Russische rechtbank veroordeelt basketballer Brittney Griner tot negen jaar cel en boete

Drugs Griner werd in februari op de luchthaven van Moskou gearresteerd nadat de douane 0,7 gram cannabisolie in haar bagage vond. Volgens de rechtbank had ze die opzettelijk in bezit.
Brittney Griner voor een rechtszitting in Khimki, in de buurt van Moskou.
Brittney Griner voor een rechtszitting in Khimki, in de buurt van Moskou. Foto Yuri Kochetkov/EPA

De Amerikaanse topbasketballer Brittney Griner (31) is donderdag door een Russische rechtbank veroordeeld tot negen jaar cel en een boete van 1 miljoen roebel (omgerekend 15.920 euro) voor drugsbezit en -smokkel. Dat melden internationale persbureaus. Eerder op de dag had de Russische aanklager negenenhalf jaar cel geëist.

Griner werd in februari op de luchthaven van Moskou gearresteerd nadat de douane 0,7 gram cannabisolie in haar bagage had gevonden. Ze zit sinds haar arrestatie vast. Tijdens de zitting zei de aanklager dat Griner de cannabisolie bewust had meegenomen, terwijl ze zelf volhield dat de olie per ongeluk in haar bagage terecht was gekomen. Cannabis is illegaal in Rusland en bezit ervan wordt zeer streng bestraft.

Wel bekende ze schuld voor het bezit van cannabis. Volgens haar advocaten gebruikte Griner medische cannabisolie tegen pijnklachten. De olie werd aangetroffen in twee vullingen voor een elektrische sigaret.

‘Gijzeldiplomatie

Griner, een van de topspeelsters in Amerikaanse vrouwenbasketbalcompetitie WNBA, was in Rusland om wedstrijden in de Russische competitie te spelen. In de maanden dat de Amerikaanse competitie stilligt, spelen veel Amerikaanse vrouwen in Rusland, waar de salarissen stukken hoger liggen. De Verenigde Staten beweren dat Griner ten onrechte wordt vastgehouden en spreken van ‘gijzeldiplomatie’: het vastzetten van buitenlanders om een andere regering onder druk te zetten. Rusland ontkent dit, maar gaf wel aan bereid te zijn om Griner te betrekken in een gevangenenruil.

De Amerikaanse president Joe Biden noemt de gang van zaken „onacceptabel”. In een verklaring roept Biden op tot een onmiddellijke vrijlating en voorspelt hij dat zijn regering „alle mogelijkheden zal benutten” om de basketballer naar huis te laten terugkeren.

Brittney Griner is niet de enige Amerikaanse staatsburger die vast zit in Rusland. De Amerikaanse ex-marinier Paul Whelan werd in 2018 in Rusland gearresteerd op verdenking van spionage. Volgens de Russische inlichtingendienst was hij in het bezit van een USB-stick met vertrouwelijke informatie. Whelan ontkent de aantijgingen, maar werd veroordeeld tot 16 jaar cel. Sinds de arrestatie van Griner lopen er diplomatieke gesprekken over een mogelijke gevangenenruil, waar ook de 55-jarige Russische wapenhandelaar Viktor Bout, die vastzit in de VS, bij betrokken zou worden.

Miljoenendeal met FARC-rebellen

Bout zit een 25-jarige gevangenisstraf uit voor een poging een miljoenendeal te sluiten met FARC-rebellen in Colombia. De in Tadzjikistan geboren ex-militair leverde volgens Amerikaanse aanklagers wapens aan Al-Qaida, de Taliban en Hezbollah. Bout werd ook beschuldigd van wapenleveranties in onder meer Rwanda, Congo en Sierra Leone, waar hij zowel regeringstroepen als rebellengroeperingen van wapens voorzag. Bout onderhield hoge Russische contacten, waardoor vermoedens bestaan dat hij voor de Russische geheime diensten werkte.

Lees ook dit profiel van Viktor Bout uit 2011: Humanitaire wapenhandel

Hoewel Bout en Rusland elke vorm van samenwerking ontkennen, dringt het Kremlin al sinds zijn veroordeling in 2012 aan op uitlevering. Met Griner en Whelan lijkt Moskou de twee perfecte pionnen te hebben om de druk op Washington op te voeren. Antony Blinken, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, zei afgelopen week met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov te hebben gesproken over de mogelijke ruil. Volgens Blinken heeft de Amerikaanse regering een „aanzienlijk voorstel” op tafel gelegd, maar is er nog geen vooruitgang geboekt. Rusland zei eerder dat er nog geen ruil plaats kan vinden, totdat de rechtbank haar proces heeft afgerond.

Naast Griner en Whelan wordt door meerdere Amerikaanse politici geopperd om ook de Amerikaan Marc Fogel in een ruil te betrekken. Fogel, een voormalige docent geschiedenis op een Amerikaanse school in Moskou, werd in augustus vorig jaar opgepakt toen hij Rusland binnen probeerde te komen met cannabis op zak. Fogel verklaarde dat het om medische wiet ging die door zijn dokter was voorgeschreven. Hij werd veroordeeld tot 14 jaar in een werkkamp voor grootschalige drugssmokkel. De Amerikaanse regering heeft niet gereageerd op deze verzoeken. Critici van de gevangenenruil wijzen op de ironie ervan; jaarlijks worden honderdduizenden Amerikanen opgepakt wegens cannabisbezit.