Aanstekelijk plezier op een bootje, en de wanhoop van een meisje dat niet kan praten

ZAP Het is een intens tuttig programma, Denkend aan Holland, waarin André van Duin en Janny van der Heijden als een ouder echtpaar door Nederland varen. Maar waarom is het tóch leuk? Allereerst door de onafgebroken stroom gebbetjes van André van Duin.

André van Duin en Janny van der Heijden varen als een vriendelijk kibbelend echtpaar door Nederland.
André van Duin en Janny van der Heijden varen als een vriendelijk kibbelend echtpaar door Nederland. Omroep MAX

Is het heel erg als ik zeg dat ik Denkend aan Holland donderdagavond best leuk vond? Dat ik zelfs drie keer hardop heb gelachen om de grappen die André van Duin bijna dwangmatig lijkt te maken. Want laten we eerlijk zijn, het is een intens tuttig programma. Janny van der Heijden en André van Duin kennen elkaar van het programma Heel Holland bakt, zij is jurylid, hij presentator en nu zijn ze „bakvrienden”. Dit is de vierde zomer dat ze samen in een bootje stappen om door Nederland te varen.

Dit seizoen begonnen ze in Leiden om via de Vliet, het Rapenburg door de Oude en Nieuwe Rijn te varen. Over de Kagerplassen met als eindbestemming Katwijk aan Zee. Een middelbaar ‘echtpaar’ op een bootje, haar hondje Naan is ook mee, en dan zogenaamd spontaan onderweg Hollandse hoogtepunten tegenkomen. Een haringkar. Een draaiorgel. Veel molens. Een jeneverboom. Waarom is dat tóch leuk?

Om te beginnen door de onafgebroken stroom gebbetjes van André van Duin, die grappiger worden naarmate hij ze vaker herhaalt. Steeds eerst het hondje van boord tillen, weglopen en zeggen ‘juffrouw Janny redt zich wel’. En zij die daar om blijft schateren, zoals dat alleen gebeurt in een prettig huwelijk.

Hun volstrekt vredige manier van plezier hebben is aanstekelijk. De vriendelijkheid waarmee ze haringboer Abdullah bejegenen, die hen net zo makkelijk dolt als zij hem. De blije verbazing waarmee ze vaststellen dat alle molenaarsleerlingen meisjes zijn. De belangstelling waarmee ze de ‘vondst van de week’ bekijken van Auke-Florian en Liselotte die de Leidse grachten schoon scheppen. Een ongeopend condoom en een aangebroken strip van de morning-afterpil. Janny van der Heijden wijst meteen naar de slippers die er, toevallig, bij in de buurt staan. „Een slippertje.”

Wanhoop

Oké, ik houd erover op. De avond bracht ook wanhoop, met de documentaire Elin bij KRO-NCRV. Ouders Marie-José en Patrick kregen een tweeling. Zestien weken te vroeg geboren. De moeder vertelt dat de artsen vroegen wat zij wilden dat er gebeurde met de meisjes. In leven houden? De ouders vonden het een onmogelijke vraag, de artsen besloten voor hen.

Waarom wordt dit zo vroeg in de documentaire gemeld? Is dat misschien toch om voor te zijn dat de kijker denkt: je hebt hier toch zelf voor gekozen? Dochter Bente woog 840 gram bij de geboorte, zij kon veel eerder uit de couveuse en is een gezonde 11-jarige. Haar zusje Elin bleef acht maanden in de couveuse en is meervoudig gehandicapt en slechthorend.

Voor beide meisjes bloedt je hart. Voor Elin die van alles wil zeggen, maar dat niet kan omdat ze geen controle heeft over haar spieren. Alleen haar tong kan ze autonoom besturen, en alleen haar moeder verstaat (meestal) de klanken die ze uitstoot. Voor Bente, omdat ze van alles kán zeggen, maar het wijselijk niet doet. Haar ouders willen wel luisteren, maar het lukt vaak niet.

Communicatie is het sleutelwoord in deze film van Walther Grotenhuis en Cinta Forger. Ze volgden het gezin vier jaar in hun zoektocht naar een spraakcomputer die Elin kan bedienen door te klikken met haar tong. Twee keer onder narcose om haar een speciaal bitje aan te meten met een knopje dat ze bedienen kan. Moeder die met gevaar voor eigen vingers de tong van Elin probeert te sturen. Vader die er alleen al benauwd van wordt door naar het gehannes te kijken.

Aardbeienijsje

Het werkt niet. Een nieuwe computer, met een andere bediening dan maar. Tegen die tijd begrijp je de vreugde van de ouders als Elin de computer zelf een aardbeienijsje kan laten bestellen.

Je kan zo wel optekenen wat de reacties zullen zijn op deze film. Moedige mensen. Dapper. Hartjes. #Alleen maar liefde. Volhouders. Allemaal waar. Maar het is niet alsof deze ouders een keuze hebben. Ze zijn hun dochters handen, voeten, hoofd en gedachten. Zolang zij leeft, zijn zij haar tolk.