Ida (Rakel Lenora Fløttum) met haar nieuwe vriendje Ben (Sam Ashraf) in ‘The Innocents’.

Interview

Eskil Vogt over ‘The Innocents’: ‘Kinderen zijn zwak, anders slopen ze alles’

Interview | Eskil Vogt De Noorse scenarist en regisseur Eskil Vogt vroeg zich af: wat als kinderfantasie uitkomt en ze superkrachten hebben?

Woonkazernes in het naaldbos: Scandinavische flatwijken zijn een boeiend decor voor horror. Opgroeien op het snijvlak van natuur en beschaving, duister woud en bruut beton. In zo’n wijk speelde in 2008 het lugubere Zweedse Let The Right One In zich af, over een kindvampier die haar pre-puberale dienaar rekruteert. The Innocents kan zich met dat meesterwerk van ‘Nordic horror’ meten: een zowel ijzingwekkende als broeierige Noorse film over jonge kinderen wier psychokinetische krachten ze boven het hoofd groeien.

Maker Eskil Vogt (48) is vriend en scenarist van de gelauwerde Noorse filmmaker Joachim Trier – het script van diens charmante The Worst Person in the World bezorgde hem dit jaar een Oscarnominatie. Zelf weet Vogt ook prima raad met regie, zo bewees zijn debuut Blind (2014), waarin een blinde vrouw zich terugtrekt in haar fantasie. Het was zeven jaar wachten op het vervolg The Innocents, dat vorig jaar in Cannes veel bijval oogstte. Schrijven is simpeler dan regie voor een vader van twee kinderen van negen en elf jaar, aldus Vogt in een Zoom-gesprek. Regie slokt je op, bezorgt je veel stress. Zeker met vier kinderen en een kat in de hoofdrollen. „Schrijf nooit, nooit, nooit een scène voor een kat”, bezweert hij. „Een kat doet wat een kat doet. Ze hoefde in de film alleen de kamer uit te wandelen, maar ze vertikte dat. Weet u hoe traag de tijd verstrijkt als je met achttien man en een rollende camera wacht tot een kat zich in beweging zet?”

Die kat krijgt wel haar trekken thuis in The Innocents, wanneer ze kennismaakt met de ontluikende superkrachten van het verknipte jochie Ben. Als de negenjarige Ida met haar oudere, zwaar autistische zus Anna in Bens woonkazerne trekt, sluiten de kinderen snel vriendschap. Ben en Ida delen onderhuidse wrok. Hij is het pispaaltje van het speelplein, zijn moeder is bot en afwezig. Ida is jaloers op Anna, die alle aandacht van haar ouders opeist: ze straft haar oudere zus door glasscherven in haar schoentjes te stoppen. Als onschuldige spelletjes in het bos escaleren tot een paranormale stafexpeditie, haakt Ida af en ontstaat een gevaarlijke impasse met Ben. Ook vriendinnetje Aisha komt zo in gevaar: zij kan telepathisch communiceren met de in zichzelf opgesloten Anna.

The Innocents is intiem en tactiel gefilmde psychologische horror met veel schrammen en gepulk aan korstjes. Gruwelkinderen doen het goed in horror. Het is eenvoudig scoren: een demon, zombie of alien die zich in kinderlijke onschuld hult. Eskil Vogt bekeek zelf ter voorbereiding veel van dat soort horror. „Die is normaliter erg katholiek en moreel zwart-wit. Het kwaad is een externe, demonische kracht dat een kinderlichaam gebruikt. Dat kan enorm spannend zijn, maar ik geloof niet dat goed en kwaad bestaan. Het zijn termen om sociaal en antisociaal gedrag te beschrijven. Opvoeding is deels controle leren krijgen over allerlei egoïstische impulsen. Dat is veel te veel gevraagd voor een gefrustreerde negenjarige als Ben. Maar als het goed is, blijf je zelfs voor hem een zeker mededogen voelen.”

Magische kinderwereld

De kiem van de film ligt in Eskil Vogts eigen vaderschap, toen hij ging nadenken over de kloof tussen zijn stabiele, volwassen beleving en de magische wereld van zijn kinderen. „Ik bedacht: waarom geen film maken over kinderen die echt beschikken over de superkrachten waarover ze fantaseren? Ze zijn daar totaal niet klaar voor: als vader weet je hoeveel ravage kinderen in een oogwenk aanrichten. Zo leren ze en ontwikkelen ze een moreel kompas. De natuur maakte kinderen klein en zwak, anders slopen ze alles.”

Zoals de vier kinderen van The Innocents – Ida, Ben, Anna en Aisha. Ze acteren meer dan voortreffelijk; Vogt stak anderhalf jaar in de casting en acteerworkshops. „Bij een advertentie krijg je eerst een golf meisjes uit welgestelde milieus die in musicals willen spelen.” Maar hij zocht introverte kinderen. „Kinderen die niet direct naar je toekomen maar die jou nieuwsgierig maken.”

Zoals vaak bij casting verliep alles totaal anders dan hij zich had voorgesteld. Ben werd een jongen: hij had vooraf een meisje in gedachten. De autistische Anna had een 14-jarige jongen moeten zijn; die rol eiste veel acteren. Tot iemand de tienjarige Alva Brynsmo Ramstad ‘volledig spaced out’ op haar beurt zag wachten in de casting. Hoewel neurotypisch, kroop ze na een paar filmpjes zonder moeite in de huid van een autistisch kind. „Een geschenk van de filmgoden”, aldus Vogt.

Machteloos onbehagen

De film boort het machteloze onbehagen aan dat veel ouders voelen. Dat hun kroost een wrede kinderwereld bewoont waarvan zij geen weet hebben of toegang toe krijgen. De finale was het eerste wat Vogt op het netvlies stond. „Op een zonnige, klaarlichte dag is er in de speeltuin een strijd van leven en dood gaande tussen kinderen terwijl hun ouders ronddrentelen, kletsen over het weer en naar hun mobieltje kijken.” De film is nauw verwant met het realistische, herkenbare Un Monde van Laura Wandel, waar de brute pikorde van het schoolplein een wig slaat tussen een broer en zus.

Eskil Vogt borduurt in The Innocents ook voort op Thelma, dat zijn vriend Joachim Trier in 2017 verfilmde, zo lijkt het. Daarin ontdekt de beschermd en christelijk opgevoede studente Thelma op kamers in Oslo dat zij over verwoestende krachten beschikt. Zo laat ze haar medestudente Anja in het niets verdwijnen uit schuldgevoel over haar seksuele gevoelens. Beide films gaan over kinderen die zich geen raad weten met superkrachten, maar de context van Thelma is adolescentie, seksueel ontwaken, afstand nemen van je ouders. The Innocents speelt eerder in op de angst van die ouders. Dat je kind alleen de wereld in moet om te struikelen, zijn knie te schaven of een ander kind pijn te doen. Vogt: „Je wilt ze beschermen, maar alleen door zelf fouten te maken worden ze volledig mens. Afstand nemen is een van de moeilijkste dingen van het ouderschap.”