Singapore gaat met kweekkip voor zekerheid

Kweekvlees Singapore staat kweekvlees voor gewone consumptie toe. De stadstaat wil meer zelfvoorzienend zijn. „Singapore toont hoe je vlees kunt eten zonder industriële veehouderij en zonder het regenwoud te kappen.”

Foto GOOD Meat / Eat Just

Bij restaurant Madame Fan, in het hart van Singapore, kun je het al bestellen: kipkweekvlees. Het is in een bioreactor gekweekt uit kipstamcellen. Elke donderdag tussen 11 uur ’s ochtends en 2 uur ’s middags kun je een portie kweekvleesnuggets bestellen. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt; de hoeveelheden zijn beperkt.

Maar daar komt verandering in: deze maand is Good Meat, onderdeel van het Amerikaanse bedrijf Eat Just, begonnen met de bouw van een fabriek met een bioreactor van 6.000 liter. Vanaf volgend jaar moeten daar jaarlijks tienduizenden kilo’s kweekkip uit komen.

Daarmee voed je bepaald niet het hele land, maar toch vindt Mirte Gosker, van de Aziatische afdeling van de internationale denktank Good Food Institute, het goed nieuws. „Opschaling van de kweekvleesindustrie is een cruciale stap naar voedselzekerheid. Het gaat de afbraak van het milieu en mondiale armoede tegen. Singapore toont hoe je vlees kunt eten zonder industriële veehouderij en zonder het regenwoud te kappen.”

In 2020 gaf Singapore goedkeuring aan het kipkweekvlees van Eat Just. Het is daarmee het eerste en vooralsnog enige land ter wereld waar kweekvlees is toegestaan. Dat is niet toevallig. Singapore is een stadstaat. Op een oppervlakte van 50 bij 27 kilometer wonen zo’n 6 miljoen mensen. Op slechts 1 procent van het land wordt landbouw bedreven. Singapore importeert daardoor 90 procent van zijn voedsel. Omdat dit de staat kwetsbaar maakt, kondigde Singapore in 2019 aan dat het in 2030 op het gebied van voedsel voor 30 procent zelfvoorzienend wil zijn.

Laatste kipvoorraden

Sinds de verstoringen in de internationale voedseltransportketens door de corona- en de Oekraïnecrisis is dit streven alleen maar prangender geworden. Zo stond Singapore begin juni op zijn kop omdat Maleisië de geliefde kip niet meer kon aanvoeren. Door tekorten aan veevoer moest het buurland de kipproductie verminderen en besloot de Maleisische overheid de export enkele weken op te schorten. Omdat een derde van alle kip in Singapore uit Maleisië komt, leidde de plotselinge exportstop tot een run op de laatste kipvoorraden. Eettentjes moesten tijdelijk dicht, prijzen schoten omhoog en menu’s werden geschrapt. Inmiddels is de export hervat, maar de aankondiging van de kweekkipfabriek had niet op een beter moment kunnen komen.

Lees ookKabinet gaat 60 miljoen euro in Nederlands kweekvlees steken

Volgens Nikkei Asia, een invloedrijk Japans nieuwsconsortium, is Singapore hard op weg het Silicon Valley van de Food Tech te worden. De stadstaat ziet niet alleen veel heil in kweekvlees, maar zet in op het hele spectrum van de alternatieve proteïneproductie. Producenten verwachten dat vleesvervangers op basis van sojabonen, cashewnoten, paddestoelen en eiwitrijke insecten in de toekomst steeds vaker op het menu zullen staan. Staatsinvesteringsbedrijf Temasek heeft sinds 2013 8 miljard dollar (7,6 miljard euro) in de ontwikkeling van dit soort voedsel gestoken.

Mark Post, hoogleraar vasculaire fysiologie aan de Universiteit Maastricht en oprichter van kweekvleesbedrijf Mosa Meat, kijkt positief naar de ontwikkelingen in Singapore. Een vergelijking met Silicon Valley vindt hij te veel eer. „Er zijn slechts twee uitvinders van eigen bodem, Shiok Meats en TurtleTree. Maar Singapore heeft voortvarend op de ontwikkelingen ingespeeld door snel toestemming tot productie te geven. Dat is een goede stimulans voor de hele sector. Het is goed dat veel mensen er serieus mee bezig zijn.”

Agressieve marketing

Het bedrijf Eat Just is niet onbesproken. In 2018 had oprichter Josh Tetrick een aanvaring met de Nederlandse voedselveiligheidsautoriteiten omdat hij, nog voordat er Europese regels voor waren, probeerde op kleine schaal een kweekvleesworstje te introduceren. „Tetrick heeft een agressieve marketingmethode. Hij wil koste wat kost de eerste zijn”, zegt Keri Matwick, voedselfilosoof aan de Technische Universiteit Nanyang van Singapore, in het online magazine Southeast Asia Globe.

„We waren allemaal verbaasd dat Eat Just van Singapore goedkeuring vroeg op basis van een oude celgroeitechniek, namelijk door gebruik van bloedcellen uit embryo’s van kalveren”, zegt Mark Post aan de telefoon. „De rest van de industrie was nog volop bezig om het maakproces vrij te maken van het gebruik van kalverfoetusserum.”

Dat kan inmiddels. Eat Just heeft verklaard ook de nieuwe technieken te gebruiken. „Maar dan nog”, zegt Post, „gaat de snelheid waarmee ze kweekvlees produceren ten koste van de kwaliteit. Eat Just kweekt slechts enkele cellen en verwerkt ze in een grotendeels plantaardig product. Voor kipnuggets kan dat nog wel, kip heeft niet zoveel smaak. Maar bij het kweken van een biefstuk kom je er op die manier niet mee weg. Ons proces duurt langer. Wij kweken vlees uit spierweefselcellen, en in het groeiproces voeden we het weefsel zo natuurlijk mogelijk om een mooie biefstuk te kweken.”

Post verwacht dat de Europese Voedselveiligheidsautoriteit binnen drie jaar de eerste toestemmingen voor Europees kweekvlees zal verlenen.

Kweekschaaldieren

Tegen die tijd kun je in Singapore al kweekschaaldieren op je bord krijgen. Het bedrijf Shiok Meats is in een ver stadium met de ontwikkeling van uit cellen gekweekte garnaal, krab en kreeft. Oprichters Sandhya Shiram en Ka Yi Ling, beiden stamcelbioloog, verwachten dat hun kweekschaaldieren in 2023 in Singapore op het menu staan. Nu kost de productie van hun garnalen 5.000 dollar per kilo, en ze zullen daarom niet onmiddellijk voor iedereen beschikbaar zijn. Maar experts verwachten dat het niet lang zal duren voor de kweekvleesprijzen dalen.

Daarbij zijn wetenschappers het erover eens dat kweekvlees, zeker in vergelijking met regulier slachtvlees, duurzaam is. Als kweekvleesbioreactoren hun energie krijgen uit zon of wind, is de schade aan het milieu klein, constateerde onderzoeksbureau CE Delft in 2021. De klimaatvoetafdruk zal ten opzichte van de intensieve houderij van kippen, varkens en koeien respectievelijk 17, 52 en 92 procent lager uitvallen.

Productiekosten zullen rond 2030 significant zijn gedaald. „Van alle landbouwgrond wordt 70 procent gebruikt voor de productie van veevoer”, zegt Post. „Als we massaal overstappen op kweekvlees, zou nog maar 10 procent van de grond nodig zijn.”

Is kweekvlees de heilige graal voor een duurzame toekomst? Post: „Als je het mij als wetenschapper vraagt, dan zeg ik: in het kader van milieu, dierenwelzijn en het klimaat is het ’t allerbeste dat iedereen vegetariër wordt. En dan heb ik het over overstappen op een dieet met echte sojabonen en granen en niet die nepproducten. Maar dan zeg ik ook: succes ermee! Dat gaat dus niet gebeuren. Dan gaan we er niet op tijd komen. In China en India eten steeds meer mensen vlees. Kweekvlees is daarom wel degelijk een gamechanger voor het wereldvoedselprobleem. Als het wordt doorontwikkeld, is er genoeg om 10 miljard mensen te voeden.”

In Azië richten meer landen zich op nieuwe voedseltechnologie. Post verwacht niet dat Singapore een grote speler zal zijn. „Korea, Japan en China zijn ook actief. En vergeet India niet. Dat heeft al een ontwikkelde medische industrie. Ze hebben daardoor alles wat nodig is voor de ontwikkeling van kweekvlees. Het land loopt nu achter, maar zodra ze op stoom komen, kunnen ze snel groot worden.”

Steviger dan tofoe

Erwin Bolwidt, een Nederlandse software-engineer die in Singapore woont, heeft op verzoek van NRC kweekkipdumplings van Madame Fan besteld. De maaltijd koste 27,98 Singaporese dollar, zo’n 19 euro. „Ik ontving een mooie lunchbox”, appt hij. „De dumplings waren erg goed. Ze hadden veel ingrediënten en kruiden. De stukjes kip in de dumpling waren wel wat klein. De textuur was wat losser dan ik van kip gewend ben, maar de stukjes waren wel steviger dan tofoe.”

In december 2020 deed onderzoeksbedrijf YouGov een peiling onder 1.068 Singaporezen. Veel inwoners hadden toen reserves over de kwaliteit en veiligheid van het kweekvlees. Van hen zou 42 procent het niet willen eten, en 14 procent had twijfel. Of het recente kiptekort het animo voor kweekkip heeft vergroot, is niet bekend.