Al-Qaida lijkt meer armslag te hebben

Springplank

Kabul, Afghanistan
Kabul, Afghanistan Foto Ali Khara/ Reuters

Plechtig beloofden de Taliban vorig jaar na hun machtsovername in Kabul dat ze terroristische organisaties niet zouden toestaan om Afghanistan als springplank te gebruiken. Eind juli rezen hierover ernstige twijfels, toen de Amerikanen Al-Qaida-leider Ayman al-Zawahiri in Kabul met een drone-aanval liquideerden. Zawahiri verbleef in een huis van de familie Haqqani, die een belangrijke factie binnen de Taliban vormt. Woordvoerders van de Taliban stelden hiervan niets geweten te hebben.

De kennelijk nog altijd nauwe contacten tussen de Taliban en Al-Qaida kwamen niet helemaal uit de lucht vallen. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties had in juni van dit jaar in een rapport al gewaarschuwd dat Al-Qaida in Afghanistan weer meer armslag leek te hebben gekregen. Er zouden in totaal zo’n vierhonderd goed getrainde Al-Qaidaleden zitten. Helemaal ongestoord konden die echter ook weer niet hun gang gaan. De Taliban hielden hen wel degelijk in de gaten.

Hoewel Al-Qaida de laatste jaren geen grote aanslagen meer in het Westen heeft gepleegd, blijft het de moederorganisatie waaraan de leiders van ‘dochters’ als Al-Shabaab in Somalië en Jama’at Nasr al-Islam wal Muslimin (JNIM) in de Sahel trouw zweren. In de praktijk zijn die organisaties verder echter autonoom. Wat de laatste jaren de rol van Zawahiri was, is grotendeels in nevelen gehuld.

Opvolger van Zawahiri

Hetzelfde geldt voor het antwoord op de vraag wie zijn opvolger wordt en van waaruit hij – een zij is niet te verwachten – zou opereren. Dat hoeft niet noodzakelijkerwijs Kabul te zijn.

Afghanistan zelf heeft intussen ook te kampen met terroristische aanslagen. Vooral Islamitische Staat, dat op voet van oorlog verkeert met de Taliban, laat regelmatig bommen afgaan. De organisatie, die zich Islamitische Staat in Khorasan noemt, opereert veelal vanuit de oostelijke provincies Nangahar en Kunar. Geliefd doelwit is de Hazara-minderheid, die de sjiitische stroming van de islam aanhangt. Daarbij zijn al honderden doden gevallen. Ook de Taliban vielen de Hazara’s, die ze als ketters beschouwden, in het verleden trouwens vaak aan.

Maar IS spaart ook soennitische tegenstanders niet. Een prominente Taliban-geestelijke, sjeik Rahimullah Haqqani, die bekend was om zijn vurige preken tegen IS (maar ook om pleidooien voor de heropening van middelbare scholen voor meisjes), werd afgelopen donderdag opgeblazen met explosieven die de invalide dader in zijn prothese had verstopt.

Human Rights Watch meldde vorige maand dat de Taliban tientallen mannen die verdacht werden van IS-lidmaatschap standrechtelijk hadden geëxecuteerd.