Complotdenker Alex Jones moet bijna 50 miljoen dollar schade betalen wegens leugens over Sandy Hook

Proces Alex Jones De oprichter van het rechtse InfoWars beweerde dat het bloedbad op een Amerikaanse basisschool nep was. Nabestaanden eisten schadevergoeding en krijgen die nu ook.

Alex Jones, de oprichter van InfoWars, spreekt dinsdag met de media bij de rechtbank in de Texaanse hoofdstad Austin, waar hij terechtsstaat.
Alex Jones, de oprichter van InfoWars, spreekt dinsdag met de media bij de rechtbank in de Texaanse hoofdstad Austin, waar hij terechtsstaat. Foto Briana Sanchez / Reuters

Een zwetende, opgewonden Alex Jones met zijn rollende ogen en zijn stem van koffie en gruis – eigenlijk zag Amerika’s bekendste propagandist er de afgelopen weken niet veel anders uit dan de man die al jarenlang via zijn uitzendingen op Info-wars de ene na de andere leugen verspreidt en tussendoor dieetsupplementen, waterfilters en libido-versterkers verkoopt.

Alleen zat Jones (48) nu niet in de comfortabele stoel van zijn studio, maar in de beklaagdenbank in een rechtszaal in Austin, Texas. Twee van de slachtoffers van zijn talrijke campagnes hebben hem aangeklaagd wegens smaad en eisten een schadevergoeding van 150 miljoen dollar (ruim 147 miljoen euro) plus een boete van 145,9 miljoen dollar. De jury kende hun donderdag 4,1 miljoen dollar toe wegens geleden schade. Vrijdag kwam daar een strafboete bij van 45,2 miljoen dollar.

Door dergelijke bedragen zal een van de bekendste extreem-rechtse media van de Verenigde Staten niet direct in gevaar komen. Op vrijdag getuigde een forensisch econoom dat Jones en Infowars samen tussen de 135 en 270 miljoen dollar waard zijn. Maar dit is nog maar een van de rechtszaken die tegen Jones lopen. Andere slachtoffers van zijn propaganda zullen vanaf 14 september in Austin procederen voor een schadevergoeding. Later volgt nog een soortgelijk proces in Connecticut.

De hoge schadevergoeding plus boete (in de geruchtmakende smaadzaak van filmsterren en ex-echtgenoten Johnny Depp en Amber Heard legde de jury bedragen van 10 en 5 miljoen dollar op) is wel een stevige tik op de vingers. Dit kan een afschrikking vormen voor andere verspreiders van samenzwerings-theorieën. Rechtse opiniemakers zien daarom dit proces als een aanval op de vrijheid van meningsuiting. In zijn show van vrijdag betitelde Jones de rechtbank in Austin als een „kangoeroe-hof”.

Zo venijnig en niet aflatend waren de uitlatingen van Jones dat ouders van de vermoorde kinderen werden bedreigd

De ouders van Jesse Lewis hadden Alex Jones aangeklaagd omdat hij al 9,5 jaar in zijn shows verklaart dat zij deel uitmaken van een samenzwering om strengere wapenwetten door te voeren. De zesjarige Jesse was een van de twintig kinderen die in december 2012 op hun basisschool Sandy Hook werd doodgeschoten, met nog zes andere mensen. Via Infowars verspreidde Jones de theorie dat „de hele zaak in scène is gezet met acteurs”, uit politieke motieven.

Zo venijnig en niet aflatend waren de uitlatingen van Jones dat verschillende ouders van de vermoorde kinderen werden bedreigd. „Ik heb 9,5 jaar in de hel geleefd”, zei de vader van Jesse. Een vrouw uit Florida werd in 2017 veroordeeld tot vijf maanden cel omdat zij de vader van een van de leerlingen een bericht stuurde met daarin de boodschap: „Jij zult sterven, de dood zal spoedig voor jou komen.” Haar advocaat legde destijds in de rechtszaal uit dat zijn cliënt voornamelijk was gemotiveerd door wat ze op Infowars had gehoord.

Pedofiele netwerken

Infowars won snel aan publiek en aandacht in de verkiezingscyclus van 2016, toen Donald Trump met soortgelijke beschuldigingen campagne voerde. Hij werd regelmatig geïnterviewd door Jones en herhaalde diens beweringen soms woordelijk („Hillary zou een drugstest moeten doen”) in zijn eigen campagnebijeenkomsten. NBC News stelde in een uitzending over Jones dat zijn bereik in verkiezingsmaand november 2016 opliep tot 83 miljoen kijkers. Trumps vertrouweling Roger Stone twitterde destijds dat „Alex Jones en Infowars miljoenen aanhangers van Donald Trump bereikt en de Trump Revolutie heeft mogelijk gemaakt”.

Lees ook: ‘We zijn in de VS omgeven door verzinsels’

De tweet van Stone is niet meer te lezen, aangezien hij van het platform is geweerd. Dat geldt ook voor Alex Jones en InfoWars – en dan niet alleen van Twitter, maar ook van YouTube en Facebook. „De meest gecensureerde show van Amerika”, staat inmiddels als banner in beeld. Gevaarlijke gevolgen De meest geruchtmakende lastercampagne voerde Jones tegen de ouders van de schietpartij van Sandy Hook. In de afgelopen jaren hebben die leugens hem in juridische problemen gebracht. Verschillende ouders hebben hem aangeklaagd wegens laster. De zaak in Austin is de eerste waarbij het tot een schadevergoeding zal komen – Jones is al schuldig bevonden, de jury buigt zich over de hoogte van het bedrag.

Jones en zijn advocaten hebben geprobeerd de schadeclaim te ontlopen door vorige maand faillissement aan te vragen voor Free Speech Systems, het moederbedrijf van Infowars. De procedure heeft hij er niet mee kunnen stilzetten. En de balans die hij bij de faillissementsaanvraag indiende laat zien dat de financiële problemen vooral zitten in een schuld van bijna 54 miljoen dollar aan een bedrijf dat PQPR heet. Dat bedrijf is deels eigendom van Jones en wordt bestuurd door zijn vader.

Memorabele momenten

De behandeling van de zaak leidde de afgelopen week tot veel memorabele momenten. Zo bleek dat Jones’ advocaten de inhoud van diens telefoon per ongeluk hadden gestuurd naar de advocaten van de tegenpartij – die daarmee konden aantonen dat Jones bij de ondervraging had gelogen. In uitzendingen van Infowars tijdens de duur van de rechtszaak, ging Jones tekeer tegen de rechter, die hij ervan beschuldigde pedofielen te beschermen. „Dit is een moordaanslag op gerechtigheid.” De rechter tikte hem op de vingers, omdat het getuigen is verboden over de zaak te praten tegen iemand anders dan hun advocaat.

Jones verklaarde in de getuigenbank ineens dat hij nu „100 procent” gelooft dat de schietpartij daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en dat de ouders geen ingehuurde acteurs zijn, maar „echt bestaan”. De moeder van Jesse sprak hem daar tijdens haar verhoor rechtstreeks op aan. „Ik weet dat u mij gelooft, en toch weet ik zeker dat als u straks de rechtbank uitloopt, u gewoon hetzelfde weer zult beweren.”

Dit artikel is in de nacht van 5 op 6 augustus geactualiseerd met de schadevergoeding van 45,2 miljoen dollar die Jones aan nabestaanden moet betalen.