Reportage

Voor sommigen is de Canal Parade inmiddels te veel feest en te weinig protest

Canal Parade De Canal Parade voelt als Koningsdag, waarop bezoekers „gezellig mensen kijken”. Er klinkt ook kritiek op commercialisering, pinkwashing en het buitensluiten van bepaalde groepen.

De boot van Amnesty International.

De boot van Amnesty International.

Foto Mona van den Berg

Nog voor de stad volstroomt met feestelijk geklede mensen claimt Jill Mathon (36) zaterdagochtend een plaatsje op de brug tussen de Prinsengracht en Leidsegracht – om plek op te eisen „voor iedereen”. Mathon, gehuld in een zwart turnpakje, heeft verschillende protestborden meegenomen.

‘Pride is not a marketing campaign’

‘Next year donate this boat to the community’

‘This boat smells like pinkwashing’

Mathon vindt dat Pride de afgelopen jaren „te veel om hetero’s en de commercie” is gaan draaien. Ze zit er van 10.30 uur tot 18.00 uur en bespeurt al die uren maar weinig zwarte mensen en transgender personen op de langsvarende boten, zegt ze: „Voor wie wordt er eigenlijk feest gevierd? Ik zie vooral witte mannen.”

Op zaterdag vindt voor de 25ste keer de Canal Parade plaats, de feestelijke afsluiting van negen dagen Pride. Op Pride staat in principe de emancipatiestrijd van de LHBTQIA+-gemeenschap centraal. Nog altijd worden queers (mensen die zich niet thuis voelen binnen traditionele sociale normen over seksuele oriëntatie en gender) vervolgd om hun geaardheid – in 73 landen staat de doodstraf op homoseksualiteit.

Homomonument

Halverwege de ochtend stroomt de grachtengordel vol met bezoekers. De botenparade zal daar gedurende zes uur te zien zijn. Langs de kant drommen tienduizenden mensen samen voor het beste uitzicht op de spectaculaire feestjes op de 82 boten. De stad hangt vol met de regenboogvlaggen, die symbool staan voor de LHBTQIA+-gemeenschap. Bijna alle bezoekers die NRC spreekt trekken de vergelijking met Koningsdag.

Sommigen hebben daarbij gemengde gevoelens. Zo vindt Crystal Queer („leeftijdloos”) dat gevluchte queers en transgender personen nog te veel worden buitengesloten bij het evenement. De professionele dragqueen met de rode pruik zet zich naar eigen zeggen dan ook vooral in „tegen discriminatie binnen de eigen gemeenschap, want die is het valst”. Ze ergert zich ook aan pinkwashing, het presenteren van een queervriendelijk beeld voor commerciële doeleinden zonder noemenswaardig bij te dragen aan de emancipatiestrijd door bedrijven als „Uber die nog altijd drags in zijn taxi’s weigert”.

Olmo van den Akker (32) snapt dergelijke „kritiek helemáál niet.” Hij staat samen met zijn beste vriend langs de kant te wachten tot de botenparade van start gaat. Van den Akker beaamt dat er „een beetje pinkwashing” is, maar stelt dat commercialisering „noodzakelijk” is. Het kost immers geld om Pride Week te organiseren, een grote boot kan wel 35.000 euro opleveren.

Het verwijt dat er te veel hetero’s op het evenement komen, snapt Van den Akker evenmin. „Het is toch mooi dat homo’s en hetero’s vandaag samen feestvieren?” Hij vertelt dat hij ooit verliefd is geweest op zijn beste vriend, die hetero is, maar dat hij erover heen is gegroeid. Hun vijftienjarige vriendschap was te belangrijk om te laten gaan. Het Homomonument is straks hun eindbestemming.

Je ziet er vooral reclameborden, het is een tweede Koningsdag geworden

Albert Focke (60), voorheen vaste gast op de botenparade

Langs de kant staat een man met een gelukzalige glimlach op zijn gezicht te genieten van de vreugde om zich heen. Charles Cuhsus (58) slentert in zijn eentje langs de grachten: „Gezellig mensen kijken.” Wat doet de feestende menigte met hem? Cuhsus raakt geëmotioneerd door de vraag.

Na een lange periode in het buitenland is hij sinds 4,5 jaar weer terug in Amsterdam, zijn stad. Een beroerte heeft hem weer naar zijn thuisland gehaald: „De zorg is hier beter”. De consequentie is wel dat hij zijn Zuid-Amerikaanse verloofde al bijna vijf jaar niet meer heeft gezien. De vereenzaamde Cuhsus neemt een kijkje omdat hij „van iedereen” houdt.

Jill Mathon (36) houdt een protestbord vast. Foto Mona van den Berg

‘Een stukje vrijheid’

In de zijstraten van de grachten is het een stuk rustiger. Mensen komen bij van de drukte, veelal op zoek naar eten. Voor een winkel die gespecialiseerd is in fetisjproducten voor gay mannen zit Albert Focke (60), een man die naar eigen zeggen onlosmakelijk verbonden is met Amsterdam. Maar naar de botenparade gaat hij niet meer.

„Je ziet er vooral reclameborden, het is een tweede Koningsdag geworden”, verzucht hij. Twintig jaar geleden was dat anders, weet hij. Vroeger stond hij in z’n blootje op een boot, maar dat wordt niet meer „geapprecieerd” – en daarmee is, „een stukje vrijheid” weggenomen. De gemeente Amsterdam luistert wat dat betreft „te veel naar de grote menigte”, zegt de in zwart leer geklede Focke. ,,Waar kijken we eigenlijk naar?”

Mathon, die nog altijd met protestborden op een brug zit, vindt dat op de boten eigenlijk alleen plek moet worden gemaakt voor queer personen. „Zij mogen de ruimte claimen, de hele wereld is al ingericht op hetero’s”, zegt ze vastberaden. Het steekt haar dat een bedrijf als ING Bank met een boot meedoet. „Wat doet de bank de rest van het jaar?”

Belangenorganisaties als het Aidsfonds en de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR varen ook mee. Op die laatste vaart ook het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) mee. Onacceptabel voor sommige gevluchte queers, die slechte ervaringen hebben met het toelatingsbeleid.

Elias Karam (35) ontvluchtte Libanon zes jaar geleden. Toen hij door de IND werd geïnterviewd kreeg hij naar eigen zeggen te horen dat hij er ,,niet gay” uit zag. Zijn baard zou ,,mannelijkheid” uitstralen. ,,Wat moet ik dan doen? Make-up dragen?” Het toelatingsbeleid voor gevluchte queers is wat hem betreft toe aan drastische verandering.

Bij Stichting Secret Garden zet Karam zich in voor queers met een migratieachtergrond. Op vrijdagavond vertoonde Secret Garden de korte documentaire The Crossing (2017), waarin met name gevluchte transgender personen hun negatieve ervaringen in asielzoekerscentra uit de doeken doen. Nog altijd voelen ze dat COA hen onvoldoende heeft beschermd tegen homofobe mede-asielzoekers. Twee dagen voor de parade kreeg LGBT Asylum Support, die plek op de UNHCR-boot weigerde, een aparte boot aangeboden.

De vergunning voor Stichting Pride Amsterdam loopt na deze Pride af. De gemeente Amsterdam heeft alvast besloten dat de nieuwe vergunninghouder meer en beter moet samenwerken met gemarginaliseerde groepen binnen de gemeenschap. De protesterende Mathon hoopt ,,heel erg” dat een organisatie als Black Pride NL of Trans Netwerk Nederland de vergunning in handen krijgt. „Pride moet weer een protest worden, nu is het een kermis voor hetero’s.”

Lees ook: deze lhbtqia+-series, -podcasts en films zijn de moeite waard