Marslander verrast astronomen: geen water in de grond

Rode Planeet Het lag enorm voor de hand dat er in de bodem van Mars veel waterijs zou zitten. Maar de Mars InSight-sonde kan het niet vinden.

De seismograaf van de sonde Mars InSight, met zijn schildpadachtige kap.
De seismograaf van de sonde Mars InSight, met zijn schildpadachtige kap. NASA JPL

Na zoveel jaren intensief Marsonderzoek – de eerste landers stonden er al in de jaren zeventig – zijn altijd nog verrassingen mogelijk. Deze week publiceerde Geophysical Research Letters een analyse van gegevens van de seismograaf Mars InSight die al vier jaar op de Rode Planeet staat te meten. Met een schokkende conclusie: géén water tot 300 meter in de Marsbodem onder het Europees-Amerikaanse apparaat. En daar was juist wel water verwacht. Ooit waren er oceanen op Mars, dat geldt wel als bewezen. En waar anders dan in de bodem zou ten minste een deel van dat water zijn gebleven? Een deel zal zijn verdampt en door de geringe zwaartekracht ontsnapt uit de dampkring. De rest zit als ijs in de ijskoude diepere ondergrond, ongetwijfeld. Niet dus. En in ieder geval niet onder Mars InSight, die op 23 november 2018 landde in de vlakte Elysium Planitia aan de Mars-evenaar. Het apparaat bestaat uit een lander (met een grijparm, camera’s en zonnepanelen), met op een paar meter afstand een seismograaf (met de schilpadachtige kap) en een boor met thermometer.

(Het bericht gaat verder onder de foto’s.)

Foto’s NASA/JPL-Caltech
Foto’s NASA/JPL-Caltech
Foto’s NASA/JPL-Caltech
De seismograaf van Mars InSight, met zijn karakteristieke kap, gefotografeerd vanaf de lander.
Foto NASA/JPL-Caltech
De sonde Mars InSight staat al sinds 2018 op Mars.
NASA JPL

De conclusies zijn een klassiek wetenschappelijk probleem: je vindt niet wat je verwacht. Zoals een van de betrokken astronomen, Michael Manga uit Berkeley, het enigszins bedremmeld verwoordt in een persbericht van Geophysical Research Letters: „Als wetenschappers hebben we hier nu de best mogelijke gegevens en de beste observaties. Terwijl onze modellen voorspelden dat er op deze breedtegraad nog steeds ijs in de ondergrond zou moeten zijn, met daaronder grondlagen met vloeibaar water.” Uit seismografische metingen bleek dat de breuken en poriën in de ondergrond van sediment en basalt niet dichtgekit zijn met een ‘cement’ van ijs. Daar zit gewoon lucht in, en hóóguit 20 procent ijs, als dat er al zit. Meer onderzoek is nodig.

Lees ook: De vijf bewijzen voor water op Mars (2015)