Reportage

Verzamelaars en kunsthandelaren zijn op de TEFAF in het mekka van de kunstmarkt

Kunstbeurs Door corona ging de TEFAF twee jaar niet door. De 35ste editie van de belangrijkste beurs voor kunst en antiek ter wereld is daardoor een bijzondere: de eerste zomeraflevering ooit, drie maanden later dan normaal.

De TEFAF-beurs vindt voor het eerst sinds de coronapandemie in fysieke vorm plaats.
De TEFAF-beurs vindt voor het eerst sinds de coronapandemie in fysieke vorm plaats. Foto ANP/Marcel van Hoorn

Boven het Maastrichtse congresgebouw MECC donderde en bliksemde het vrijdag, binnen scheen de zon. Verzamelaars en kunsthandelaren genoten van het feit dat het weer mogelijk bleek om redelijk onbekommerd van kunst te genieten; slechts een kleine minderheid van de bezoekers droeg een mondkapje.

De 35ste editie van de belangrijkste beurs voor kunst en antiek ter wereld is een bijzondere: de eerste zomeraflevering ooit, drie maanden later dan normaal. Combineerden Amerikaanse kunstverzamelaars Tefaf in het verleden regelmatig met een skivakantie in de Alpen, nu ligt een bezoek aan de Rivièra meer voor de hand. Door de drukte voelde het in het beursgebouw overigens tropisch aan.

Door corona ging Tefaf Maastricht twee keer niet door. De laatste editie, in maart 2020, viel samen met het uitbreken van de pandemie. De beurs moest noodgedwongen vier dagen eerder dicht. Tientallen deelnemers en een onbekend aantal bezoekers raakten destijds besmet.

Net als andere grote kunstbeurzen koos Tefaf voor een juni-editie. Voor kunstliefhebbers zijn het daardoor drukke tijden. Vorige week ging Art Basel open, de belangrijkste beurs voor moderne en hedendaagse kunst en design. Brafa in Brussel, qua opzet verwant aan Tefaf, overlapt met de Maastrichtse beurs. Volgende week begint in Londen de antiekbeurs Masterpiece.

Consequentie van het overladen programma is dat sommige deelnemers die in voorgaande jaren aan meerdere beurzen deelnamen, dit jaar een keuze maakten. Prominente vaste deelnemers aan Maastricht, vooral in de sectors moderne kunst en design, ontbreken daardoor. Of de ineengedrukte kunstmarktkalender consequenties heeft op bezoek- en verkoopcijfers moet nog blijken. In Bazel lieten Aziatische verzamelaars door reisrestricties vorige week verstek gaan, maar de zaken ging alsnog goed.

Door het uitstel is Tefaf noodgedwongen ook wat bescheidener van omvang en korter van duur. Eén hal van het MECC-congresgebouw is namelijk niet beschikbaar vanwege de musical Dagboek van een herdershond. Het mag de pret niet drukken: net als bij eerdere edities zijn de kwaliteit van de kunst en de standbouw van een ongeëvenaard niveau.

Op Art Basel viel op dat de kunstwereld de coronapauze benutte om diverser te worden. In Maastricht lijkt daar ook enigszins sprake van te zijn, opvallend genoeg vooral in de doorgaans nogal behoudende Oude Meesters-sectie. Diverse standhouders presenteren deze editie vrouwelijke schilders uit de zeventiende eeuw.

Rob Smeets Old Master Paintings heeft een madonna met kind van de Italiaanse barokschilder Giovanna Garzoni, de Weiss Gallery een uit 1660 daterend portret van de hand van Mary Beale, en Colnaghi een recent ontdekt schilderij van aartsengel Gabriël door Caterina Angela Pierozzi. Kunsthandel Bijl-Van Urk heeft van de Vlaamse Michaelina Wautier zelfs twee schilderijen in de stand. Een klein jongens-portret vond direct na de opening een koper.

Diverse standhouders melden in de loop van de ochtend al belangrijke verkopen. Daarbij zaten nog niet twee van de verrassingen van de beurs in de Oude Meesters-sectie. Haboldt & Co. heeft een onbekend klein kerkinterieur van Pieter Saenredam, Christopher Bishop Fine Art een onbekende tekening van Jan Lievens. Beide kunstwerken werden onlangs voor schertsbedragen aangeboden door kleine veilinghuizen. Nu hangen ze in fraaie lijsten en achter glas in het mekka van de kunstmarkt.

Tefaf Maastricht duurt t/m 30 juni, dagelijks van 10-19 uur. Zie: tefaf.com

‘Een Michelangelo verkocht in vijf minuten’

Kastell (Duitsland, 35) en Gabriela Slsmann (VS en Frankrijk, 50) Foto Chris Keulen

Beeldend kunstenaar Falk Kastell (Duitsland, 35) en Gabriela Sismann (VS en Frankrijk, 50) van de gelijknamige, in oudemeestersculpturen gespecialiseerde Parijse kunsthandel. Beiden kennen elkaar pas vijf minuten. Ze raakten met elkaar in gesprek omdat Sismann als een blok viel voor Kastells goudkleurige schoudertas: „Die wil ik ook.” Sismann, voor het eerst deelnemer aan Tefaf, is euforisch, zegt ze: „Vijf minuten nadat de beurs openging, verkocht ik een bronzen Christussculptuur van Michelangelo. De prijs? Tussen de 1 en de 2 miljoen euro. Mijn beurs is geslaagd, haha. Ook om privéredenen: vorig jaar mei kreeg ik nieuwe nieren, ik heb een jaar in het ziekenhuis gelegen. Dat ik hier sta, is op zich al geweldig.”

‘Vier dagen bezig geweest met inrichten’

Tom Herzog en zijn vriendin Julia Aumüller (Duitsland, beiden 19) Foto Chris Keulen

Tom Herzog en zijn vriendin Julia Aumüller (Duitsland, beiden 19) zijn samen voor het eerst op Tefaf. Tom hielp zijn vader met het inrichten van diens stand op de beurs, die van Kunsthandel Senger Bamberg, gespecialiseerd in sculpturen van oude meesters: „Met vijf man zijn we vier dagen heel lang bezig geweest met inrichten. Als elfjarige was ik hier al eens. Nu ga ik samen met Julia echt rondkijken. Nee, ik weet niet of ik later bij mijn vader in de zaak wil werken. Ik ga nu eerst architectuur studeren. Of internationale betrekkingen, ik moet nog kiezen. Daarna zien we wel.”

‘Ik ben met grote dure plannen bezig’

Wim T. Schippers Foto Chris Keulen

Wim T. Schippers (79), televisie-, radio- en theatermaker én beeldend kunstenaar, stelt drie beelden en één wandsculptuur ten toon bij de galerie van Hidde van Seggelen. Museum Voorlinden in Wassenaar kocht de grootste sculptuur en het wandobject: „Nee, mijn werk is nog nooit op Tefaf te zien geweest. Ik ben nooit zo bezig geweest met de maatschappelijk context van mijn werk, ik concentreer me liever op het maken van kunst. Maar ik moet wel verdienen. Ik heb geen pensioen en ben bezig met grote dure plannen. Alles wat ik hier verdien, investeer ik weer.” En dan draait Schippers zich om en zegt met luide stem tegen alle voorbijgangers: „Dames en heren, het is mooi geweest, we gaan sluiten.”

‘Prijskaartjes bieden inzicht kunstmarkt’

Christine Koenigs Foto Chris Keulen

Christine Koenigs (69) is kunstliefhebber en probeert al ruim 25 jaar de in de oorlog verdwenen collectie Oude Meesters-tekeningen van haar grootvader Franz Koenigs terug te krijgen: „Ik kom hier al een jaar of elf. Twee jaar geleden, toen de pandemie op uitbreken stond, heb ik een keertje overgeslagen. Ik kom hier om twee redenen. Je ziet kunst van museale kwaliteit en je kunt van alles de prijs vragen. Die prijskaartjes geven me inzicht in de kunstmarkt.”

‘Cruciale beurs voor oude meesters’

Niels de Boer Foto Chris Keulen

Niels de Boer (52) van Kunsthandel P. de Boer, met een vroeg zeventiende-eeuws schilderij van Romeinse ruïnes door de Duitse kunstenaar Goffredo Wals: „Ik ben blij dat we hier na ruim twee jaar weer mogen zijn. Als beroepsgroep zijn we de afgelopen jaren gered door internet. Maar voor handelaren in oude meesters is dit een cruciale beurs, de belangrijkste ter wereld. Wanneer Tefaf voor ons geslaagd is? Als we hier een nieuwe klant vinden waarmee we een paar jaar voort kunnen.”

‘Moderne kunst uit Afrika promoten’

Stephenie Coker Foto Chris Keulen

Stephenie Coker (Nigeria, 45) is twee dagen in Maastricht om de Londense galerie Tafeta te helpen met het promoten van Afrikaanse kunst: „Tafeta toont hier twee Nigeriaanse kunstenaars, Babajide Olatunji en Niyi Olagunju. Ik doe mijn best om hun werk meer bekendheid te geven. Ook adviseer ik verzamelaars op de beurs. Moderne kunst uit Afrika krijgt nog niet de waardering die ze verdient.”