NCTV achtte extra beveiliging voor minister Van der Wal niet nodig

Minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof, VVD) had vrijdagavond geen extra beveiliging toen ze thuis werd opgezocht door tientallen boeren, omdat de nationale veiligheidscoördinator NCTV dat niet nodig achtte. Hoewel er op het ministerie van Landbouw zorgen waren dat het stikstofbesluit tot dreigende situaties kon leiden, maakte de NCTV de inschatting dat er geen reden was voor extra beveiliging. Dat bevestigen bronnen van NRC.

Een aantal uur nadat Van der Wal op vrijdagmiddag samen met de minister van Landbouw, Henk Staghouwer (ChristenUnie), bekend had gemaakt dat de veestapel met zo’n 30 procent moet krimpen vanwege de stikstofuitstoot, kwamen tientallen boze boeren op trekkers bij Van der Wal thuis verhaal halen.

Lees ook

Minister Van der Wal over stikstofprobleem: straks kunnen we geen schoon water meer uit de kraan drinken

Een andere groep boeren probeerde diezelfde vrijdagavond minister Staghouwer, die een werkbezoek aflegde in de provincie Utrecht, te overvallen met een onverwachts bezoek. De landbouwminister was net op tijd vertrokken. Een paar van zijn ambtenaren werden klemgereden. Ze mochten pas vertrekken nadat ze gesproken hadden met de actievoerders.

Er waren voor die dag geen concrete veiligheidsmaatregelen getroffen voor Staghouwer en Van der Wal, zoals cameratoezicht of beveiliging, bevestigen bronnen. Inmiddels is het dreigingsniveau opgeschaald, zijn er camera’s in de straat opgehangen en zijn er ook onzichtbare maatregelen genomen. Het ministerie van Landbouw wil niet reageren op vragen van NRC over de beveiliging van zijn bewindslieden.

‘Verkeerde inschatting’

Deskundigen vinden het onbegrijpelijk dat de veiligheidsmaatregelen niet eerder zijn getroffen. „Hier is duidelijk een verkeerde inschatting gemaakt”, zegt veiligheidsexpert Peter Centi. „Je had al dagen aan kunnen zien komen dat het stikstofbesluit tot veel onrust zou leiden. Dan is het niet ondenkbaar dat een groep boeren bij de minister verhaal gaat halen. Zo’n dreiging is voorzienbaar en daar moet op worden geanticipeerd.”  

„De dreiging kwam bepaald niet onverwachts”, zegt ook Martijn van de Beek. Hij is directeur van Hoffmann Bedrijfsrecherche, het grootste private recherchebureau van Nederland dat onder meer risicoanalyses opstelt voor te beveiligen personen.

Dat politici thuis worden opgezocht, weten we al langer, zegt Van de Beek. „Minister Kaag werd eerder thuis bedreigd met een brandende fakkel. Datzelfde kun je voorzien bij de minister die nu het gezicht is van het stikstofbeleid. Dat dossier heeft een enorme impact op de boeren. Het was goed geweest als er beveiliging bij haar aanwezig was geweest, zodat ze als bewindspersoon weet dat ze er niet in haar eentje voor staat.” 

Staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) van Justitie en Veiligheid zei dinsdag in de Tweede Kamer dat de actie „zeer intimiderend” was, maar niet in strijd met de wet. Het lokale gezag had volgens hem geen aanwijzingen dat demonstranten de minister thuis wilden opzoeken.

Veiligheidsbewust

Wat meespeelt, is dat boerenactiegroepen steeds veiligheidsbewuster worden. Het huisbezoek was vooraf geheim gehouden. De actiegroep ‘Voll Gass’ zette een dag voor de actie een mysterieuze „oproep tot verdediging van de sector” online. „Maak jullie spullen in orde en wacht op instructies. Hoe, waar, wanneer hoef je niet te vragen. Tijd en locatie hoor je vanzelf”, schreven de organisatoren van de actie.

Lees ook

De boeren raken hun geloof in het CDA kwijt

Vervolgens werd telefonisch kort van tevoren het adres van de minister doorgegeven, vertelt Jan Huzen, die regelmatig boerenacties organiseert maar er deze keer niet bij was. Dat was een bewuste strategie, vertelt Huzen, om te voorkomen dat de politie de acties vooraf zou blokkeren. „De boeren weten dat oproepen op Telegram en Facebook door iedereen worden meegelezen. Daarom worden de adressen nu doorgebeld: kom daarheen, het gaat los!”

Volgens Huzen kennen boerenactiegroepen de adressen van alle Tweede Kamerleden. Eerder werd via een Telegramkanaal van boeren lijsten met adressen van bewindslieden verspreid.

De NCTV kreeg eerder kritiek over beveiliging, na de moord op Peter R. de Vries. De Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzoekt momenteel of de NCTV De Vries had moeten beveiligen. In oktober 2021 stelde een evaluatiecommissie vast dat er een hoop verbeterd moet worden bij de afdeling die over de beveiliging van personen gaat. Eén van de kritiekpunten was dat de informatiepositie niet op orde is. De NCTV slaagt er niet in „proactief” in te spelen op „voorstelbare dreigingen”.

De NCTV zegt „vanwege de veiligheid” niet te kunnen reageren op vragen over beveiligingsmaatregelen.