Hein van der Ree (links) en John Ewbank. Ewbank hoeft niet meer te scoren, sinds hij weet dat kapitalen worden geboden voor zijn oude composities.

Foto Merlijn Doomernik

Interview

Componist John Ewbank: ‘Met Nederlandse muziekrechten kun je ook mooie rendementen draaien’

Componist en tekstschrijver John Ewbank John Ewbank is een van de muzikanten die beseffen dat muziekrechten een steeds grotere economische waarde hebben.

John Ewbank (53) zit achter de piano in zijn Hilversumse studio en heeft, zoals hij het zegt, „meer zin” om muziek te maken. Lange tijd voelde het componeren als een opgave, omdat hij commerciële prestatiedruk voelde om weer een hit te moeten schrijven. Die druk is weg. De componist en tekstschrijver van Marco Borsato’s superhits ‘Rood’, ‘De waarheid’ en ‘De bestemming’, hoeft niet meer te scoren, sinds hij weet dat kapitalen worden geboden voor zijn oude composities.

„De zakelijkheid van muziek was niet altijd prettig. Mensen die succes krijgen, raken het soms kwijt. Je hebt veel one hit wonders. Die componisten verdienen ineens heel veel geld, en gaan gespannen de studio in op zoek naar nieuw succes. Nu, in de nadagen van mijn carrière, nu de druk natuurlijk minder hoog is, merk ik dat ik steeds meer inspiratie krijg. Dat is echt een cadeau. Daarnaast geeft het rust dat op dit moment rechten een mooie financiële achtervang zijn”, zegt hij.

Ewbank is een van de muzikanten die beseffen dat muziekrechten een steeds grotere economische waarde hebben. Sterker nog: hij is er een onderneming in begonnen. John Ewbank richtte vorig jaar met vier zakenpartners een fonds op dat muziekrechten opkoopt en exploiteert: Pythagoras Music Fund (PMF).

De investeerders zijn bekende namen uit de bancaire wereld en de muziekindustrie. Ewbank werkt samen met John Brands, een muziekuitgever met decennia ervaring, Hein van der Ree, ex-directeur van muziekrechtenorganisatie Buma/Stemra, oud-Van Lanschot-bankier Michiel Boere en fusie- en overnamespecialist Rob Hendriks. De vijf partners zijn muziekrechten aan het hamsteren.

Vorig jaar nam het fonds voor een onbekend bedrag de catalogus over van Willem van Kooten, oervader van de Nederlandse muziekindustrie. Van Kooten maakte faam als onverschrokken platenbaas met zijn label Red Bullet en muziekuitgeverij Nanada Music. Hij gaf sinds de jaren zestig muziek uit van onder meer Golden Earring, Shocking Blue en medley-hitformatie Stars On 45. Die kon hij lang ongegeneerd pluggen bij radiostations, omdat hij als dj Joost den Draaijer zelf achter de knoppen zat en kon bepalen welke nummers hij draaide.

In de Van Kooten-catalogus, met circa 30.000 nummers, bevinden zich onder meer de rechten van de internationale hits ‘Radar Love’ van Golden Earring en ‘Venus’ van Shocking Blue, plus de rechten van jarenzeventigtopacts Focus, Earth & Fire en Sandy Coast.

Daarnaast wist PMF de rechten van de muziek van BZN te bemachtigen. Dat is een encyclopedie van zevenhonderd songs die niet alleen bestaat uit de catalogus van de Volendamse hitformatie, maar ook nummers bevat van zanger Jan Smit die in handen zijn van BZN-componisten.

Verklaarbaar

De belangstelling voor Nederlandse hits is volgens Ewbank verklaarbaar. „De rechtenopkoopbusiness draaide lang om Anglo-Amerikaans repertoire. Maar de Europese muziekrechtenmarkt ligt nu ook open. Met Nederlandse muziekrechten kun je ook mooie rendementen draaien”, zegt Ewbank. Het fonds, met een omvang van 100 miljoen euro, streeft naar een jaarlijks rendement van 6 tot 9 procent. „Dat keren we elk jaar uit aan onze investeerders”, zegt Ewbank. Namen van deze participanten, die hij omschrijft als vermogende particulieren, wil hij niet prijsgeven.

Het auteursrecht wordt soms verdeeld over wel zeven ‘meeschrijvers’. De drumprogrammeur, de strijkarrangeur, de tekstschrijver en de zanger eisen allemaal een stuk van de taart

John Ewbank componist en tekstschrijver

De muzikant meent dat muziekrechten een relatief veilige en overzichtelijke belegging zijn. „Je kunt hard maken waarin je investeert, want je kunt precies zien waar, wanneer en door wie een nummer is beluisterd. Hoe meer data, hoe transparanter en dus hoe interessanter voor investeerders.”

Hein van der Ree, die bij Buma/Stemra zes jaar verantwoordelijk was voor de verdeling van de auteursgelden, meent dat er nog volop ‘poldermateriaal’ te gelde is te maken. Aanbod genoeg. Een groep ouder wordende muzikanten is nu immers toe aan het pensioen en wil rechten afstaan.

„De muziekindustrie kwam tot leven in de jaren zestig. Een deel van de componisten is op leeftijd en kan met de verkoop van muziekrechten de toekomst voor zichzelf en hun kinderen veilig stellen”, zegt Van der Ree.

PMF heeft onlangs de rechten gekocht van Lennart Nijgh, componist van de nummers van Boudewijn de Groot en van vaderlandse oerrocker Peter ‘Kom van dat dak af’ Koelewijn. Marktvorsers menen dat er miljoenen zijn betaald. Dat willen Ewbank en Van der Ree niet bevestigen.

Ewbank wil zelf zijn rechten nog niet verkopen, maar is blij dat hij perspectief heeft. De componist heeft zijn eigen rechten niet ondergebracht bij Pythagoras. „Dat zou gek zijn. Dan ben ik koper en verkoper tegelijk.”

Hij sluit niet uit dat hij een deel van zijn oeuvre met monsterhits binnen een aantal jaren aan een partij aanbiedt. „Als je de helft van je portfolio verkoopt, kun je je financiële risico’s spreiden en andere beleggingen doen. De meeste componisten zijn niet zo zakelijk. Maar het is natuurlijk ook pas sinds kort dat een auteur op deze wijze echt vermogen kan vrijspelen.”

Ewbank wil zelf zijn rechten nog niet verkopen, maar is blij dat hij perspectief heeft

In het pre-digitale tijdperk werden auteursrechten niet beschouwd als een potentiële goudmijn, vertelt Ewbank. Toen profiteerde een muzikant nog van de verkoop van platen en dat leverde soms tonnen op. „Per verkochte cd-single ontvingen de schrijvers samen ongeveer een gulden. Als je dan een gouden plaat scoorde en 100.000 exemplaren verkocht, konden de schrijvers in één keer iets van 100.000 gulden verdienen”, vertelt Ewbank.

Die florissante tijden zijn voorbij. De inkomsten uit streaming zijn voor opkoper en componist een stuk kariger dan uit lp’s en cd’s. Om een voorbeeld te geven: om voor liedjeschrijvers 100.000 euro op te brengen moet een nummer toch bijna 80 miljoen keer worden beluisterd op Spotify. De betalingen lopen via muziekrechtenorganisaties en worden uitgekeerd aan de componisten van de muziek, degenen die het auteursrecht bezitten. Dat kan een hele groep muzikanten zijn. „Het auteursrecht wordt soms verdeeld over wel zeven ‘meeschrijvers’. De drumprogrammeur, de strijkarrangeur, de tekstschrijver en de zanger eisen allemaal een stuk van de taart”, vertelt Ewbank. Vroeger waren vaak alleen componist en tekstschrijver eigenaar van het auteursrecht.

Melkkoe

Nu er geen verkoop van fysieke ‘muziekdragers’ meer is, zijn de auteursrechten de melkkoe. ‘De waarheid’ van Marco Borsato genereert tegenwoordig aanzienlijke inkomsten, omdat de klassieker onophoudelijk wordt aangeklikt op digitale kanalen.

Incidentele uitvoering op de radio leverde vroeger wel een paar duizend euro op, maar dat weegt niet op tegen de continue stroom aan inkomsten via YouTube, Spotify, TikTok en andere streamers, vertelt Ewbank.

Foto Merlijn Doomernik

PMF benadert nu actief partijen die mogelijk ‘gouden ouden’ uit de catalogus willen gebruiken in een film, een reclamespotje of een videospelletje. In The Queen’s Gambit, een serie van Netflix, zit een scène waarin de hoofdrolspeelster, een schaakkampioene, minutenlang danst op ‘Venus’ van het Nederlandse Shocking Blue. George Baker maakte ooit een comeback omdat zijn nummer ‘Little Green Bag’ werd gebruikt in de openingsscène van Quentin Tarantino’s Reservoir Dogs.

Die markt is alleen maar gegroeid. „Netflix alleen al zendt per jaar meer dan honderd series uit. De streamingdiensten hebben muziek nodig en sturen ons briefings waar wij op kunnen intekenen”, zegt Van der Ree. En dat zijn niet alleen tv-en filmmakers. Ook gamebedrijven als Sony en Epic Games zijn op zoek naar muziek voor series en games. Daarbij kunnen bedrijven met rechten soms behulpzaam zijn door suggesties te doen. Wat een deal oplevert, hangt af van de voorwaarden. Soms koopt een producent het nummer in één keer af, in andere gevallen wordt per view betaald.

De bedragen kunnen oplopen. Pink Floyd kreeg ooit het aanbod om het nummer ‘Money’ voor 10 miljoen dollar ter beschikking te stellen voor de commercial van een bank. Dat weigerden de Britten, tot verbijstering van André de Raaff, de Nederlandse manager die de muziekrechten beheerde van de superband.

John Ewbank heeft zelf op soortgelijke wijze weleens naast een zak geld gegrepen. John de Mol vroeg hem de leader te schrijven voor The Voice, een variatie op ‘Ik leef niet meer voor jou’. Ewbank zat echter in opnames voor een nieuw album van Borsato. „Achteraf gezien heeft dat me tonnen gekost, want die tune werd later wereldwijd gebruikt bij alle edities.”