Lot van Willem Holleeder lijkt met deze uitspraak bezegeld

Analyse Gerechtshof handhaaft levenslange celstraf voor het uitlokken van meerdere moorden, kans op succesvolle cassatie lijkt klein.

Rechtbanktekening van Willem Holleeder, 64 jaar, tijdens de zitting van het Amsterdamse gerechtshof vrijdag.
Rechtbanktekening van Willem Holleeder, 64 jaar, tijdens de zitting van het Amsterdamse gerechtshof vrijdag. Foto Aloys Oosterwijk/ANP

Ogenschijnlijk soeverein rijdt Willem Holleeder in de zomer van 2005 door het centrum van Amsterdam op zijn zwarte Vespa. De iconische scooter met het ovale windscherm is bepalend voor zijn uitstraling: niemand maakt mij wat. Het is dan een jaar na de gewelddadige dood van Wim Endstra, de vastgoedbaron en onderwereldbankier met wie Holleeder veel contact had.

Holleeder voelt zich op dat moment minder veilig dan die beelden doen vermoeden. In afgeluisterde telefoongesprekken met zijn Haarlemse garagist Jan spreekt hij zijn zorg uit over de reparatie van zijn gepantserde auto. Jan moet er voor zorgen dat Willem „geen zwakke plekken” krijgt in de bepantsering. Dat is nodig voor zijn „veiligheid”.

Holleeder is in die tijd verwikkeld in het gevecht van zijn leven, dat rond de eeuwwisseling begon met crimineel vermogen ingelegd bij onderwereldbankier Endstra. Deze onderwereldvete heeft veel dodelijke slachtoffers geëist en Willem Holleeder is een van de hoofdrolspelers.

Het gerechtshof in Amsterdam veroordeelde Holleeder deze vrijdag tot levenslang voor zijn rol in deze inmiddels twintig oude vete. Het hof bevestigde daarmee de uitspraak van de Amsterdamse rechtbank. Volgens het hof heeft Holleeder de moorden „uitgelokt” van Cor van Hout (2003), Wim Endstra (2004), John Mieremet (2005), Kees Houtman (2005) en Thomas van der Bijl (2006).

Het hof verwerpt de kern van Holleeders verweer, dat niet hij maar mensen rond hem verantwoordelijk zijn

Het hof baseert zich onder meer op verklaringen van een anonieme bedreigde getuige en twee kroongetuigen die zelf betrokken waren bij de moorden op Houtman en Van der Bijl: Peter la Serpe en Fred Ros. Ook de verklaringen van Holleeders zussen Astrid en Sonja spelen een belangrijke rol. Op basis van het onderzoek tijdens de zitting wijst het hof de door Holleeder geuite twijfel af over de betrouwbaarheid en motieven van zijn zussen en zijn ex-vriendin Sandra Klepper. Ook opnames van gesprekken tussen Willem en zijn zussen wogen mee, waarop Holleeder zich presenteert als iemand die in staat is anderen moorden uit te laten voeren. „Hij zegt niet zo maar iets en verwijst naar wat hij daadwerkelijk heeft gedaan”, aldus het hof.

Holleeders verweer verworpen

Met de uitspraak lijkt het lot van Holleeder (64) bezegeld. Gezien een eerdere uitspraak van de Hoge Raad over de moorden is de kans op een succesvolle cassatie klein. Het hof heeft de kern van Holleeders verweer in hoger beroep verworpen: dat niet hij maar mensen om hem heen verantwoordelijk zijn voor de liquidaties. Het hof stelt dat hij juist met die mensen samenwerkte, zoals de in 2011 geliquideerde Stanley Hillis en zijn rechterhand Dino Soerel, die al eerder levenslang kreeg voor zijn rol bij de liquidaties van Houtman en Van der Bijl.

Na de moord op Endstra gaat het conflict verder en jagen Holleeder cs. op twee van zijn rivalen: John Mieremet en Kees Houtman. Die twee hebben op hun beurt opdracht gegeven om de gangen van ‘de Neus’ in kaart te brengen. Op dinsdag 2 november 2005 wordt bekend dat John Mieremet is vermoord in Thailand. Hij was een schuldeiser van Endstra en werd verdacht van afpersing van diens nabestaanden. Diezelfde dinsdag wordt Kees Houtman rond acht uur ’s avonds beschoten in het portiek van zijn huis. Voordat hij sterft in de armen van zijn vrouw schiet hij nog terug: „Kankerlijers, deze zijn voor jullie.”

Opknappertje van Endstra

Voor Kees Houtman zijn de problemen begonnen met een pandje in Amsterdam, een opknappertje dat hij kocht uit de boedel van wijlen Wim Endstra. Maar voordat de renovatie goed en wel begonnen is, wil Houtman er weer vanaf. Volgens een informant van de politie heeft een woedende Holleeder hem bezocht. „Jij bent aan het verbouwen voor Mieremet”, zou Holleeder hem hebben toegeschreeuwd. Die informant is Amsterdammer Thomas van der Bijl, die Holleeder al kent uit de tijd van de Heinekenontvoering in 1983. Van der Bijl leende indertijd Holleeder en zijn jeugdvriend Cor van Hout de auto waarmee de ontvoerders naar Frankrijk vluchtten.

Deze Thomas van der Bijl meldt zich al bij de politie een jaar vóór de moord op Houtman. Hij vertelt in vertrouwen dat zijn vriend Houtman sinds de zomer van 2004 wordt afgeperst en getreiterd door Holleeder en zijn handlangers. „Het is een beest geworden, die Holleeder”, aldus Van der Bijl. „Je kent hem niet meer terug.”

Van der Bijl vertelt ook dat Holleeder achter de moord zit op mede-ontvoerder Cor van Hout, zijn oude jeugdvriend en de partner van Willems zus Sonja. „Willem heeft het gedaan, ik weet alleen niet hoe”, vertelt Van der Bijl aan justitie. „In Yab Yum zei Willem: ‘Laten we proosten op Cor, want ik heb hem vermoord’.”

Na de moord op Kees Houtman sluit Van der Bijl een deal met justitie. Hij is net als weduwe Maria Houtman bereid tegen Holleeder te verklaren als anonieme bedreigde getuige.

Die deal wordt gesloten nadat Holleeder begin 2006 is aangehouden op verdenking van afpersing van onder andere Wim Endstra en Kees Houtman. Voor Thomas van der Bijl loopt de deal slecht af omdat in het criminele milieu rond begint te zingen dat hij praat met de politie. Op 20 april 2006 wordt hij vermoord in de deuropening van zijn café De Hallen. Hoewel Holleeder op dat moment achter slot en grendel zit, acht het hof bewezen dat hij opdracht gaf voor de moord.

Toen Holleeder vrijdag na de uitspraak opstond om de zaal te verlaten, reageerde hij nog kort op de broer van Thomas van der Bijl die het hof vanaf de publieke tribune prees met de uitspraak. „Pisbak”, zei Holleeder zonder omkijken.