Reportage

FVD’ers gaan graag op de foto met de Russische ambassadeur

Symposium Over Oekraïne gaat het nauwelijks tijdens het Oekraïne-symposium van Forum voor Democratie. „Oekraïne is een fictie.”

V.l.n.r: De Russische ambassadeur Aleksandr Sjoelgin, Marie Therese ter Haar, Marcel de Graaff en Joost Niemöller.
V.l.n.r: De Russische ambassadeur Aleksandr Sjoelgin, Marie Therese ter Haar, Marcel de Graaff en Joost Niemöller. Foto Robin Utrecht/ANP

Een klaterend applaus daalt er neer zodra de Russische ambassadeur vertelt hoe blij hij is met de uitnodiging voor het Oekraïne-symposium van Forum voor Democratie (FVD). Nadat Aleksandr Sjoelgin heeft toegelicht dat Rusland „absoluut geen andere keuze” had dan de aanval te openen op zijn buurland, kan hij wederom op luide bijval rekenen van de ruim achthonderd mensen in de zaal.

Vóór aanvang van het symposium op zondag in de Amsterdamse RAI waren er berichten dat FVD financiële steun van de Russische ambassade ontving voor de organisatie ervan. Na afloop was het voor iedere bezoeker duidelijk dat deze partij de stimulans van Russisch geld helemaal niet nodig heeft om een dergelijk symposium te organiseren. De partijleiding en haar leden zijn uit zichzelf al uitermate gecharmeerd van Poetins Rusland.

Over de belangen van Oekraïne ging het eigenlijk geen moment. De vermoedelijk twintigduizend burgerslachtoffers in het met de grond gelijk gemaakte Marioepol kwamen niet ter sprake. De gedwongen deportatie van honderdduizenden Oekraïners naar Rusland evenmin. Alleen buiten het congrescentrum vroegen enkele tientallen antifascisten daar aandacht voor. Binnen zei ambassadeur Sjoelgin dat Oekraïne een steeds grotere militaire dreiging voor Rusland vormde, wat ingrijpen onafwendbaar zou hebben gemaakt.

Lees ook: De macabere slag om de waarheid: hoeveel mensen kwamen om in Marioepol?

Dat Poetin daarmee een soeverein land binnenviel, werd door een andere spreker, John Laughland, simpelweg ontkend. Volgens deze Brit bestaat Oekraïne namelijk niet. Laughland leidde eerder een pro-Russische denktank en werd in 2019 door partijleider Thierry Baudet als Forum-ideoloog aangeduid. „Oekraïne is een fictie”, begon Laughland zijn betoog. Ondanks de offers die Oekraïne brengt om Rusland een halt toe te roepen, zou in Oekraïne nog altijd geen sprake zijn van een gedeelde nationale identiteit.

Hoe valt de sympathie voor agressor Rusland en de onverschilligheid ten opzichte van het Oekraïense leed bij FVD te verklaren? Europarlementariër Marcel de Graaff gaf een deel van de uitleg. Hij verwacht dat Rusland de gaskraan naar Duitsland helemaal dicht gaat draaien, waardoor de Duitse economie in een diepe recessie raakt. De Graaff juicht dat toe. „Als de Duitse economie kapot gaat, dan gaat de EU kapot. En ik haat de EU”, zei hij. Rusland dus als bondgenoot tegen de EU. De Graaff is voorbereid op een barre winter. Hij zei dat zijn gezin voorraden brandhout en voedsel heeft aangelegd voor het geval er een noodtoestand uitbreekt.

Overtuigende filmpjes

Een andere verklaring voor de Poetin-liefde ligt in de informatie die veel Forum-leden tot zich nemen. Aan een tafeltje buiten de zaal vertelt een zelfstandig ondernemer en voormalig VVD-lid, die anoniem wil blijven, dat hij zich vooral baseert op de website Frontnieuws. „Wat je daar leest is echt ongelooflijk hoor. Maar het is allemaal waar. Ze onderbouwen het met overtuigende filmpjes”, zei hij.

Op Frontnieuws wordt Oekraïne omschreven als land waar nazi’s aan de macht zijn die etnische Russen in het oosten vermoorden. De man leest ook het pro-Russische blad Gezond Verstand van voormalig NRC-correspondent Karel van Wolferen.

FVD-gemeenteraadslid Marjolein van Hattem uit Oss zei een vriendin uit het Oost-Oekraïense Selydove te kennen, die ook zegt dat daar jarenlang milities actief waren die het op etnische Russen hadden voorzien. Van Hattem zegt „heel erg blij” te zijn met het Oekraïne-symposium. „Ik hoor over de oorlog vooral een eenzijdig geluid. Het is goed om de discussie te voeren. Dat zou ik bij andere onderwerpen ook meer willen zien. Dat Ab Osterhaus [viroloog] in debat gaat met Pierre Capel [coronacriticus] bijvoorbeeld”, aldus Van Hattem.

De sprekers in de RAI waren het zondag roerend met elkaar eens, waardoor het nauwelijks tot een discussie kwam. Volgens FVD-leider Baudet hadden critici van Rusland geweigerd deel te nemen. Het duurde tot de laatste twee vragen uit het publiek voordat er iets van kritiek op Rusland te horen viel.

„Wat is het verschil tussen Poetin en Stalin”, wilde de laatste vragensteller van ambassadeur Sjoelgin weten. Toen die zei dat deze vraag eigenlijk niet gesteld had mogen worden – omdat de twee flink van elkaar zouden verschillen – klonk er direct weer een daverend applaus. Na afloop gingen FVD-leden met de Russische ambassadeur op de foto.