Oezbeekse president komt terug op omstreden grondwetswijziging na massale protesten in autonome regio

Karakalpakstan Passages die de autonomie van de regio Karakalpakstan vastlegden zouden uit de grondwet geschrapt worden, maar na protesten heeft president Sjavkat Mirzijojev besloten dat dit toch niet gaat gebeuren.
De Oezbeekse president Sjavkat Mirzijojev.
De Oezbeekse president Sjavkat Mirzijojev. Foto Xinhua

De Oezbeekse president Sjavkat Mirzijojev is zaterdag teruggekomen op een omstreden grondwetswijziging, een dag nadat die in de autonome regio Karakalpakstan tot grootschalige protesten had geleid. Dat meldt persbureau Reuters. De demonstranten waren boos omdat de voorgenomen grondwetswijziging de soevereiniteit van Karakalpakstan flink zou inperken.

In het voorstel voor de grondwetswijziging, waarover in de komende maanden een referendum wordt gehouden, stond dat bepalingen over Karakalpakstans autonome status uit de grondwet verdwijnen. Ook het recht van de regio om indien gewenst een volksraadpleging over afscheiding van Oezbekistan te organiseren, zou komen te vervallen. Zaterdag beloofde president Mirzijojev tijdens een bezoek aan Karakalpakstan dat de veranderingen aan de passages over de autonome regio geschrapt moeten worden uit de plannen voor de grondwetswijziging. Hij kondigde echter ook voor de komende maand de noodtoestand af, aldus persbureau AFP.

Karakalpakstan, waar naast etnische Oezbeken ook grote gemeenschappen Karakalpaks en Kazachen wonen, is sinds 1925 een autonome regio. Het stond enkele jaren onder gezag van Moskou, voordat het in 1936 werd overgeheveld naar de Oezbeekse Socialistische Sovjetrepubliek. Na de val van de Sovjet-Unie slaagde het erin verregaande autonomie in de Oezbeekse grondwet op te laten nemen. Hoewel het qua oppervlakte bijna de helft van het land beslaat, wonen er slechts een kleine 2 miljoen van de ruim 34 miljoen inwoners van Oezbekistan, die verder vooral rond de hoofdstad Tasjkent in het oosten van het land wonen.

Regeringsgebouwen bestormd

Volgens het Oezbeekse ministerie van Binnenlandse Zaken zijn de demonstraties het gevolg van „een misverstand over de grondwetshervormingen”, zo schrijft persbureau Reuters. De regering van Karakalpakstan liet volgens het persbureau in een verklaring weten dat de betogers regeringsgebouwen probeerden binnen te dringen, waarna de politie ingreep en demonstranten arresteerde.

In een poging om Karakalpakstan aan het gezag van Tasjkent te onderwerpen, heeft president Mirzijojev volgens de website Turkmen.news de Nationale Garde richting het gebied gestuurd. Ook werd volgens Eurasianet de toegang tot het internet beperkt, waardoor het moeilijk is actuele informatie uit het gebied te verkrijgen.

Als de grondwetswijzigingen worden doorgevoerd, kan Mirzijojev zich voor nog twee periodes van vijf jaar beschikbaar stellen. Onder de huidige grondwet zou hij aan zijn laatste termijn bezig zijn. De vorig jaar herkozen Mirzijojev is sinds 2016 president van het Centraal-Aziatische land. Hij volgde de in dat jaar overleden autoritaire president Islam Karimov op, onder wie Mirzijojev vanaf 2003 als premier had gediend.

Het Oezbeekse medium Makan.uz deelde beelden van de demonstraties

Correctie (2 juli 2022): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Tasjkent in het westen van Oezbekistan ligt. Dat is hierboven aangepast.