Filmmaker Chris (Vicky Krieps) worstelt met haar scenario op het eiland Fårö.

Interview

Geïntimideerd door het spook van Ingmar Bergman

Mia Hansen-Løve ‘Bergman Island’ zit vol Droste-effecten. Of Ingmar Bergman de film zou waarderen? Gerust is Mia Hansen-Løve er niet op.

Vanaf 2015 bracht ze vijf jaar lang een paar zomerweken door op het Zweedse eiland Fårö, zegt de Frans-Deense regisseur Mia Hansen-Løve. Op het eiland waar Ingmar Bergman na de opnames van Als in een donkere spiegel in 1960 bleef wonen schreef zij Bergman Island. In die film is de Zweedse filmlegende een onzichtbare, licht intimiderende aanwezigheid achter de horizon. Een misthoorn in de nacht.

„Bij mijn bezoek aan Fårö in 2017 wilde ik een nacht alleen in Bergmans huis slapen”, vertelt Hansen-Løve in Cannes, waar haar film in première gaat. „Die avond zette ik een documentaire op waarin de oude Bergman vertelt over zijn geloof in geesten. Opeens besefte ik dat ik in dezelfde stoel zat te kijken als waarin hij zat te praten. Mijn nekharen gingen overeind staan. Ik sliep die nacht toch maar gewoon in mijn Bed & Breakfast. Een griezelig moment, maar ook stimulerend.” Zonde dat ze niet bleef slapen, zegt een collega. Het was vast interessant geworden. Hansen-Løve, quasi-huiverend: „Je weet het nooit met spoken. Misschien had hij wel gezegd: hoe durf je?”

Bergman Island is een autobiografisch getinte speelfilm. Ga maar na: een echtpaar regisseurs houdt een vakantie op Fårö om aan hun scenario’s te werken. Voor Tony (Tim Roth) lijkt dat een invuloefening, Chris (Vicky Krieps) worstelt en twijfelt. Tony is een vijftiger, relaxed, afwezig, attent, begripvol: volstrekt ongrijpbaar al met al. Chris is een dertiger, een binnenvetter, afhankelijk en geïrriteerd daarover. Waarom laat Tony haar zijn scenario’s nooit lezen? Waarom vraagt hij haar nooit om advies? „Dat zou ongeluk brengen”, glimlacht hij. Hemeltergend, zo’n vent. Valt geen eens ruzie mee te schoppen.

Het is lastig Bergman Island, de zevende speelfilm van de 41-jarige Mia Hansen-Løve, los te zien van haar in 2016 gesneuvelde relatie met regisseur Olivier Assayas (62). Maar het is anders dan u denkt, zegt ze desgevraagd. En laat het daarbij. De relatie tussen kunstenaar en kunstwerk, leven en scenario, is ambivalent. Juist dat is het thema van Bergman Island, een film die tot haar kwam tijdens een rondleiding op Fårö door ene Hampus Nordenson in 2017, het jaar na haar scheiding van Assayas. Diezelfde Hampus laat regisseur Chris in de film Bergman-locaties zien waar de toeristenbus – ‘Bergman Safari’ – nooit langskomt. „Hampus gaf me als het ware de sleutels tot het eiland, opende allerlei deuren in mijn geest.”

Al verliep ook die rondleiding heel anders dan in de film, vervolgt Hansen-Løve. Uiteraard. Bergman Island zit vol Droste-effecten. Zo vertelt Chris op zeker moment Tony over haar script, waarna zich een film-in-de-film ontrolt over ene Amy (Mia Wasikowska) die haar ex Joseph (Anders Danielsen Lie) ontmoet bij een bruiloft op een Zweeds eiland. Ooit hadden zij een heftige relatie, ze waren toen te jong. Nu klampt Amy zich aan Joseph vast in de wetenschap dat het te laat is. Hij wil haar wel en niet, zij haat haar eigen geobsedeerde afhankelijkheid. Het is een hyperemotioneel segment in een film die je verder ervaart als een zoele zomerbries. De relatie tussen de regisseurs Chris en Tony zal eerder uitgaan als een nachtkaars, zo vermoed je. Melancholiek, zonder de tranenvloed van Amy.

Bergman Island is een nieuwe afslag voor Mia Hansen-Løve, die zich toelegt op realistische films die veel onuitgesproken en impliciet laten. Als filmmaker is zij de antithese van Ingmar Bergman, bij wie emoties hevig knetteren en verbaal tot de wortel worden uitgespit. Mia Hansen-Løve is een enorme fan, zoals iedereen die ooit iets van hem zag, vermoedt zij. „Ik was een tijdje filmcriticus maar kon de kracht van zijn creaties nooit goed onder woorden brengen. Zijn films draaien om integriteit, eenzaamheid en onafhankelijkheid, hoe Bergman zonder enig compromis de waarheid zoekt. Bergman heeft de reputatie streng en rigoureus te zijn, meedogenloos op het wrede af. Maar zijn film zijn enorm onderhoudend en hebben een heel sterk ritme.”

Het script van Bergman Island schreef zij in zijn woonhuis. „Maar in de keuken, ik durfde niet achter zijn bureau te werken. Misschien is het typisch vrouwelijk om jezelf zo klein maken. Maar zo is het gegaan.”