Opinie

Dit land is niet langer af

Christiaan Weijts

Door de vertrouwde melange van personeelstekort, seinstoring en aanrijding reed er vorige week vanaf Utrecht CS nog maar één trein naar het westen, via Schiphol. Daar persten inkomende koffers de laatste ademruimte weg uit de zwetende meute. Het perron, nog afgeladen met radeloosheid, schoof weg. Opgewekt riep de conducteur om: ‘Welcome to the Netherlands!

Wie in deze omstandigheden een hele trein aan het schateren krijgt, is een begaafd stand-up comedian. Daarvan zal het ov er een hoop nodig hebben, de komende jaren. Donderdagochtend bekijk ik een rondetafelgesprek met hoge ov-kopstukken, uitgenodigd door Tweede Kamerleden, die mogen vertellen dat de ellende niet te overzien is als de coronasteun straks ophoudt.

Men wil een ‘vangnet’, waarmee de overheid bijspringt zolang de reizigersaantallen niet op het oude peil zijn. Lokale politici plaatsten een brandbrief, universiteiten sloegen alarm. Kortom, dat vangnet komt er wel. Sterker nog, een dag eerder zegde de staatssecretaris al steun toe. Deze rondetafelsessie is dus vooral therapeutisch en strategisch, om straks de beste deal binnen te slepen.

Je kunt ook zeggen: we wilden toch meer thuiswerken? Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid vertelt dat dit 9 procent minder reizigers oplevert, en vervoerders zeggen er dat ze 10 procent moeten afschalen. Proficiat, dat is keurig in balans. Daarom zeggen we: beste reizigers, we zitten vol. We blijven niet eindeloos de groei faciliteren, we hebben een opvatting over wat goed is voor ons welzijn, en dat is krimp, minder hectiek. Overvolle spitstreinen zijn een effectief afschrikmiddel.

Tegelijkertijd horen we dat ons kabinet het rekeningrijden invoert. Oké, in 2030. Dus na nog acht mooie lobbyjaren en drie, vier kabinetten is daar niets meer van over. Maar je vraagt je af: práten die departementen wel eens met elkaar? Waarom is er geen integraal plan over wat wij willen met mobiliteit?

Willen we minder auto’s? Zorg dan voor goedkoper ov. Want zelfs met de gestegen benzineprijzen blijkt autorijden nu nog altijd goedkoper.

Je kunt ook zeggen: we asfalteren er geen meter meer bij, dit is onze capaciteit, we willen duurzaam vervoer, dus hoera, we schrappen de btw op treinkaartjes, en investeren royaal in het ov.

Het is niet dat het kabinet hierbij de verkeerde keuze maakt. Het probleem is dat het géén keuze maakt. Elk departement paait een eigen achterban, met chaos en stagnatie als gevolg. Welcome to the Netherlands!

Weet u nog wat we ooit grappend tegen elkaar zeiden over ons rubbertegellandje met biologisch afbreekbare hondenpoepzakjes? ‘Dit land is af.’ Nu zijn we een bouwput, en niemand heeft een schetsontwerp.

Christiaan Weijts schrijft elke vrijdag op deze plek een column.