Reportage

De fatbike is de SUV van de fietspaden

Fatbikes De fatbike verovert de straten. In Amsterdam neemt de elektrische fiets met dikke banden de plek in van de snorscooter, die er niet meer op het fietspad mag.

De fatbike verovert de straten. In Amsterdam neemt de elektrische fiets met dikke banden de plek in van de snorscooter.
De fatbike verovert de straten. In Amsterdam neemt de elektrische fiets met dikke banden de plek in van de snorscooter. Foto's Simon Lenskens

Een „topding” vindt hij het. 2.850 kilometer reed Stijn Boudri sinds hij in november een fatbike aanschafte. Kriskras door de stad, met veertig kilometer per uur: naar zijn vader in Diemen, zijn werk als kok op het Leidseplein of – zoals nu – „naar m’n moedertje”.

Zijn fatbike, zegt Boudri (27), is snel en comfortabel en bespaart hem bakken met geld. „Uit mijn werk nam ik ’s nachts een Uber naar huis. Elke keer 30 euro.” En weet je wat het allermooiste is? „Ik hoef niks te doen. Het is eerder een scooter dan een fiets.”

Esther Meerstadt (41) was „een beetje klaar met de Amsterdamse bruggetjes”. Sinds een paar maanden verplaatst ze zich per tweepersoons fatbike. Haar dochter van acht („toch 25 kilo”) achterop, naar school. Zij achterop bij haar man, samen uit eten („heel romantisch idee”). En op en neer naar de manege in het Amsterdamse Bos. Meerstadt deed er de auto de deur voor uit: „Oké, één van de twee auto’s.”

Je ziet hem steeds vaker op het fietspad: de fatbike. Een elektrische fiets met het uiterlijk van een brommer: dikke banden, grote koplamp, stevig zadel. Een middagje posten op het Frederiksplein, aan een van de drukste fietsroutes van Amsterdam, leert dat de ‘SUV van de fietswereld’ onmiskenbaar een rage aan het worden is.

Goedkoop is de dikkebandenfiets zeker niet: instapmodellen kosten tegen de 2.000 euro, voor een top end-merk betaal je minimaal 4.000. Geen wonder dat de opmars van deze nieuwste elektrische fiets zich in eerste instantie voltrekt in het trendgevoelige en welvarende Amsterdam. „80 procent van onze business is in de grote stad”, zegt Peter Eiselin, eigenaar van de Amsterdamse fatbikefabrikant Doppio. „In Den Haag en Rotterdam neemt de vraag nu ook toe.”

Lees ook: „You were driving on the fietspad”

Rijke tieners

Op de fatbike tref je een ander slag mensen aan dan op de elektrische voertuigen die ook populair zijn in Amsterdam, zoals de Urban Arrow (kapitaalkrachtige ouders met kinderen) en de VanMoof (Zuidas-types met loafers). De fatbike, zo blijkt op het Frederiksplein, trekt grofweg drie type berijders: jonge vrouwen, stoere mannen en rijke tieners uit Amsterdam-Zuid.

Wat meteen opvalt: bijna alle dikkebandenfietsers hadden vroeger een snorfiets. Die scooters met blauwe kentekenplaatjes zorgden voor veel overlast en werden drie jaar geleden verbannen van het fietspad. Dat was een reden voor veel hoofdstedelijke snorfietsers om hun scooter weg te doen, blijkt uit cijfers van de gemeente: sinds 2019 daalde het aantal geregistreerde snorfietsen van 37.000 naar 26.000.

De fatbike is het perfecte alternatief: je gaat net zo hard (maximaal 25 kilometer per uur), je hoeft geen helm op, je rijdt soepel over drempels, stoepranden en tramrails, en je bent welkom op het fietspad. De meest gesignaleerde fatbike, tweezitter Doppio, werd dan ook expliciet ontwikkeld als vervanger van de snorscooter, zegt eigenaar Peter Eiselin. „Ik wist dat die maatregel er zou komen, daar heb ik op geanticipeerd.”

Lees ook Oorlog op het fietspad

De meeste fatbikers geven het grif toe: de kracht van hun voertuig (piekvermogen: 750 watt) in combinatie met de minimale inspanning nodigt uit tot hard rijden. „Ik zet hem altijd in stand vijf”, zegt Joëlle Moxon (37), op weg haar dochter van de buitenschoolse opvang te halen. „Je voelt je toch een beetje slap als je wordt ingehaald door een gewone fietser.” De verslaggever, die een proefritje maakte op een Doppio-fatbike, kan dit beamen: je trekt pijlsnel op en suist in een comfortabele houding iedereen voorbij. Trappen is amper nodig.

Net als scooters kun je fatbikes simpel opvoeren, via een app. Ook kun je op sommige een illegale feature laten zetten: een palletje dat trappen overbodig maakt. Stijn Boudris fatbike is voorzien van zo’n clandestiene ‘gashendel’. „Met mij erop gaat-ie 42 kilometer per uur. De pakkans is klein. Ik ben één keer aangehouden. Ik zou een boete krijgen, maar heb die nooit ontvangen.”

Krappe fietspaden

Wat betekent de opmars van de fatbike voor de veiligheid op de krappe, overvolle fietspaden? Specifieke cijfers over ongevallen met fatbikes bestaan niet. Maar volgens Reinder Rustema van actiegroep Geef Het Fietspad Terug duurt het niet lang voor het met de fatbike qua veiligheid „volledig uit de hand gaat lopen.”

Rustema lobbyde jarenlang om de snorscooter van het fietspad af te krijgen – „en die strijd zal helemaal opnieuw moeten” met de fatbike. Hij constateert dat het voertuig „een betere versie van de scooter” is. „Hij is stil, niet vervuilend, vergt minder onderhoud en is ook nog eens goedkoper. Een no-brainer voor de snorfietsdoelgroep.”

Als de fatbike in feite een brommer is, zegt Rustema, behándel hem dan ook als brommer: geel kentekenplaatje, helmplicht, op de rijbaan tussen de auto’s. Voorzitter Florrie de Pater van de Fietsersbond Amsterdam: „E-bikes die zo makkelijk zijn op te voeren, horen niet thuis op het fietspad. En met een kentekenplaatje kun je ze makkelijk bekeuren via camera’s als ze de wet overtreden, net als snorfietsers.”

Het imago is niet bepaald goed, vertellen de fatbikers op het Frederiksplein: ze krijgen regelmatig negatieve opmerkingen van ‘gewone’ fietsers. Peter Eiselin van Doppio vindt het „een beetje makkelijk fatbikers de schuld te geven”: de meeste bestuurders, zegt hij, houden zich netjes aan de regels. „Wij vallen op – en als je opvalt, kom je sneller in een negatief daglicht.”

Stijn Boudri, van de opgevoerde fatbike, vindt dat gewone fietsers „maar moeten leren leven” met al die snelle e-bikes. „In Amsterdam ben je sowieso niet veilig op straat.” Hij laat de toeter horen die hij gebruikt om langzamere fietspadgebruikers aan de kant te krijgen. Of hij wel eens iets naar zijn hoofd geslingerd krijgt? Lachend: „Geen idee, want ik als ik écht hard ga, heb ik sowieso mijn koptelefoon op!”

Britt Messing (24)


„Ik heb deze fatbike tegelijk met mijn beste vriendin gekocht. De meeste mannen in onze vriendenkring rijden op een VanMoof. Ik gebruik hem om naar mijn werk te rijden of naar de sportschool, zoals nu. Ik ga iets sneller dan de gewone fietsers, maar soms word ik ook ingehaald.”

Damian Lam (21)


„Ik had eerst een scooter, maar die heb ik weggedaan. In Amsterdam mag je niet meer op de fietspad rijden en je moet een helm dragen. Dat vond ik vervelend. Ik ben nu ook veel minder geld kwijt aan onderhoud en verzekeringen. En een fatbike is beter voor het milieu. Ik rij meestal op de hoogste stand, ik ben een beetje een luie jongen. In mijn omgeving bespeur ik steeds meer interesse in fatbikes.”

Esther Meerstadt (41)


„Ik ben echt superblij met deze fatbike. Ze zijn mateloos populair, want ik moest vijf maanden wachten tot-ie geleverd werd. Maar goed, ik wilde dan ook per se een blauw exemplaar.

Op een fatbike moet je wel beter opletten dan op een gewone fiets, mensen vinden het irritant als je ze inhaalt. Zojuist nog vroeg ik vriendelijk aan een oude meneer of ik mocht passeren. Kreeg ik te horen: „Je kan toch ook bellen?”

Stijn Boudri (27)


„Ik heb deze fatbike sinds november vorig jaar. Met mij erop gaat hij 42 kilometer per uur. Dat is illegaal, dat weet ik. Maar dat boeit me niet zo: je mag ook geen wiet telen en dat doet iedereen ook gewoon. Ik heb 1.950 euro betaald voor dit model, inclusief kleurendisplay. Wel ben ik al een keer 300 euro kwijt geweest aan een grote beurt: als je standaard 40 kilometer per uur rijdt, slijten je remmen snel.”