Russisch belang in gasopslag bij Bergen hindert opbouw voorraad

Energie Minister Rob Jetten vreest een zakelijk conflict met het Russische staatsbedrijf Gazprom en vult de opslag daarom niet volledig.

Luchtopname van de ondergrondse gasopslag Bergermeer.
Luchtopname van de ondergrondse gasopslag Bergermeer. Foto ANP / Your Captain Luchtfotografie

Minister Rob Jetten (Economische Zaken en Klimaat, D66) vult de gasopslaglocatie in Bergen niet volledig, uit angst voor een zakelijk conflict met het Russische staatsbedrijf Gazprom. Daardoor is er een grotere kans op een gastekort in Nederland komende winter.

Dat blijkt uit onderzoek door NRC naar de complexe zakelijke afspraken rond de gasopslag Bergermeer, een leeg gasveld tussen Alkmaar en Bergen dat tussen 2012 en 2015 geschikt is gemaakt voor het opslaan van aardgas. Doel: bijdragen aan lagere prijzen en de leveringszekerheid van gas in Nederland.

De grootste commerciële gasopslag van Noord-West Europa is eigendom van energiebedrijf Taqa uit Abu Dhabi, het Nederlandse staatsbedrijf Energie Beheer Nederland (EBN) en Gazprom. In ruil voor een grote investering in de gasopslag bedongen de Russen in 2009 42 procent van de capaciteit.

Deze afspraak brengt de Nederlandse gasvoorziening in problemen. De gastoevoer naar Europa is door de Russische inval in Oekraïne teruggelopen, de prijzen op de internationale gasmarkt zijn sterk gestegen en de opslagen zijn slecht gevuld.

Lees ook: Onder de grond bij Bergen blijven Russen de baas over het gas

De Mijnraad, een onafhankelijk adviesorgaan van het ministerie, wil daarom dat alle Nederlands gasopslagen vol zitten om mogelijke gastekorten komende winter te voorkomen. Het Russische staatsbedrijf Gazprom laat haar deel van de opslag onder de Bergermeer al maanden leegstaan. In het veld kan in totaal ruim 4 miljard kubieke meter gas worden opgeslagen, vergelijkbaar met de jaarconsumptie van 2,5 miljoen huishoudens.

Naïef vertrouwen

Betrokkenen zeggen tegen NRC dat het ministerie het Russische Gazprom niet kan verplichten haar deel te vullen. Ook durft Economische Zaken geen contractbreuk te plegen met de Russen door alle ruimte op te eisen. De kwestie wordt nog ingewikkelder doordat Nederland alle eventuele ingrepen moet afstemmen met de eigenaren in Abu Dhabi.

Als compromis heeft het kabinet besloten Bergermeer voor tweederde te vullen, waarvoor 623 miljoen euro subsidie is uitgetrokken. Staatssecretaris Hans Vijlbrief (Mijnbouw, D66) schreef afgelopen week dat hij „het ongemak” van Kamerleden over de zeggenschap van de Russen in de opslag begreep.

Uit de reconstructie van NRC blijkt dat de situatie bij Bergermeer is veroorzaakt door een naïef vertrouwen in marktwerking. De Nederlandse overheid vertrouwde voor de leveringszekerheid volledig op de werking van de internationale gasmarkt en de indertijd solide reputatie van Gazprom.

Het ministerie van Economische Zaken laat in een reactie weten dat het de leveringszekerheid van gas probeert te waarborgen met een mix van maatregelen, zoals extra importen. Er zijn geen plannen voor het aanleggen van een strategische gasvoorraad, aldus een woordvoerder.