Necrologie

Van provocerende acteur klassieke rollen tot veelzijdig regisseur

Gijs de Lange 1956-2022 Naast acteur en regisseur was Gijs de Lange docent aan de Toneelacademie Maastricht en de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. Hij was betrokken bij meer dan 120 theatervoorstellingen.

Gijs de Lange tijdens de perspresentatie van de musical Into the Woods.
Gijs de Lange tijdens de perspresentatie van de musical Into the Woods. Foto Jeroen Jumelet / ANP

Een van de eerste grote rollen die Gijs de Lange speelde was die van de slimme Odysseus in het toneelschandaal Troilus en Cressida van Shakespeare uit 1981. De Lange, zojuist afgestudeerd aan de Toneelschool Maastricht, vertolkte in de regie van Gerardjan Rijnders de Griekse held als een man met opgeplakte oren, een uilenbril op. Volkomen oneerbiedig en provocerend ook.

Afgelopen woensdag 25 mei overleed De Lange op 65-jarige leeftijd in Amsterdam aan een zeldzame longziekte, zoals zijn management bekendmaakte. De Lange werd geboren in Rotterdam en koos in 1975, na het gymnasium, voor het toneel. Hij vertolkte grote, klassieke rollen, onder meer Shakespeares vileine Richard III (1983) als een ranke, gevallen engel in de regie van Peter de Baan. Ook trad hij op in het befaamde Hofscènes (1982) van Karst Woudstra, ook in de regie van Rijnders.

Maar gaandeweg zijn carrière legde De Lange zich toe op freelance regisseren. Zo was hij verbonden aan Toneelgroep Amsterdam, het Nationale Toneel, De Appel, Orkater en het Toneel Speelt. Ook regisseerde hij opera, onder meer voor het Holland Festival en Le nozze di Figaro (2012) voor de Nationale Reisopera. Zijn regie van De vader (2016) van Florian Zeller met Hans Croiset in de titelrol werd - terecht - een groot succes. Zelden werd de schimmige wereld van ouderdom zo indringend vormgegeven.

Groots oeuvre

Naast zijn veelzijdigheid als regisseur was De Lange docent aan de Toneelacademie Maastricht en de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie. Hij regisseerde tevens Showponies 1 en 2 en Snowponies van Alex Klaassen en de musical Jan, Jans en de kinderen (2005). De Lange was betrokken bij meer dan 120 theatervoorstellingen, dat is een groots oeuvre.

Bij het grote publiek verwierf hij bekendheid als kok Alberdink Thijm in het tv-programma Het Klokhuis en ook was hij Ben Kokkelman, directeur van het Klokhuiskantoor. Televisie bood De Lange een nieuw emplooi. In 2009 vertolkte hij de rol van Floris Callewaert in de dramaserie Gooische Vrouwen en voorts was hij te zien in Bloedverwanten, De gelukkige huisvrouw, Van God Los, De Ludwigs en La Famiglia. Een van de mooiste Gijs de Lange-voorstellingen was een parodie op Shakespeares befaamde Hamlet-wijsheid ‘To be or not to be...’ (2013) naar een toneelstuk van Nick Whitby door het Zuidelijk Toneel. In een wervelende acteursregie bracht De Lange een combinatie van revue en ernst, met Raoul Heertje, Frank Lammers en vooral Ellen ten Damme die zowel Vera Lynn zong en speelde als Marlene Dietrich. De voorstelling was een loflied op theater als een spel van spiegelingen.