Opinie

In bikini of met hoofddoek, wie zit er nu gevangen in de ketenen van het patriarchaat?

Feminisme Een feminist schrijft anderen geen kleding voor, stelt . Maar vrijwillig kiezen voor ‘sexy’, dat baat alleen de man.
Piroschka van de Wouw/ANP

Moslima’s met een hijab worden vaker afgewezen bij sollicitaties dan vrouwen zonder hoofddoek, zo kwam onlangs naar voren in een onderzoek dat in het tijdschrift European Sociological Review werd gepubliceerd. Het verscheen links en rechts op mijn tijdlijn. Niet gek, want het nieuws paste perfect in mijn informatiebubbel. Tot mijn eigen verbazing riep het weinig emoties in me op.

Het lijkt alsof ik ongevoelig ben geworden voor dit soort ‘nieuws’. Want waar velen voor het eerst geconfronteerd werden met deze harde feiten, is het voor het overgrote deel van de gesluierde vrouwen een dagelijkse realiteit. Ook voor mij.

Toen ik zo’n twee jaar geleden besloot een hoofddoek te gaan dragen, waren sommigen van mijn vrienden behoorlijk onthutst. In onze vriendengroep stond ik bekend als de uitgesproken feministe. Waarom koos juist ik ervoor ‘een symbool van vrouwelijke onderdrukking’ te gaan dragen? En was dat eigenlijk wel een vrijwillige keuze?

Helaas begreep ik de verwarring van mijn vrienden maar al te goed. Ook ik lees het nieuws, ook ik kijk naar de talkshows en ook ik scroll door Twitter. Over de hoofddoek heeft men vaak niets positiefs te zeggen.

Een aantal maanden geleden schoof Erica Meiland bij Eva Jinek aan om Nederland te vertellen over haar frustratie over de hoofddoek. Jezelf bedekken doe je niet uit vrije wil, beweerde ze. De hoofddoek is onderdrukkend. Dat het merendeel van de hoofddoekdragende vrouwen er zelf voor kiest deze te dragen, was voor Meiland geen geldig argument. Dat had zij zelf namelijk ook gewild als ze in dezelfde context was opgegroeid. En dat is volgens haar precies het probleem.

Product van je omgeving

Maar geldt dat niet voor alles? We zijn immers allemaal een product van onze omgeving. Als jij denkt dat mijn wil om een hoofddoek te dragen niet intrinsiek is, maar een resultaat van mijn vrouwonvriendelijke opvoeding en cultuur, kan ik iets soortgelijks over jou beweren; het patriarchaat heeft jou zodanig beïnvloed, dat jij denkt dat je alleen geëmancipeerd bent wanneer je met een bikini (en vooral: zonder hoofddoek) het strand op kan. Maar wanneer iedere man naar jouw onbedekte lichaam kan gluren zonder daar jouw toestemming voor te vragen, ben je dan echt verlost van de ketenen van het patriarchaat?

Het probleem reikt verder dan de opvattingen van types als Erica Meiland. Ik heb menigeen zien pleiten voor een hoofddoekverbod, om vervolgens op D66 te stemmen, of erger nog: VVD. Hoe kan iemand zichzelf liberaal noemen en tegelijkertijd stellig van mening zijn dat vrouwen hun haren niet mogen bedekken? En hoe kun je jezelf een feminist noemen terwijl je een andere vrouw vertelt hoe zij zich moet kleden?

Toen ik mijn hoofddoek afdeed tijdens een afspraak bij mijn huidtherapeute, vertelde ze mij „hoe zonde” ze het vond dat wij islamitische vrouwen onze haren altijd bedekken. „Jullie hebben juist van dat mooie haar!”, zei ze verontwaardigd. Dergelijke opmerkingen roepen altijd dezelfde vragen in me op: waarom is het ‘zonde’ als ik mijn haren bedek? Waarom zou ik alleen plezier moeten hebben van mijn schoonheid wanneer er anderen zijn om het waar te nemen? Is mijn eigen perceptie van mijn uiterlijk dan niet genoeg?

Lees ook: Er is altijd trammelant rond ‘bikini’

Is dit hoe feminisme eruitziet?

In de eeuwige discussie over de hoofddoek zie ik een nieuwe ‘female empowerment’-beweging ontstaan die mij kwelt. Meisjes van veertien die in hun bikini op Instagram staan, mijn favoriete influencers die vrijwillig sekstapes opnemen voor hun nieuwe OnlyFans-account en andere jonge meiden die op TikTok seksueel suggestief dansen op het nummer ‘WAP’ (‘Wet Ass Pussy’) van Meghan Thee Stallion; het wordt allemaal aangemoedigd. Is dit hoe feminisme eruitziet? Is het dan echt niet duidelijk dat vooral mannen baat hebben bij deze vorm van emancipatie? We wilden toch het patriarchaat omverwerpen?

Ook als zij hun eigen keuzes maken: zij worden daar niet of nauwelijks op aangesproken. En ik wel. In het Westen zijn we zo in de ban van het moderne feminisme en zijn ‘free the nipple’ en ‘body positivity’ bewegingen, dat we niet eens meer lijken te weten wat het betekent om een feminist te zijn. En daar moeten hoofddoekdragende vrouwen elke dag de gevolgen van ondervinden.