Eerste Kamer wil ook in permanente wet kunnen meebeslissen over coronamaatregelen

Pandemie Tien oppositiefracties (41 van 75 zetels) in de senaat hebben een brief gestuurd aan het kabinet, waarin ze eisen dat in de nieuwe coronawet komt te staan dat ook de Eerste Kamer mag meebeslissen over te nemen coronamaatregelen.
Een debat in de tijdelijke Eerste Kamer.
Een debat in de tijdelijke Eerste Kamer. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Een meerderheid van de Eerste Kamer wil in de toekomst mee kunnen beslissen over coronamaatregelen die het kabinet wil nemen. Tien oppositiefracties (41 van 75 zetels) hebben een brief gestuurd aan minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid, D66) waarin ze eisen dat in de nieuwe, permanente coronawet komt te staan dat ook de Eerste Kamer mag meebeslissen over hoe te nemen coronamaatregelen eruit komen te zien. De brief, waarover Trouw zaterdag heeft gepubliceerd, is in handen van NRC.

Het kabinet werkt momenteel aan een nieuwe coronawet. In feite is het een wetswijziging van de Wet publieke gezondheid (Wpg) en het kabinet wil hiermee permanente bevoegdheden krijgen om grondrechtbeperkende maatregelen te nemen in het geval het coronavirus weer oplaait. Voorheen werd dat steeds gedaan in de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19, maar omdat de Eerste Kamer in mei tegen een vijfde verlenging stemde, kwam deze per 1 juni te vervallen. In de nieuwe coronawet is de avondklok niet meegenomen als mogelijke maatregel, maar bijvoorbeeld wel de mondkapjesplicht, de afstandsregel en het sluiten van publieke plekken.

Partij voor de Dieren

De Eerste Kamer, zo staat te lezen in de brief, „heeft er steeds op aangedrongen” dat zij ook mee kan beslissen over „het toekennen en in werking stellen en houden” van bevoegdheden waarmee het kabinet coronamaatregelen in kan stellen. Ook wil de Kamer zeggenschap over de „inhoud van de maatregelen” die vervolgens genomen kunnen worden. Het huidige voorstel voldoet niet aan die eisen, aldus de briefschrijvers.

De Partij voor de Dieren heeft het initiatief genomen voor de brief en deze is door alle oppositiefracties ondertekend, behalve door de SGP: de SP, PvdA, GroenLinks, Fractie-Nanninga, Fractie-Otten, PVV, 50PLUS, Forum voor Democratie en Fractie-Frentrop. Omdat het wetsvoorstel door de Eerste Kamer goedgekeurd moet worden, is de kans klein dat de nieuwe coronawet erdoorheen komt zonder aanpassingen aangezien het kabinet geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer.

Kritiek

Verschillende groepen waren al kritisch op de wet, waaronder het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Veiligheidsberaad en de GGD’s. Zij hadden kritiek op de totstandkoming van de wetswijziging - burgemeesters en wethouders hadden betrokken willen worden. Er is ook inhoudelijke kritiek: de Raad van State adviseerde eerder dat er een wet moest komen voor de aanpak van crises in het algemeen, terwijl de wetswijziging erg gericht is op het coronavirus.

Ook klinkt er kritiek van Bert van den Braak, hoogleraar parlementaire geschiedenis en parlementair stelsel aan de Universiteit Maastricht en onderzoeker bij het Montesquieu Instituut, op het initiatief van de Eerste Kamerfracties. In een column noemt Van den Braak het voorstel om rekening te houden met de wens van de Senaat „inconstitutioneel”.

De hoogleraar stelt dat als minister Kuipers tegemoetkomt aan de eis, de Eerste Kamer voortaan kan bepalen „hoe de wetgeving die zij, na aanvaarding door de Tweede Kamer krijgt toegezonden, eruit moet zien”. Van den Braak beschrijft die gang van zaken als „de omgekeerde staatsrechtelijke wereld”.

Lees ook: Wie staat er nog wel achter de nieuwe coronawet?