Geboren optimist die post en telefoon privatiseerde

Wim Dik (1939-2022) oud-topman KPN

Op bijna on-Nederlandse wijze wisselde Wim Dik zijn politieke bestaan af met een loopbaan aan de top van het bedrijfsleven.

Wim Dik verzelfstandigde staatspostbedrijf PTT en bracht het daarna naar de beurs.
Wim Dik verzelfstandigde staatspostbedrijf PTT en bracht het daarna naar de beurs. Foto Roger Dohmen/HH

Een topman die in zijn vrije tijd drumde in bigband Los Zand, waarmee hij zomaar op een carnavalsavond kon optreden in het Brabantse Helvoirt. Een voormalig staatssecretaris en partijvoorzitter van D66 die zijn politieke bestaan afwisselde met een loopbaan aan de top van het Nederlandse bedrijfsleven.

Wim Dik combineerde op bijna on-Nederlandse wijze veel functies en verraste tot laat in zijn loopbaan met onverwachte stappen. Afgelopen zondag overleed hij op 83-jarige leeftijd in zijn woonplaats Helvoirt, waar hij tot op hoge leeftijd politiek actief is gebleven als lijstduwer van de lokale partijafdeling van D66.

Dik werd in 1939 geboren in Rotterdam in wat hij later omschreef als een rood nest. Zijn vader was hoofdanalist op een laboratorium, en in zijn jonge jaren lid van de SDAP (voorloper van de PvdA). Zijn moeder was later gemeenteraadslid voor de PvdA in Gouda.

Na zijn studies elektrotechniek aan de TU Delft en economie aan de Nederlandse Economische Hogeschool in Rotterdam ging Dik in 1964 werken bij de Unox-fabrieken in Oss. „Witte jas aan en varkens schrapen, zoals dat heette”, zei hij later in een interview tegen NRC. Elke nieuwe Unilever-manager moest eerst productietechniek leren. En daarna marketing. Na zes jaar was Dik directeur van twee Unilever-bedrijven.

Hij was vanaf het begin lid van D66. Eind jaren zeventig werd hij -vice-voorzitter van de partij en voorzitter van het wetenschappelijk bureau. In het tweede en derde kabinet Van Agt was hij in 1981 en 1982 staatssecretaris van Exportbevordering. Dat zag hij nauwelijks als een politieke functie. Volgens Dik was het vooral Holland Promotion.

Na zijn staatssecretarisschap keerde Dik terug bij Unilever. Daar werd hij in 1985 voorzitter van de directie van de Nederlandse Unilever-bedrijven. Vier jaar later haalde toenmalig minister Neelie Kroes hem weer naar Den Haag. Vanwege zijn „ongelimiteerde optimisme”, zou ze later zeggen tegen zakenweekblad FEM Business. Kroes zocht in 1989 een bestuursvoorzitter van wat toen nog het Staatsbedrijf der PTT heette – destijds de grootste werkgever van Nederland, met zo’n 110.000 werknemers. Dik ging er werken voor een lager salaris dan bij Unilever. Het duurde een paar jaar voordat hij weer op zijn oude niveau zat.

Dik moest het staatsbedrijf eerst verzelfstandigen en daarna naar de beurs brengen. Het waren de jaren negentig, van privatisering en deregulering. De snelle denker en prater, die ook bekendstond als een driftkop, verzette zich openlijk tegen de politieke invloed op het staatsbedrijf. De niet aflatende stroom van Kamervragen zorgde volgens Dik alleen maar voor lethargie en traagheid, en zou een verwoestende invloed hebben op de ondernemingslust.

Het was zijn taak om van het ambtenarenbedrijf van postbezorgers en telefoonmonteurs een swingende onderneming te maken die concurrentie aan zou kunnen. De Posterijen waren jarenlang verliesgevend geweest, maar maakten weer winst. In 1997 splitste de PTT zich in de beursgenoteerde ondernemingen TPG Post en telecombedrijf KPN, dat hij zelf ging leiden.

Dik was niet de man die alle ins en outs van de post- of telecomwereld kende. Hij verzamelde een getalenteerde groep jonge managers als Ben Verwaayen, Ad Scheepbouwer en Peter Bakker om zich heen, die met hem aan de weg timmerden en later belangrijke functies in de top van het bedrijfsleven vervulden. Hij gaf ze veel vrijheid en fungeerde zelf meer als de man die de contacten onderhield met banken, beurs en buitenwacht. Na de beursgang en de bevrijding van de overheidsbemoeienis gingen zowel het telecom- als het postbedrijf op overnamepad. Zo werd onder leiding van Dik het pakketbezorgingsbedrijf TNT overgenomen, alsook de Duitse mobiele telefoonaanbieder E-Plus.

Na zijn vertrek bij KPN in 1999 ging Dik doceren aan de faculteit Techniek, Bestuur en Management van de TU Delft. Hij verzamelde commissariaten, onder andere bij Unilever. Het meest opmerkelijke commissariaat dat hij aanvaardde was bij het bedrijf dat zou uitgroeien tot Ziggo, de belangrijkste concurrent van KPN.

Al die jaren heeft Dik ondanks al zijn functies in de Randstad het Brabantse Helvoirt nooit verlaten. Met een club van enkele tientallen artsen, advocaten en ondernemers vormde hij de bigband Los Zand en speelde met een aantal van hen later ook in het dixielandbandje Grind. De repetities op zondagavond sloeg hij gedurende zijn loopbaan zelden over.