Tussen de stapels post en pakketten is voor de bezorger „de scanner je leven”

ZAP De documentaireserie Bezorgd (Human) schetst het ongemak van de bezorger, hopend op iemand die wél thuis is om een pakket ontvangst te nemen, terwijl de tijd weglekt.

Uit de documentaire Bezorgd: Bram en zijn moeder runnen thuis een ‘pakketpunt’. Beeld Human
Uit de documentaire Bezorgd: Bram en zijn moeder runnen thuis een ‘pakketpunt’. Beeld Human

De zorgen van de bezorgende mens klinken zo: ‘Wees thuis, wees thuis, wees thuis.’ ‘Doe open, doe open, doe open’. Een modern slavenliedje. Human volgt in zes afleveringen Bezorgd elf mensen achter de bestelknop. Orderpickers, inpakkers, maaltijd- , pakket, - en boodschappenbezorgers die hun werkkapitaal aanbieden op de onlineplatformen van de economie die draait om bestellen en bezorgen. Tegenover het gemak van de besteller staat het ongemak van de bezorger, en tussen hen in staat technologie die vraag en aanbod op elkaar aansluit.

De scanner is „je leven”, zegt Joy (21) zondagavond in de eerste van zes afleveringen Bezorgd. Ze is pakketbezorger in Rotterdam. Het scanapparaat stuurt haar naar de 55 adressen waarop ze iets moet afleveren, vertelt haar de codes van de dozen in haar bus, en registreert of ze die aflevert bij de besteller of zijn buren. Per bezorgd pakket krijgt ze één euro betaald. Redelijk verdienen als het haar vier uurtjes zou kosten, wat ze aan het begin van haar werkdag hoopt. Maar tijd lekt weg aan navigeren door het verkeer, spoorzoeken naar adressen, sjouwen met bestelde kasten en hopen op iemand die wél thuis is om het bestelde in ontvangst te nemen.

Acht uur jakkeren

Stukloon is niet verboden, zegt arbeidseconoom Ronald Dekker van TNO. Maar als de verdiensten gedeeld door de werkuren telkens uitkomen ónder minimum-uurloon, dan mag dat volgens de wet niet. Een achturige werkdag jakkeren levert Joy minder dan tien euro per uur op. Ze weet het goedgemaakt, ze neemt ontslag.

Tsjechische Lucy (37) is orderpicker in een ‘fulfillment center’ in Helmond, zo’n gigantische betonnen doos langs de snelweg waar de distributie wordt gecoördineerd voor een aantal modemerken. Vijfhonderd mensen werken in ploegendienst. Lucy zegt dat het „niet erg” is dat een leraar uit Polen en een universitair geschoold meisje ongeschoold inpakwerk doen. Ze verdienen er drie keer zoveel mee als met een baan in eigen land, en er is geen opleiding of diploma nodig om „iemand hoogs” te worden op de werkvloer.

Er bestaat een wereld áchter ons computerscherm, en in die wereld werken mensen, zegt techniekfilosoof Marjolein Lanzing. Bram (29) en zijn moeder uit Uitgeest rooien het nèt. Hij stelt zijn tijd, arbeid én huis ter beschikking aan de economie. ’s Ochtends een krantenwijk, daarna is hij postbode, en tot negen uur ’s avonds fungeert hij als ‘pakketpunt’ voor bestellers in de buurt die niet thuis waren toen de bezorger kwam. Tussen voordeur en krabpaal van de katten: stapels post en pakjes. Om de haverklap – tring, tring – buren aan de deur met de scancode van hun levering. Per afgehandeld pakket krijgen Bram en z’n moeder vijfentwintig cent. Flexibeler dan een postkantoor, goedkoper dan een postbeambte, met – brrrr – een vast contract, vast salaris, vaste werktijden. Maar wat is beter voor Bram?

Knetterstoned

Voor en na Bezorgd nog wel gelachen trouwens. Hanneke Groenteman en Maxim Hartman knetterstoned bij het kampvuur van Raven in Boerderij Van Dorst. Maxim die Hanneke adviseert vast te wennen aan de hitte van het vuur met het oog op haar crematie, ze is al 83 tenslotte. Hanneke die Maxim bij het ontbijt ten huwelijk vraagt.

Niek Barendsen, maker van Nieuw zeer schreef ook de serie Welkom in... met sketches over de Romeinse tijd, de Tachtigjarige oorlog, de Gouden Eeuw, de jaren ’60. Het ‘nu’ van Nieuw zeer wordt gedomineerd door wanhopige, witte mensen die vooral verschrikkelijk hun best doen. Homostel op zoek naar een adoptiekindje, werkgever naar een hardwerkende Chinees, vlogster naar standbeelden die echt niet meer kunnen (Anne Frank, Rembrandt, de Dokwerker). Knap, tenenkrommend én geestig. Moderne mores maken mensen malloten.