Alle omroepen zijn het eens met journalistiek plan NPO, behalve Ongehoord Nederland

Ongehoord Nederland Eén omroep wijst het nieuwe ‘genrebeleidsplan Journalistiek’ af. De NPO wil beter definiëren wat opinie en wat actualiteit is.

Volgens de NPO-ombudsman verspreidt Ongehoord Nieuws aantoonbaar onjuiste informatie.
Volgens de NPO-ombudsman verspreidt Ongehoord Nieuws aantoonbaar onjuiste informatie. Foto Ongehoord Nederland

Het nieuwe NPO-beleidsplan voor de journalistiek is door alle omroepen onderschreven, behalve Ongehoord Nederland (ON). Dit plan, getiteld Scherp*stellen, moet de programmering voor de komende jaren mede bepalen en een duidelijker onderscheid aanbrengen tussen nieuws, actualiteiten, en opinie. Om een „veelkleurige, relevant en waardevolle aanbodmix” te presenteren  zullen omroepen „op punten moeten ontdubbelen en in lacunes gaan voorzien”, staat in het document dat deze maand online verscheen.

Het College van Omroepen, adviesorgaan van alle omroepen in het publieke bestel, adviseert verder positief over het plan. ON-directeur Arnold Karskens was niet bereikbaar voor commentaar. Volgens enkele betrokkenen zou hij moeite hebben met het alleenrecht van de NOS op nieuwsverslaggeving. Al is dat een bevestiging van de rol die deze taakomroep heeft volgens de Mediawet. Ledenomroepen zijn voor de profilering, waar de taakomroepen (NOS en NTR) neutrale nieuws– en actualiteitenrubrieken verzorgen. Concurrentie binnen de publieke omroep op nieuws strookt niet met „de bereidheid tot samenwerking” en de „ doelmatige inzet van de beperkt beschikbare middelen”, staat er.

Volgens EO-directeur Arjan Lock, voorzitter van het College van Omroepen, doet het ‘nee’ van ON er „niks aan af dat ook zij gehouden zijn” aan dit genrebeleidsplan Journalistiek.

De weigering onderstreept de moeizame relatie tussen de NPO en Ongehoord

Moeizame relatie

De NPO, het centraal bestuur van de publieke omroep, verwijst naar het College van Omroepen bij vragen over afwijkende standpunt van ON. Meerdere betrokkenen zeggen dat het NPO-bestuur aan de omroepen heeft laten weten deze weigering te betreuren. Enkele omroepdirecteuren zien er een bevestiging in van de moeizame relatie tussen de NPO en ON.

Lees ook: NPO wil sanctie opleggen aan Ongehoord Nederland na rapport Ombudsman

De genrebeleidsplannen zijn de basis voor het zogeheten ‘integraal programmeren’. Daarmee wordt niet meer de zendermanager (NPO1, NPO2, NPO3) de belangrijkste poortwachter voor programma’s op televisie, maar genremanagers. Zijn gaan niet uit van zenders, maar van soorten programma’s, zoals documentaire, drama, amusement en journalistiek. Dat laatste genre is in handen van Gijs van Beuzekom, eerder zendermanager van NPO2.

In het genrebeleidsplan is veel aandacht voor afbakening van nieuws, actualiteiten en opinie, maar ook voor stimulering van profilering door omroepen. Maar: „Ook gerepresenteerde meningen en overtuigingen moeten vanzelfsprekend gebaseerd zijn op aantoonbare feiten.”

Minder dan voorheen mogen ‘subgenres’ door elkaar lopen. De NPO ziet nu steeds meer ‘mengvormen’: „Het is dit gedeelde, grijze gebied, dat het risico op verkeerde interpretatie door het publiek vergroot. En dat is ongewenst.” Het „onderscheid tussen actualiteiten (waarheidsvinding) enerzijds en opinie (betekenisgeving) anderzijds is van fundamenteel belang”, want dit „raakt in essentie aan het neutraliteitsbeginsel van onze nieuwsvoorziening en tegelijkertijd aan de pluriformiteit van ons omroepbestel”. De publieke omroep „dient uitermate zorgvuldig met dit onderscheid om te gaan”.

Een voorbeeld van een wijziging betreft de classificatie van onderzoeksprogramma Zembla (BNNVARA) en documentaireprogramma Tegenlicht (VPRO). Deze programma’s vielen onder het subgenre ‘opinie (inhoudelijk perspectief)’. Voortaan worden ze gedefinieerd als actualiteitenprogramma’s. Daarmee, schrijft de NPO, bestaat ook binnen het subgenre actualiteiten voor omroepen ruimte „om thema’s te agenderen en onderwerpen te adresseren die in hun ogen belangrijk en relevant zijn”. Maar: met waarheidsvinding voorop.

Lees ook: Kun je als omroep een eigen overtuiging uitdragen én een gezamenlijke journalistieke meetlat hanteren?

‘Talkshowtje erbij’

Ongehoord Nederland ziet zijn middagprogramma Ongehoord Nieuws, dat twee keer per week wordt uitgezonden, als een programma voor nieuws, actualiteiten en duiding, dat sterk opiniërend is aan de rechterkant van het politieke veld. Karskens wil in het nieuw tv-seizoen „een talkshowtje erbij”, zei hij dinsdag in de laatste uitzending voor de zomerstop. Dat kan dubbelen met wat hij al maakt, aangezien Ongehoord Nieuws ook al meer op opinie geënt is. Een actualiteitenprogramma is volgens de definitie in het nieuwe genrebeleidsplan „primair gericht op objectieve berichtgeving en waarheidsvinding”, dat kan moeilijke gezegd worden van Ongehoord Nieuws.

Mogelijk is er nog een voorwaarde in het genrebeleidsplan waar Karskens moeite mee heeft. Naast de naleving van de journalistieke code blijkt nu ook „opvolging geven aan een onderzoek van de ombudsman en aansluiting bij de Raad voor de Journalistiek” vereiste. Ongehoord Nederland wierp de negatieve conclusies van de ombudsman onlangs verre van zich. Ongehoord Nieuws schendt volgens ombudsman Margo Smit de journalistieke code van de publieke omroep, door onvoldoende kritische interviews uit te zenden. Het NPO-bestuur wil het budget van ON korten, volgende week valt daarover het besluit.

Aansluiting bij de Raad voor de Journalistiek is voor BNNVARA overigens ook een issue. De omroep stapte uit de Raad na een negatief oordeel over de Zembla-uitzendingen over de granulietaffaire. Volgens directeur ‘content’ Suzanne Kunzeler voert haar omroep „constructieve gesprekken” over een terugkeer „en de veranderingen van manier van werken van de Raad voor de Journalistiek die daarvoor nodig zijn”.