was dat bij atletiek.”

Moeder Annemieke had vroeger zelf op atletiek gezeten, met een voorkeur voor de sprintnummers. En Lieke en haar broer gingen toch al „altijd overal rennend naartoe”, herinnert broer Ties zich. „Naar school, als we boodschappen gingen doen, de hond moest er bij het uitlaten aan geloven. Alles moest altijd snel.”

En dus worden Klaver en haar broer lid van de Streker Atletiek Vereniging (SAV) in Grootebroek, vlakbij Enkhuizen. Daar is moeder Annemieke met haar kinderen gaan wonen na haar scheiding met hun vader. Op de atletiekclub krijgen de kinderen de kans om alles uit te proberen; verspringen, hoogspringen, maar al snel blijkt dat Klaver talent heeft voor hardlopen. „Ik herinner me de eerste wedstrijd die we ooit liepen”, zegt Ties. „Toen de race voor meisjes begon, ging Lieke bij de start onderuit. Uit medelijden mocht ze meedoen bij de jongens, en toen bleek dat ze een aantal van hen bijhield. Dat maakte direct indruk.”

Klaver is al op jonge leeftijd lang en sterk, een lichaamsbouw die ze net als haar blonde krullen van haar moeder heeft meegekregen. En ze heeft een passie voor snelheid, merkt haar jeugdcoach Paul Olofsen, die haar op veertienjarige leeftijd onder zijn hoede krijgt. „Ze wilde de queen van de 200 meter worden, alles wat verder was vond ze veel te lang.” Als je tegen Klaver begon over de 400 meter, dan keek ze je raar aan, zegt haar broer. „’Weet je wel hoe lang dat is’, zei ze dan. ‘Dan pak ik liever de auto.’”

De jonge atlete weet dan al dat ze topsprinter wil worden. Als haar vader een keertje vraagt wat ze wil bereiken, zegt Klaver doodleuk: ik wil naar de Olympische Spelen in Tokio. Vader en dochter sluiten er een weddenschap over af, met als inzet een roze Lamborghini. Later wordt dat een witte Range Rover. „Toen Lieke de Spelen in 2021 haalde, kreeg ze van haar vader een miniatuurautootje”, zegt broer Ties. „En we gaan nog een keer een echte Range Rover huren om er een paar dagen in de rijden.”

Op de baan is Klaver als tiener serieus met haar sport bezig, al wil ze samen met haar broer nog wel eens veranderen „in twee draakjes”, zegt Olofsen. Maar tijdens trainingen blijkt ze de gave te bezitten om goed naar haar lichaam te kunnen luisteren. Bovendien kan ze diep gaan, „dieper dan de jongens die ik trainde”, zegt Olofsen. En Klaver ontwikkelt eenvoudig spierkracht. „Ze hoefde maar naar een gewicht te kijken of ze kreeg al spieren.”

Daarbuiten vindt Klaver het soms lastig haar sportbestaan te combineren met haar sociale leven. „Ik ben haar een keer in de lokale kroeg in Hoogkarspel tegengekomen tijdens een wedstrijdperiode”, zegt Olofsen. „Daar voelde ze zich later wel schuldig over”. Maar ze vond het ook belangrijk om haar vriendinnen te zien, zegt haar moeder. „Lieke is heel trouw, en bekommert zich snel om anderen. Ze kon moeilijk ‘nee’ zeggen.” Dit jaar nog reisde Klaver tussen een Diamond League-wedstrijd en het NK Atletiek op en neer naar Parijs om een paar uur bij het huwelijk van een vriendin aanwezig te kunnen zijn.

Toch krijgt er één ding voorrang in het leven van Klaver: haar sport. Als haar trainingen en wedstrijden intensiever worden, stapt ze zelf naar haar mentor om te overleggen hoe ze dat het beste met school kan combineren. Ze is goed in beta-vakken, wil bouwkunde gaan studeren, maar besluit in haar laatste schooljaar van vwo naar havo te gaan, tot verdriet van haar moeder. „Persoonlijk vond ik dat heel jammer. Je doet toch een stapje terug in je opleiding”, zegt Annemieke Klaver. Inmiddels heeft ze er vrede mee. „Het is heel knap dat ze dat besluit durfde te nemen. Dat typeert Lieke.”

Als ze haar school heeft afgerond, verhuist Klaver naar Papendal waar ze gaat trainen onder Rogier Ummels. Hij is degene die haar overhaalt de 400 meter te gaan lopen. „Ze had zowel fysiek als mentaal aanleg voor die afstand”, zegt Ummels. „Ze kon heel diep gaan, ze herstelde snel, en ze beet zich echt vast in de trainingen die ervoor nodig waren.” Hij weet haar te overtuigen door tegen haar te zeggen: „Dit zou wel eens je grootste talent kunnen zijn.”

Grote, lange, relaxte passen

Dankzij haar sprintachtergrond moet Klaver het op haar nieuwe afstand hebben van haar snelheid op de eerste 300 meter. „Daar ontwikkelt ze zo makkelijk snelheid met die grote, lange, relaxte passen”, zegt haar huidige coach Bram Peters. Maar in de eerste jaren dat ze de 400 meter loopt, is de tank vaak na driekwart wedstrijd leeg. Telkens wordt Klaver op de laatste 100 meter ingehaald, waardoor het mentaal „een dingetje” wordt, zegt haar broer Ties. „Ze voelde zich opgejaagd. Andere atletes vonden het lekker om tegen haar te lopen, dan hadden ze een prooi om op te jagen.”

Onder leiding van Peters, die samen met Laurent Meuwly een trainingsgroep voor 400-meterlopers is gestart waar onder meer Liemarvin Bonevacia, Femke Bol en Terrence Agard bijzitten, gebruikt Klaver de coronaperiode aan haar uithoudingsvermogen te werken. Van Bonevacia krijgt ze het advies zich op zichzelf te focussen in plaats van te gaan kijken waar haar tegenstanders blijven. En ze blijft zich verbeteren op haar sterke punt: haar snelle start. „Ze moest die eerste 300 meter met dezelfde snelheid maar tegelijkertijd efficiënter gaan lopen, zodat ze meer kracht en energie over zou houden voor de laatste 100 meter”, zegt Peters. Dat lukt: Klaver loopt nu de eerste 300 meter in vier stappen minder dan een paar jaar geleden.

Lieke Klaver tijdens de Olympische Spelen van Tokio, vorig jaar Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Met haar collega-loper Agard krijgt Klaver in 2020 een relatie. Hij brengt kalmte in haar leven, zegt broer Ties. „Lieke heeft graag de touwtjes in handen, dus ze kan nog wel eens gestresst raken als het niet gaat zoals ze wil. Terrence is veel relaxter, die kan dat allemaal relativeren.” Sinds kort wonen de twee samen in een appartement dichtbij Papendal. „Lieke woonde daarvoor op Papendal en zat daar 24/7 tussen de sporters, dat werd haar te veel”, zegt haar moeder. „Nu heeft ze samen met Terrence haar eigen plekje gevonden.”

Het past bij de ontwikkeling die Klaver de laatste jaren heeft doorgemaakt, zegt haar moeder. „Ze geeft nu veel beter aan waar haar grenzen liggen.” Klaver loopt dit jaar minder wedstrijden dan het jaar ervoor en gebruikt minder belangrijke evenementen om naar haar topvorm toe te werken. „Ze staat niet meer de hele tijd ‘aan’”, zegt haar coach Peters. „Zo blijft ze fris.”

Haar vierde plek op de WK, samen met het lopen van een Nederlands record van 50,18 in de halve finale, was voor Klaver het voorlopige hoogtepunt van haar carrière. Inmiddels is ze het nationale record alweer kwijt aan Femke Bol, haar trainingsmaatje en vriendin, maar ook haar grote rivale. Bol dook onlangs als eerste Nederlandse vrouw onder de 50 seconden (49,75). „Lieke heeft het in het begin wel heel lastig gehad met de prestaties van Femke”, zegt Peters. „Want hoe goed Lieke ook liep, Femke liep altijd beter.” Omdat Klaver in de schaduw van Bol stond, was ze er altijd mee bezig haar vriendin te verslaan. Inmiddels heeft Klaver dat los kunnen laten, zegt Peters. „Ze weet nu dat ze het Bol heel erg moeilijk kan maken. Sindsdien vindt ze het ook weer echt leuk om tegen haar te lopen.”

De 400 meter op de EK in München zal de nieuwste krachtmeting vormen tussen de twee. Vaststaat dat Klaver stralend aan de start zal verschijnen, zegt haar broer. „Lieke is wel ijdel. Haar krullen zijn haar grote trots, en haar outfits matchen altijd.” Als ze er goed uitziet, voelt ze zich beter en loopt ze harder, zegt hij.

Klaver zal altijd goed nadenken over hoe ze naar buiten toe overkomt, zegt haar moeder. Het is het resultaat van de vele gesprekken die ze met Lieke voerde over wie ze wilde worden. „Ik wilde dat mijn kinderen bewust levende mensen zouden worden, dus ik vroeg vaak naar waarom ze deden wat ze deden. Ik wilde dat ze daar over nadachten”, zegt Annemieke Klaver. Voor haar dochter voelde het soms alsof ze door een rechercheur ondervraagd werd, geeft ze toe, maar zie: „Ze heeft haar persoonlijkheid ontzettend ontwikkeld en wil the beauty and the brains uitstralen. Lieke is een hele knappe, sterke, zelfbewuste vrouw geworden.”

Correntie 16 augustus 2022: in een eerder versie van dit artikel werd abusievelijk gemeld dat de Poolse Anna Kielbasinska ruim een seconde achter Lieke Klaver finishte in de finale van de 400 meter op de WK atletiek. Dit was een halve seconde. De tekst is aangepast.