Bij de analyse van de beeldvorming ging Medialogica zelf mee in de schijntegenstelling rond adoptie

ZAP Medialogica (Human) liet zien hoe media misstanden rond adoptie belichten, maar daarnaast ontroerende verhalen brengen die beter blijven hangen bij het publiek.

Adoptie-activisten in Medialogica. Vlnr Marcia Engel (Plan Angel), Dewi Deijle (Juriste) en Kamerlid Michiel van Nispen (SP).
Adoptie-activisten in Medialogica. Vlnr Marcia Engel (Plan Angel), Dewi Deijle (Juriste) en Kamerlid Michiel van Nispen (SP). HUMAN

Zoals bekend weten journalisten van veel zaken een klein beetje. Dat maakt ze zeer geschikt als gasten op verjaardagen en in de talkshows, ze kunnen overal over meepraten. Maar ze zijn minder geschikt als deskundigen. Maar nu kwam er een programma op televisie met een onderwerp waar ik écht iets van wist: adoptie. Medialogica (NPO2) ging dit keer over het adoptie-debat. Als adoptievader ben ik ervaringskundige, ik ben op cursus geweest, en ik heb er boeken over gelezen.

Vorig jaar februari schortte de regering de adoptie vanuit het buitenland op omdat er te veel wantoestanden zijn in de landen van herkomst. Kinderen werden ter adoptie aangeboden zonder toestemming van de biologische ouders. Ook bleken de papieren vaak vervalst. Er was sprake van kinderroof, kinderhandel, zelfs van baby farms (mensenfokkerijen). Omdat dit in het buitenland gebeurde, had de Nederlandse regering daar nauwelijks grip op. Beter stoppen dus.

Tot verbazing van de commissie die de regering hierin adviseerde, en tot verbijstering van de anti-adoptie-activisten die in het programma aan het woord komen, koos het nieuwe kabinet dit jaar ervoor om de adoptie vanuit het buitenland toch weer te hervatten. Volgens Medialogica komt dit doordat de media weliswaar al jaren aandacht besteden aan de misstanden, maar daarnaast vertellen ze ontroerende, positieve verhalen over adoptie, en die laatste blijven beter hangen bij het publiek. Liever opgroeien in een rijk land in een gezin, is de redenering van de voorstanders in Medialogica, dan in een arm land in een weeshuis.

Inherent aan adoptie

Maar eigenlijk is dat een andere kwestie. Waar het hier om gaat is: wat is de omvang van die wanpraktijken? En zijn ze inherent aan adoptie? De misstanden staan eigenlijk los van de vraag of een Nederlands gezin voor een kind beter is dan een weeshuis in het geboorteland. Deugt adoptie überhaupt niet? Of deugt alleen de tussenhandel niet? En wat kun je daar aan doen? Dat zou je moeten uitpluizen.

Medialogica is een programma dat officieel andere media tegen het licht houdt, en zo laat zien hoe beeldvorming werkt, en wat de invloed daarvan is. Maar vaak gaat het programma over het onderwerp zelf, in plaats van over hoe dat onderwerp in de media kwam. En in dit geval gaat het programma mee in de schijntegenstelling wanpraktijken versus kinderen redden. De een vindt dit, de ander vindt dat. En hoe het werkelijk zit, kunnen ze niet behandelen want helaas is het halfuur al weer om. Zo gedraagt Medialogica zich precies hetzelfde als de programma’s die het geacht wordt de maat te nemen.

En had ik nog iets aan mijn deskundigheid? Ik weet niet hoe het is om geadopteerd te zijn, bedacht ik, dus een echte ervaringskundige ben ik niet. De meeste geadopteerden maken het goed, blijkt uit onderzoek, maar veel worstelen met hechting en trauma. Voor hen is het nogal zwaar om geadopteerd te zijn. Of eigenlijk: het is zwaar om door je biologische ouders te worden afgestaan. Kinderen uit weeshuizen hebben ook problemen met hechting en trauma, misschien wel erger.

En die wanpraktijken? Ik vermoed dat die onuitroeibaar zijn. Een rijk echtpaar komt een kind halen uit een arm land, dan treedt er marktwerking op, er valt geld te verdienen, je krijgt corruptie. Dat is het onaangenaam neokoloniale aan adoptie. Het is zo ongelijk.

Tja, eigenlijk had ik er een heleboel gedachten en vragen over, maar geen uitgesproken mening. Ik wist het even niet meer. Mijn meningen zijn sterker als er zaken spelen waar ik minder vanaf weet.

Correctie 16:23: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de adoptie-activisten op de foto Sarah de Vos en Mirjam Blaak heten. Dat is niet zo, dus dat is aangepast.