‘Een raak schot, dat zou… tamelijk dramatisch zijn’

Interview | Politiechef Noord-Nederland Bijna had een politiekogel de 16-jarige Jouke getroffen. Gery Veldhuis, politiechef Noord-Nederland ziet zijn agenten worstelen met het boerenprotest.
De demonstratie in Heerenveen.
De demonstratie in Heerenveen. Foto Anton Kappers/ANP

De politie zal de komende weken meer tractors in beslag nemen als demonstrerende boeren strafbare feiten plegen met de voertuigen. Op die manier wil politiechef Gery Veldhuis voorkomen dat tractors herhaaldelijk worden ingezet als geweldsmiddel. Dat zegt de hoogste politiebaas van de noordelijke provincies Groningen, Friesland en Drenthe in een interview met NRC.

Deze week zijn voor het eerst drie tractors in beslag genomen nadat er volgens de politie strafbare feiten mee werden gepleegd. „En daar zullen wij de komende weken mee doorgaan” zegt Veldhuis. „Zolang boeren hun tractoren inzetten voor andere dingen dan waar ze voor bedoeld zijn, moeten ze maar voelen dat ze daardoor ook hun bedrijfsmiddelen moeten missen.”

Terwijl de hoofdcommissaris ziek op bed lag, beleefde zijn eenheid Noord-Nederland roerige weken. Dinsdagavond escaleerde een boerenprotest langs de A32. Meerdere agenten trokken vuurwapens; één agent schoot gericht op een tractor. De bestuurder, de 16-jarige boerenzoon Jouke, werd op enkele centimeters na gemist. Aanvankelijk werd de jongen aangehouden voor een poging tot doodslag. Op filmpjes van het incident die op sociale media verschenen, was te zien dat hij wegreed van een politieblokkade toen er op hem werd geschoten. Er volgden woedende reacties, een groot protest voor het politiebureau en bedreigingen aan de agenten die hun vuurwapens gebruikten.

Hoe gaat het met de politieman die op Jouke schoot?
„Ik ben donderdag bij hem geweest. Hij zit er doorheen. Hij vindt het vreselijk dat hij in een situatie terecht kwam waarin hij meende van zijn vuurwapen gebruik te moeten maken. Dat het een jongen van zestien was, wist hij ook niet. Als hij geraakt was, zouden we een slachtoffer hebben gehad. Dat zou… ik wil geen grote woorden gebruiken… tamelijk dramatisch zijn.”

Waarom schoot de agent op een wegrijdende tractor?
„Hij schoot omdat hij… ja… ik zit even na te denken. Ik mag geen uitlatingen doen over de feiten, want die worden nog onderzocht. Maar hij heeft tegen mij gezegd dat hij schoot omdat hij beducht was voor de veiligheid van de medewerkers met wie hij daar optrad.”

Hij dacht dat de tractor op collega-agenten wilde inrijden?
„Ja, zo kun je dat zeggen.”

Maar dat was niet het geval?
„Ik denk dat het een verkeerde inschatting is geweest. Het Openbaar Ministerie verdenkt Jouke niet meer van een strafbaar feit. De jongen is aangehouden omdat de collega’s hem ervan verdachten dat hij zijn tractor als wapen wilde gebruiken: een poging tot doodslag. Maar dat blijkt dus onterecht. Hij krijgt zijn tractor terug en wij vergoeden de schade aan de ruit. Verder loopt er nog onderzoek van de rijksrecherche en zal ik binnenkort komen met mijn oordeel of hier professioneel is gehandeld.”

Hoe worden de steeds hardere boerenacties beleefd binnen uw politie-eenheid?
„Ik kreeg vanmorgen een appje van onze sectiecommandant in Friesland. Die zei: ik sta tegenover mijn eigen bevolking. Want zo voelt het. Als hij niet aan het werk is, staat hij met dezelfde mensen bij de Albert Heijn. En dan krijgt hij vragen: hoe kijk jij er nou naar? Van de 4.000 politiemensen in Noord-Nederland komen er velen uit de boerenstand.”

Lees ook: Protesten na politieschoten op trekker in Heerenveen

Is er onder hen veel begrip voor de acties van de boeren?
„Onze agenten begrijpen uitstekend dat je zelf als lid van een gemeenschap een opvatting hebt over het stikstofbeleid, maar dat je als politiemedewerker hebt weg te blijven van die oordelen in de uitvoering van je taak. Dat valt natuurlijk niet altijd mee. En het bevordert je werkplezier ook niet. Om terug te komen op de Friese sectiecommandant: die moest deze week besluiten om traangas in te zetten. Dat doe je omdat het echt niet anders kan, maar hij vond het ongelofelijk naar om te doen.”

„Die bekendheid met de gemeenschap zag je na het schietincident van dinsdag ook terug. Op sociale media gingen filmpjes rond van een politiemedewerker met een getrokken wapen. Heel Heerenveen wist meteen wie dat is: een van onze wijkagenten daar. Vervolgens ging rond op sociale media: déze man heeft geschoten. Dat is niet waar, maar zo gaat dat met het doxxen. Deze wijkagent wordt nu bedreigd.”

Lees ook: OM seponeert zaak 16-jarige Jouke na incident boerenprotest Heerenveen

Hoe bent u van plan te voorkomen dat het volgende blokkeeractie weer leidt tot schieten?
„Ik heb de oplossing niet. Het gebruik van die tractors zou moeten stoppen. Het is heel lastig om ons te wapenen tegen die geweldig grote voertuigen. Wij hebben geen tractors. Wij hebben wel een paar shovels van de Marechaussee, maar voordat die eenmaal in het noorden zijn, zijn we ook wel weer een paar uur verder. We zullen vaker proberen voertuigen in beslag te nemen.

„Uiteindelijk begint het met het stikstofbeleid. Dat brengt deze situaties met zich mee. Ik constateer dat er op dat beleid geen enkele beweging zit. Het is wachten op meneer Remkes, maar er wordt op dit moment niet zichtbaar gewerkt aan perspectief of verbinding met de boeren. Als politiefunctionaris die verantwoordelijk is voor het handhaven van de orde, zou ik wel wensen dat er voortgang komt in die discussie. Vrijdag staan we in Drenthe weer tegenover boeren. Dag na dag gaat het zo. Wanneer houdt dit op?”