Opinie

Maak werk van binnenlucht op scholen

Covid-19 Ondanks de energiecrisis zullen scholen komende winter met ramen en deuren open lesgeven. Dat moet anders, vindt .
Openbare basisschool Bellefleur in Dodewaard, 28 juni 2022
Openbare basisschool Bellefleur in Dodewaard, 28 juni 2022 Foto Dieuwertje Bravenboer

Niemand kan er omheen: klimaat en energiecrisis beheersen het nieuws. Het kabinet deed een dringende oproep aan bedrijven en huishoudens om zo veel mogelijk energie te besparen. Het wordt spannend of de komende winter aan de energievraag kan worden voldaan. Tegelijk moet het onderwijs deze winter, koste wat kost, fysiek doorgaan. Je zou verwachten dat dan ook maximale aandacht is voor alle randvoorwaarden om dat verantwoord mogelijk te maken. Daar wringt de schoen.

We weten inmiddels dat aerosolen een flinke rol spelen bij verspreiding van het coronavirus en dat ook kinderen en jongeren het virus kunnen overdragen. Een deel van de scholen heeft inmiddels een goed werkend ventilatiesysteem. Een ander deel nog niet, vaak omdat het gebouw niet geschikt is. Na twee jaar corona is de realiteit dat als de CO2-meter op school oranje of rood uitslaat, ramen en deuren open moeten. Voor de veiligheid. Ook in de winter. In een klas vol kinderen en jongeren.

Dat aan de energievraag van de scholen ook bij schaarste zal worden voldaan, ontslaat het onderwijs niet van de plicht tot verstandige omgang met energie. Toch vindt de sector en de minister ramen en deuren open in de winter een verantwoorde oplossing voor een mogelijk derde coronawinter.

Wat gaat hier mis? We vinden in Nederland burgerschap belangrijk. We leren de leerlingen op papier dat we als samenleving verantwoordelijk zijn voor klimaat en duurzaamheid. In dezelfde klas laten we ze zien dat het oké is om voor de mussen te stoken. Dan hebben we het nog niet over de extreem gestegen stookkosten die ten koste gaan van het onderwijsbudget dat anders ingezet kan worden voor een rijke schooldag, kansengelijkheid en opvangen van het lerarentekort. Of over het effect van de tocht en kou op de vatbaarheid voor ‘gewone’ virussen in het griepseizoen, terwijl we een lerarentekort hebben.

Het kan anders. Luchtreiniging zou een goed werkend, relatief goedkoop alternatief kunnen zijn voor scholen waar ventilatiesystemen (nog) niet toepasbaar zijn. In de zorg worden luchtreinigers immers al jarenlang toegepast. In februari 2021 publiceerde het team van Bert Blocken (TU Eindhoven/KU Leuven) de resultaten van een stresstest voor ventilatie en luchtreiniging in een sportschool met 35 zwaar sportende testpersonen, waaruit bleek dat een ventilatie- of reinigingsfrequentie van zes per uur de aerosolenconcentraties met 90 tot 95 procent kan reduceren. In het buitenland wordt luchtreiniging dan ook als zeer interessant middel in de strijd tegen virusoverdracht op scholen gezien.

Nauwelijks interesse

Verschillende Duitse deelstaten, zoals Noordrijn-Westfalen, Berlijn en Beieren, hebben al vele tientallen miljoenen in de toepassing op scholen geïnvesteerd. In België wordt gewerkt aan een ambitieus plan rond gezonde binnenlucht in alle publieke ruimtes, waaronder scholen, waar ook luchtreiniging onderdeel van uitmaakt. Daar loopt een groot onderzoek op meer dan tachtig scholen waar inmiddels op initiatief van de TU Eindhoven ook Nederlandse scholen bij betrokken zijn. De eerste meetresultaten daarvan zijn zeer positief. De Nederlandse overheid stelt zich echter bijzonder passief op en toont nauwelijks interesse.

Het Nederlandse onderwijs moet deze winter weer ‘gewoon’ ramen en deuren openzetten en naar buiten lopen als de CO2-meters op rood gaan. Hoe leggen we dat onze kinderen uit? Het onderwijs kan nog wel wat klimaatwinst halen en zich niet onttrekken aan de maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hoog tijd voor minister Jetten (Klimaat, D66)om zijn collega’s van OCW hierop aan te spreken. Daar wordt heel Nederland beter en daarnaast minder ziek van!