Recensie

Recensie Muziek

Muzikant Moor Mother: ‘Dit is de laatste mooie muziek die mensen voorlopig van me zullen horen’

Moor Mother Het nieuwe abum van de activistische Amerikaanse muzikant-dichter Moor Mother is een liefdesbrief aan de voorbeelden uit haar jeugd. Haar teksten gaan over ‘alles waar moeders mee te maken hebben’.

Moor Mother
Moor Mother Foto Roger Cremers

De muziek van de Amerikaanse Moor Mother streelt, schrijnt en slaat. Moor Mother smeedt allerlei invloeden samen tot een keten van verwijzingen, hypnotiserende aanroepingen en swing, als een sjamanistisch werkstuk. Op het onlangs verschenen album Jazz Codes gebruikt Moor Mother stijlcitaten uit jazz, blues, hiphop. En elke noot klinkt menselijk, alsof ze hem eigenhandig leven in heeft geblazen.

Moor Mother is het pseudoniem van Camae Ayewa, zanger, dichter en muzikant uit Philadelphia. Hoe oud ze is is onbekend („Ik geloof niet in leeftijd”), maar Ayewa maakte haar debuut in 2016, met Fetish Bones. Hierna volgden nieuwe projecten zoals jazz-improvisatie (met het gezelschap Irreversible Entanglements) en Black Quantum Futurism (met haar vriendin, de dichter/activist Rasheedah Phillips, en het dissonante duo 700 Bliss).

In haar muziek klinkt Ayewa’s stem rustgevend, maar ze werkt en leeft als een werveling. Op deze zomerse avond zit ze op het terras bij het Bimhuis, Amsterdam, waar ze straks zal optreden met Irreversible Entanglements. Naast haar zit Phillips, die soms een opmerking maakt over Ayewa en dan weer verder leest. De twee zijn constant onderweg. Een dag eerder speelden ze op de kunstmanifestatie Documenta in Kassel, waar drie van hun installaties, waaronder een ‘waterklok’, te zien zijn. Hun werk legt ‘nieuwe denkbeeldige verbindingen tussen tijd en ruimte, waarbij ze zich losmaken van de beperkingen van lineaire tijdsbegrippen’, zegt de begeleidende tekst. Als Black Quantum Futurism maken ze niet alleen muziek en kunst: voor hun aandacht voor kwantumfysica ontving het duo vorig jaar de Collide Residency Award van de Europese organisatie voor kernonderzoek CERN. CERN gaf hun de gelegenheid om samen met wetenschappers drie maanden onderzoek te doen naar ‘tijd’ en een kunstwerk over het onderwerp te creëren. Over de research zegt Phillips dat ze nog een keer terug moeten. „Er is veel te doen.”

Ayewa is altijd muziek aan het maken; behalve Jazz Codes is een volgend album ook al klaar. Wat voor kind was de kleine Ayewa, was ze toen al dynamisch? „Ik was heel stil, ik huilde snel”, zegt ze. „Ik wilde altijd bij mijn moeder zijn. Thuis was veel muziek maar ik was een dromer. Ik droomde over mezelf als Olympisch sporter.” Later zou Ayewa op hoog niveau basketballen. Inmiddels lijkt ze eerder stoer dan ‘soft’. „Nee hoor, ik ben nog steeds ‘soft’. Vraag maar aan mijn partner.” Rasheedah kijkt op: „Soft of stoer? Soft.”

Zwaar en maf

Jazz Codes is een liefdesbrief, zegt Ayewa, aan voorbeelden uit haar jeugd zoals Billie Holiday, Albert Ayler en Nina Simone, muzikanten die haar „inspireerden en overeind zetten en me onder hun hoede namen”. De nieuwe warmbloedige composities met hun glooiende stemmingen zijn „a-typisch” voor haar, zegt ze. Wij als publiek kunnen er maar beter niet aan wennen. „Dit is de laatste mooie muziek die mensen voorlopig van me zullen horen”, zegt ze lachend. „Hierna wordt het zwaar en maf.” De volgende collectie nummers gaat over de Britse geschiedenis.

Uit alles wat Ayewa doet, of het nu musiceren is, kunst maken, dichten, toneel schrijven of onderwijzen, spreekt activisme. Haar definitie van deze levenshouding is breed: „Mijn bezigheden draaien om het weergeven van de pijn en problemen die mensen doormaken bij het zoeken naar hun levensweg. Mijn werk biedt de getuigenis van hun ervaringen.”

Ayewa zingt over onderwerpen als de gevolgen van slavernij (‘the guts of slavery’), over borstkanker, over somberheid (‘When I’m hurting, I look outside, and everyone else is hurting too’). Hoe selecteert ze de onderwerpen om over te schrijven? „Er zijn een paar kernonrechtvaardigheden waar ik me om bekommer. Mijn naam is Moor Mother dus ik hou me bezig met moeders. Alles wat moeders betreft, heeft mijn aandacht. Ik schrijf over waar moeders mee te maken hebben: te weinig eten, slechte huizen, geen eigen land. De zorg om hun kinderen. Geweld. Racisme.”

Ze schrijft voornamelijk vanuit het oogpunt van de moeder. „En soms vanuit dat van de kinderen. Ik verplaats me in hun leven. Ik zoek naar de echte verhalen. Dan voel ik me een reporter, ik verzin niks. Ik beschrijf wat ik zie gebeuren. De ware verhalen. Daarvan zijn er genoeg te vinden.”

Verontwaardiging

Al zijn de onderwerpen schrijnend, Ayewa schrijft nooit vanuit woede of verontwaardiging. „Woede is niet vruchtbaar. Ik kan alleen maar schrijven als ik gelukkig ben.” Om zich goed te voelen maakt ze wandelingen en plukt bloemen. „Of ik kijk basketbal op tv. Als ik me somber voel of verdrietig kijk ik naar een basketbalwedstrijd en dan voel ik me beter. Ik ben gek van LeBron James. Dus ik zie alle wedstrijden van de LA Lakers.” Haar vriendin kijkt op. „Behalve gelukkig wordt ze ook emotioneel. Ze schreeuwt naar het scherm.”

Ayewa: „Ook als de Lakers verliezen voel ik me na afloop beter. Want basketbal staat symbool voor persoonlijke strijd. Daarom hou ik zo van LeBron. Hij groeide op met alleen zijn moeder, hij heeft moeten knokken. Maar nu heeft hij iets bereikt. Hij veranderde niet alleen zijn eigen leven maar ook dat van zijn gemeenschap. Hem zien geeft een geluksgevoel.”

Jazz Codes is nu uit bij Epitaph. Concert: 12/11 op Festival Le Guess Who? in Tivoli Vredenburg, Utrecht. Inl: leguesswho