Reportage

Dagen in de rij voor de laatste druppels benzine. Anatoli wil gewoon zijn kippen voeren

Brandstoftekorten in Oekraïne In Kiev is bijna geen brandstof meer te krijgen. De Russen vielen depots en raffinaderijen aan om het Oekraïense leger te hinderen.

Bij sommige tankstations in Kiev kun je nog maximaal 15 liter benzine kopen, bij andere tot maximaal 100 liter.
Bij sommige tankstations in Kiev kun je nog maximaal 15 liter benzine kopen, bij andere tot maximaal 100 liter. Foto’s Konstantin Tsjernitsjkin

Anatoli wil gewoon zijn kippen voeren. Maar hij heeft veertig liter benzine nodig om bij ze te komen en het benzinestation is leeg. Bij het tankstation aan de zesbaansweg Charkivske sjosse, in een buitenwijk van Kiev, kun je alleen nog koffiedrinken of een hamburger eten. Desondanks staan er tientallen auto’s langs de weg geparkeerd om als eerste een druppel brandstof te bemachtigen, mocht dat weer worden geleverd. De wanhoop is groot.

Anatoli, die niet met zijn achternaam in de krant wil, sloot donderdag om 06.00 uur ’s ochtends aan. Woensdag stond hij er ook al – tevergeefs. „De orks [zoals sommige Oekraïners de Russische militairen noemen] hebben alles gesloopt”, zegt Anatoli. „En nu staan we te wachten.” De wachtenden mogen volgens hem niet eens binnen van het toilet gebruikmaken, moeten het maar in de berm doen. Zijn kippen hebben al een week geen eten gehad.

Door Russische aanvallen op brandstofdepots en raffinaderijen is het benzinetekort in Oekraïne sinds een aantal weken nijpend. Met twee vernietigende bombardementen eind april en begin mei schakelde Rusland Oekraïnes grootste olieraffinaderij, Krementsjoek, uit. Ook vernielde het zeker vijftien oliedepots met raketten. Het doel is duidelijk: het Oekraïense leger zoveel mogelijk dwarsbomen door essentiële logistieke aanvoerlijnen en infrastructuur aan te vallen.

Vooralsnog zijn er geen berichten naar buiten gekomen dat het Oekraïense leger met tekorten kampt. De kans is groot dat de strijdkrachten als eerste beleverd worden. Een brandstoftekort zou een enorme zorg voor het leger zijn. De gewone Oekraïners worden er al ernstig door gehinderd in hun dagelijkse bezigheden. De een wil naar een huisje buiten de stad, de ander het land uit. En een 77-jarige man wil graag op eigen houtje naar het ziekenhuis kunnen. Een grapje dat rondgaat in Odessa: „Vroeger deed je een vrouw parfum cadeau, nu plezier je haar met een flesje benzine.”

Brandstof uit Europa

De woordvoerder van OKKO, een grote keten van Oekraïense tankstations, zucht diep als haar wordt gevraagd naar het brandstoftekort. „Ik kan er helemaal niets over zeggen.” De reden laat zich raden: om Rusland niet van dienst te zijn, wordt alle informatie over de Oekraïense infrastructuur angstvallig geheimgehouden. „Aan de Russische kant volgen ze de meest verschillende bronnen.”

Half mei werd bekend dat Europa 350.000 ton brandstof gaat leveren aan Oekraïne, waarschijnlijk via vrachtwagens en treinen – hoewel dat officieel niet wordt bevestigd, met het oog op de veiligheid van het transport. Voor de oorlog waren Wit-Rusland en Rusland de belangrijkste leveranciers van Oekraïne.

„Normaal kwam de benzine uit Wit-Rusland maar nu…” zegt Tatjana. Ze is al 39 jaar met Oleg getrouwd. Ze zitten samen in de auto te wachten en delen net als velen hun achternaam liever niet. „Nu willen ze ons geen benzine meer verkopen!” maakt Oleg haar zin af. „Hoezo, niet willen? Dat is niet het punt”, onderbreekt Tatjana. „Er komen raketten vanuit die kant naar ons toevliegen. Hoe kunnen we nog met ze praten, laat staan hun spullen kopen?” Oleg knikt. „Er is maar één opdracht: de vijand verslaan”, besluit hij.

Misgrijpen

Verschillende OKKO-benzinestations in Kiev worden regelmatig bevoorraad, maar het is er duurder dan bij ANP, een andere grote benzinepomp-keten. 55 tot 60 hryvna per liter, tegenover rond de 40 hryvna bij ANP. Mensen die iets meer kunnen betalen schrijven zich in bij OKKO. In Telegramgroepen en een app wordt dan melding gedaan als ergens brandstof is geleverd. Toch is het haast maken om niet mis te grijpen.

De klanten moeten zich houden aan de rantsoenen die zijn opgelegd. De file voor het OKKO-tankstation op de Nyzjni Val in Kiev duurt woensdagmiddag maar een uur, of anderhalf – je moet niet al te goed letten op de klok als je hier staat, zeggen de Oekraïners in de rij. Dit keer mag er maximaal vijftien liter worden getankt, zolang de voorraad strekt.

Jerrycans met brandstof i nde achterbak van een auto in Kiev, Oekraïne, 26 mei 2022. Foto Konstantin Tsjernitsjkin

„Ik kom twintig liter afrekenen,” zegt een man in een oranje T-shirt tegen de caissière van het tankstation. „Hoe bedoel je twintig, je mag er maximaal vijftien!” antwoordt de vrouw chagrijnig. „Nou, ik heb er twintig ingegooid, maar ik wil best voor vijftien betalen”, zegt de man gevat. De caissière kijkt hem boos aan maar laat het erbij zitten. „Dan wordt het 1.100 hryvna.”

Politie, ambulance en brandweer krijgen voorrang bij het pompstation en mogen zoveel tanken als ze willen. Een politiewagen rijdt voor en haalt een flinke rode jerrycan van veertig liter uit de achterbak. Waarvoor? „Geen commentaar.”

Lees ook: De oorlog zorgt voor problemen in de tarwe-export van Oekraïne: ‘Er wordt ontzettend geschoten’

Het rantsoeneren lijkt effect te hebben. Bij het station waar maar vijftien liter te koop is, tankt iedereen rechtstreeks in de auto. Bij een station aan de drukke Novokonstjantinivskaja-straat, waar diesel is geleverd en een maximum van honderd liter geldt, vult iedereen jerrycans die in de achterbak worden gezet.

„Wat een vreugde! Wat een geluk!” roept Aleksandr Nazim, een kleine gepensioneerde man, terwijl hij toekijkt hoe diesel zijn metalen jerrycan inloopt. Zijn auto heeft hij net volgetankt, en hij heeft nog een jerrycan staan. „Misschien red ik het hiermee zelfs wel naar Duitsland!” zegt Nazim. „Zeg eens, als ik daar kom krijg ik dan van jullie een pensioentje?”