Analyse

Ideologie en religie wegen zwaar voor Amerikaanse hoge rechters

Hooggerechtshof VS Tegen abortus, voor vuurwapens: de conservatieve meerderheid in het Amerikaanse hooggerechtshof gaat ideologisch te werk.

Klimaatactivisten demonstreren donderdag bij het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington na de uitspraak bij een zaak rond bevoegdheden van het Environmental Protection Agency.
Klimaatactivisten demonstreren donderdag bij het Amerikaanse Hooggerechtshof in Washington na de uitspraak bij een zaak rond bevoegdheden van het Environmental Protection Agency. Foto Sarah Silbiger / Reuters

Met enkele geruchtmakende uitspraken in de laatste weken – abortus, godsdienstvrijheid, klimaatbeleid, vuurwapenbezit – heeft het Amerikaanse hooggerechtshof vrijdag de eerste termijn met een conservatieve supermeerderheid afgerond. De uitspraken zijn door progressief Amerika met verbijstering ontvangen. President Joe Biden noemde het opheffen van de landelijke bescherming van het recht op abortus „de verwezenlijking van een extremistische ideologie en een tragische vergissing van het hof”.

Het was een ongekend toeval dat toenmalig president Donald Trump liefst drie rechters aan het hof mocht benoemen. Het is géén toeval dat het hof met zijn uitspraken zo’n beslissende invloed kan uitoefenen op het beleid van de regering en op het leven van burgers. De polarisatie van het afgelopen decennium heeft geleid tot een politieke patstelling, waarbij geen afdoende meerderheid meer te vinden is voor belangrijke beslissingen. Dat wil zeggen: de minderheid beschikt over een uitgebreid parlementair instrumentarium om alle betekenisvolle wetten te blokkeren. In dat machtsvacuüm regeert de rechterlijke macht en deze conservatieve meerderheid van zes tegen drie is niet bang om die macht te gebruiken.

Na de aanstelling van Amy Coney Barrett, twee weken voor de verkiezingen van 2020, was de grote vraag hoe zwaar de religieuze en ideologische achtergrond van de zes conservatieve rechters zou wegen bij hun oordelen. Vorige week waren de meeste Amerikaanse media het erover eens: heel zwaar. „Dit was nog maar de warming-up voor het conservatieve hof”, schreef Politico. Een balans in vier recente zaken.