Na het einde van de Pride Walk in het Amsterdamse Vondelpark, op 30 juli, wordt de liefde gevierd.

Foto Mona van den Berg

Interview

Pride-directeur laat weinig heel van Pride-beleid: ‘Gemeente luistert te veel naar emoties’

Lucien Spee De gemeente Amsterdam wil dat de Pride verandert: een kortere botentocht, en meer betrokkenheid van biculturele en transgendergroepen. Die samenwerking loopt stroef. Directeur Lucien Spee: „Sommige mensen haten witte mannen.”

De botenparade die deze zaterdag voor de 25ste keer door de Amsterdamse binnenstad trekt, is misschien wel de laatste in de huidige omvang. Drastisch zal de Canal Parade, de climax van Pride Amsterdam, niet veranderen: volgens een voorstel van het gemeentebestuur moet de tocht vanaf volgend jaar een uurtje korter duren, tot uiterlijk 17.00 uur. Maar dat uurtje kost de organisatie bakken met geld, zegt de directeur van Stichting Pride Amsterdam, Lucien Spee.

„Dat betekent veertien van de tachtig boten minder. En ik kan niet de boten van het COC of het Aidsfonds schrappen, die bijna niks betalen. Ik zou dan moeten schrappen in m’n commerciële boten, die 35.000 euro per stuk opleveren. Dat uurtje minder kost dus bijna vijf ton.” Op een begroting van zo’n 2 miljoen euro.

Spee, sinds acht jaar directeur van Pride Amsterdam, laat sowieso weinig heel van de aanpassingen die het college begin juli voorstelde voor het evenement. Het straatfeest op het Amstelveld langs de Prinsengracht schrappen tegen de overlast? „Wat lost het op?” Meer ruimte geven aan ‘gemarginaliseerde groepen’, zoals de transgender- en zwarte gemeenschap? „Heb jij een lijst met wie we nog meer moeten samenwerken dan?”

De plannen komen voort uit twee onderzoeken die de gemeente het afgelopen jaar liet uitvoeren. Eén onder een ‘klankbordgroep’ van lhbtiq-organisaties en een publieksonderzoek onder lhbtiq’ers, Pride-bezoekers en Amsterdammers. Aanleiding was dat het gemeentelijke Pridebeleid al sinds 2011 niet meer is veranderd, maar de tijdgeest wel. En dat de vergunning van Stichting Pride Amsterdam dit jaar afloopt.

Vooral de klankbordgroep was kritisch over de Pride. De focus moet meer komen te liggen op protest in plaats van feest, was de consensus. Ofwel: minder Canal Parade, meer Pride Walk – de protestmars die dit jaar voor de tiende keer werd gelopen.

Onvrede over de organisatie zélf is er ook. Die zou te veel de witte homoman vertegenwoordigen, en te weinig andere groepen. ‘De macht’ zou daarom volgens sommigen niet bij één centrale partij moeten liggen.

Dat laatste is uit praktisch oogpunt niet mogelijk, vindt het gemeentebestuur. Wel moet de organisatie die de komende vier jaar de vergunning krijgt meer samenwerken met ‘gemarginaliseerde’ groepen, met name met biculturele en transgendergroepen. De organisatie moet daarover jaarlijks verantwoording afleggen aan de gemeente, en een onafhankelijke klachtencommissie en klachtenprocedure instellen. Ook moet er een Pride-evaluatiegroep komen.

Een deel van de lhbtiq-gemeenschap wilde de botenparade helemaal afschaffen: te veel een feestje van bedrijven die even met hun roze veren mogen pronken (pinkwashing), zonder veel bij te dragen aan de emancipatie.

In het uiteindelijke voorstel wordt de botenparade nog steeds een belangrijk onderdeel van de Pride genoemd. Commerciële boten blijven toegestaan, maar „commerciële uitingen” moeten zo veel mogelijk worden beperkt.

Na de zomer moet het beleid worden vastgesteld door de gemeenteraad, voor het eind van het jaar moet bekend zijn wie de komende vier jaar Pride mag organiseren. Stichting Pride Amsterdam laat weten daarvoor open te staan, maar dat wel eerst goed gesproken moet worden over de plannen. „Amsterdam moet bedrijven eens als partners gaan zien. Als allies, in plaats van sponsors.”

„Voor de bezoeker zal er niet veel veranderen”, zegt directeur Spee, „maar de organisatie gaat wel veel meer geld kosten. Net als bij de verpleegkundige die steeds meer administratie moet doen. Er is steeds minder tijd om een feestje te organiseren. Ik ben benieuwd hoeveel geld er beschikbaar wordt gesteld om te kunnen voldoen aan alle eisen.”

Over welke eisen heeft u het dan?

„Een onafhankelijke klachtencommissie is niet gratis. Die moet vergaderen, uitspraken doen en mensen kunnen horen. Hoe vaak komen die samen? Waarover mogen ze uitspraken doen? Zijn die ook bindend? Wij krijgen jaarlijks 250.000 euro van de gemeente, maar elk jaar komen er kosten voor ons bij. Beveiliging, hekken, lichtkranten, EHBO-posten en schoonmaak kosten al 550.000 euro. Maar goed, ik kan dadelijk bij m’n eigen klachtencommissie klagen dat ik te weinig geld krijg.”

Wat vindt u van het schrappen van het straatfeest op het Amstelveld?

„Wat lost het op? De overlast vond vooral plaats rond de kroegen in de buurt. Daar wordt het nu alleen nog maar drukker. En als er geen evenement op het Amstelveld mag worden georganiseerd, worden daar ook geen extra prullenbakken of wc’s geplaatst. Bovendien: op de Zeedijk klagen bewoners ook al jaren over geluidsoverlast en wildplassers. Daar wordt niet naar geluisterd. De burgemeester zegt eigenlijk: tijdens Pride verwachten we dat burgers even water bij de wijn doen, behalve als je op het Amstelveld woont. Dat noem ik klassenjustitie.”

Lees ook dit opinie-artikel: Niet de apenpokken zorgen voor stigma, maar het taboe op afwijkende seks

Kritiek op de Amsterdamse Pride is er al sinds die in 1996 begon. Buitenstaanders vonden die te bloot, vrouwen vonden de Pride te veel gericht op mannen. Maar de kritiek lijkt dit jaar tot een hoogtepunt te zijn gekomen.

na de pride walk in het vondelpark, het eindpunt van de pridewalk wordt de liefde gevierd.
Na twee jaar coronamaatregelen was er in Amsterdam op 30 juli weer een Pride Walk, een protestmars.
Foto’s Mona van den Berg
na de pride walk in het vondelpark, het eindpunt van de pridewalk
Na het einde van de Pride Walk in het Amsterdamse Vondelpark, op 30 juli, wordt de liefde gevierd.
Foto’s Mona van den Berg

Juist in de jaren dat de botenparade en straatfeesten vanwege de coronamaatregelen niet konden doorgaan, is de onvrede gegroeid over het voornamelijk feestelijke karakter van het evenement. Daarnaast, maar ook daardoor, verloopt het betrekken mensen van kleur bij de organisatie stroef.

Sinds 2020 wordt een aparte Black Pride gehouden, voor zwarte mensen en mensen van kleur. Vorige maand lanceerden 22 organisaties Queer Network Amsterdam, dat transgender- en gekleurde mensen centraal wil stellen. Die groepen ziet het netwerk niet genoeg tijdens de Pride.

Opvallend detail in het voorgestelde ‘beleidskader’ van de gemeente is dat de organisator een „goede verstandhouding” moet hebben met Queer Network Amsterdam, dat als ‘Alliantie Zichtbaarheid en Pride’ anderhalve ton subsidie kreeg van de gemeente.

Belangengroepen vinden dat de Pride-organisatie en het evenement diverser moeten worden.

„Mensen zijn kleurenblind. In 2011 waren de voorzitter en de penningmeester zwart, daarna kwam Marie Ricardo, secretaris, de huidige COC-directeur [non-binair, geboren op Curaçao]. Al ga ik niet over het bestuur, ik ben als directeur in dienst van de stichting.”

„Ik zou waken voor tokenism: wij hebben mensen die op basis van hun kunnen in het bestuur zitten, niet op basis van hun kleur of gender. Zoals BeyonG Veldkamp [transvrouw met Surinaamse achtergrond]. We wilden haar als ambassadeur, en toen was er ook een vacature op kantoor waarvoor zij perfect was. Puur toevallig. Zo werkt dat.”

Positieve discriminatie kan toch ook nuttig zijn?

„Je wil niet horen dat je bent aangenomen op basis van je kleur. Maar bij gelijke kennis en kwaliteiten moet je dat wel mee laten wegen, ja.”

Uw organisatie stelde in juni 25.000 euro beschikbaar voor ‘onzichtbare’ groepen, groepen die ‘zichzelf niet herkennen en/of kunnen identificeren met de huidige Pride’. Wat was de aanleiding?

„De gemeente wilde dat we met een aantal organisaties gingen samenwerken. Daar hadden we geld voor gereserveerd. Maar die organisaties wilden niet. Dan houden we geld over.”

Welke organisaties dat waren, wil Spee niet zeggen. „Dat weten de mensen zelf. Mensen moeten vooral doen waar ze zich fijn bij voelen.”

In het betreffende persbericht zei u: ‘Onze solidariteit is vanzelfsprekend, maar wordt in het debat vaak vergeten.’ Wat bedoelde u daarmee?

„We liggen onder vuur vanuit bepaalde groepen, maar we zijn juist heel solidair. We delen geld met de groepen. We geven 25.000 euro aan de organisatie van de Pride Walk. Dat is overigens sponsorgeld, want de gemeente geeft daar geen subsidie voor. Er gaat bijna 350.000 euro sponsorgelden naar de community.”

Maar moet u zich niet achter uw oren krabben als organisaties niet met u willen samenwerken?

„Nee hoor. Vindt iedereen jou leuk? 95 procent, bij wijze van spreken, is blij met ons. Daar 100 procent van willen maken is verloren energie. It takes two to tango. De deur staat bij ons open. Maar je moet wel zelf de stap willen zetten.”

Wat zijn de redenen om niet samen te werken?

„Dat kunnen allerlei redenen zijn. Sommige mensen haten witte mannen. Dan houdt het op. Daar kan ik niks aan doen.”

Die 5 procent die niet blij is, is wel een belangrijk deel toch? Het actieve deel van de regenbooggemeenschap.

„Dat weet ik niet. Ga met vier trans-organisaties om tafel zitten, en die hakken elkaar ook de pan in. 95 procent van de lhbti-gemeenschap is niet activistisch.”

Wordt de kritiek op de Pride steeds intenser?

„Mensen reageren vanuit emotie. Emotie is nodig, anders kom je tot niets. Maar de gemeente, waarvan je verwacht dat er intelligente mensen werken, is die emoties te serieus gaan nemen.”