Brieven

Gezondheidszorg Zorgsysteem is door en door ziek

Foto ANP

Eén op de zes werkenden in Nederland is werkzaam in de zorg; in 2060 is dat een op de drie. Voor iedere 85-plusser waren er in 2015 vijftien mantelzorgers; in 2040 slechts zes. En waar er nu een tekort is van 50.000 werknemers, zal dat dit in 2030 voor de hele zorgsector 117.000 zijn. Het zijn bloedstollende cijfers. En dus maken we ons zorgen over de zorg. We zijn alleen zo druk met het bloeden van de wond dat we helemaal vergeten het verband te leggen. De groeiende tekorten, het dalende aantal verzorgers per zieke, het naderende zorginfarct. Het zijn allemaal symptomen, van een zorgsysteem dat zelf door en door ziek is.

Er wordt drie keer zoveel geld gereserveerd voor curatieve- als voor volksgezondheidszorg. Een medisch specialist verdient tweemaal zoveel als een GGD-arts. En terwijl we als samenleving voortdurend stellen dat voorkomen beter is dan genezen, worden preventieve ingrepen niet of nauwelijks beloond. Zo rijk als je in ons huidige zorgsysteem wordt met de behandeling van patiënten, zo snel ga je dus failliet met het voorkomen ervan. Aan ziekte wordt verdiend, aan preventie niet. Ons zorgsysteem is er simpelweg niet op ingericht om ons vooraf gezonder te maken, maar om de problemen die ons achteraf ongezonder maken te repareren. Dan is het niet gek, maar volledig aan onszelf te danken dat we afstevenen op een zorginfarct.

Door ons conservatieve status quo denken ontbreekt het grotendeels aan systeemkritiek. Niet alleen worden de tekorten ingeschat op basis van hoe wij de zorg nu hebben ingericht, ook aangedragen oplossingen zitten vast in datzelfde huidige systeem. We hebben geen ‘robotisering’ of ‘digitalisering’ maar een fundamentele herinrichting nodig. Een van curatie, naar preventie. Van ingrijpen, naar voorkomen.

Hiervoor moeten we onszelf drie simpele vragen stellen. Wat zijn de duurste problemen? Wie zijn het best gepositioneerd om deze problemen te voorkomen? En hoe creëren we vervolgens de juiste prikkels dat ze dit ook écht doen? Want blijven we ingrijpen, dan zal het zorg infarct nooit voorkomen worden. Maar verschuiven naar voorkomen, is de beste ingreep die we kunnen doen.

Rotterdam