Wat voor aanpak kiest de politie tijdens boerenacties?

Boerenprotesten Boeren leggen het land op diverse plekken plat. Wat vraagt de aanpak daarvan van de politie?

Agenten verrichten arrestaties bij een boerenprotest in Den Haag. De boeren voerden actie tegen de stikstofplannen van het kabinet.
Agenten verrichten arrestaties bij een boerenprotest in Den Haag. De boeren voerden actie tegen de stikstofplannen van het kabinet. Lex van Lieshout / ANP

Boeren die op de A1 bij Holten een brandstapel aansteken. Boeren die de A28 bij Staphorst blokkeren met tractoren. Boeren die bij het provinciehuis of het woonhuis van minister Van der Wal op de stoep staan. De boerenacties van afgelopen week vragen om politie-inzet. Soms worden boetes uitgeschreven, soms kiezen agenten voor een gesprek, waarna de demonstranten vertrekken, zoals maandag in Best.

Lees ook: Bange koeien voor de Kamer, fikkende hooibalen op de weg

Aangezien de acties door het hele land plaatsvinden, wordt gecoördineerd vanuit de Nationale Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (NSGBO) in Driebergen. De NSGBO wordt geformeerd in geval van eenheidsoverstijgende grootschalige evenementen, grootschalige verstoringen van de rechtsorde of dreigende crisissituaties met een nationale impact. De structuur werd ook opgetuigd bij de avondklokrellen of Black Lives Matter-demonstraties. Het voordeel is dat gekeken kan worden waar behoefte is aan extra of minder mankracht.

Volgens een woordvoerder van de korpsleiding van de Nationale Politie betekent de structuur dat er „gezamenlijke uitgangspunten” zijn, maar dat daar altijd ter plekke invulling aan wordt gegeven. Ze stelt dat de aanpak wordt besproken door de lokale driehoek (burgemeester, politie en OM), maar dat veel ook afhankelijk is van agenten op straat die een situatie inschatten. Zo wordt soms op locatie besloten tot de-escaleren en soms tot boetes uitdelen. „Politiewerk is maatwerk. Een landelijke coördinatie betekent niet dat we gaan briefen dat we vandaag veel boetes willen uitdelen. Dat is altijd afhankelijk van de situatie op een locatie.”

Jan Struijs, voorzitter van de Nederlandse Politiebond, ziet dat de boerenprotesten erg veel van politiemensen vragen. Dat komt door de onvoorspelbaarheid en omdat de acties „versnipperd” zijn, waardoor veel agenten paraat moeten staan. Dat gaat ten koste van hun reguliere werk, ziet Struijs. „Daardoor komt de veiligheid in Nederland in het geding, want de politie die door het hele land klaarstaat, zit niet in de wijken.” Struijs vindt dat de boerenacties „ver over de schreef” gaan. „Je moet je punt niet willen maken door gezagsdragers te ontregelen of een maatschappij te ontregelen. En dat gebeurt nu wel.”

Toch is het begrijpelijk dat de politie bij veel boerenacties de-escalerend optreedt, vindt Struijs. „Je kunt wel alle boeren op een rijksweg arresteren, maar dan staan hun tractoren er nog en ben je vijf uur bezig die voertuigen weg te halen.”

Lees ook dit artikel: Massaal boerenprotest zet coalitiepartijen onder hoogspanning