Necrologie

‘Goodfellas’-acteur Ray Liotta was op zijn best als psychopatische gangster

Ray Liotta (1954-2022) Acteur

De film ‘Goodfellas’ bezegelde in 1990 het lot van acteur Ray Liotta: voortaan was hij gangster. NRC-filmredacteur herinnert zich een stuurs maar ook intens man.

Acteur Ray Liotta werd bekend bij het grote publiek door zijn rol in Goodfellas, maar hij speelde in tientallen films en series, zoals ‘Hanna’.
Acteur Ray Liotta werd bekend bij het grote publiek door zijn rol in Goodfellas, maar hij speelde in tientallen films en series, zoals ‘Hanna’. Foto Christopher Raphael/Amazon Prime Video/AP

Zijn grootste rol – die van gangster Henry Hill in Goodfellas – was ook de rol waaraan de Amerikaanse acteur Ray Liotta niet altijd herinnerd wilde worden. Liotta overleed donderdag op 67-jarige leeftijd in zijn slaap in de Dominicaanse Republiek – de doodsoorzaak is niet bekend.

In Martin Scorsese’s Goodfellas ( uit 1990) speelt Liotta een gangster, die om zijn huid te redden getuigt tegen zijn maffiabazen. Liotta zette een harteloze, gewelddadige ploert neer.

Op het filmfestival van Venetië trof ik hem in 2012, hij speelde toen Roy Demeo in de thriller The Iceman, de kille opdrachtgever van Richard Kuklinski, seriemoordenaar, huurmoordenaar en papa. Weer zo’n naar sujet. Of Liotta nu een kater had van het premièrefeest – zijn ogen waren rood omrand – of geen trek had in zijn contractueel afgedwongen persoptreden voor een bijrol die hem minder boeide: zijn antwoorden waren venijnig, sarcastisch en zelden langer dan twee zinnen. Nee, vrienden had hij niet in de filmwereld, alleen uit zijn jeugd. Had ik soms wel vrienden binnen de pers? „Mijn condoleances dan, dat zijn allemaal idioten.”

Lees ook: De stereotypen storen nu in ‘Goodfellas’

Liotta leek zich miskend te voelen. Acteren deed hij nu voor het geld, zei hij, hij hing liever rond met zijn 13-jarige dochter Karsen. Na tachtig films herinnerde iedereen alleen zijn schurkenrollen. „I’m fucking tired of that.” Wisten we niet dat hij in musicals had gespeeld en in Muppetfilms, de aardigste kerel ter wereld in een soap, Frank Sinatra? Nee hè? Altijd maar weer Henry Hill. Persoonlijk had Liotta niets met de maffia, misdaad of geweld. Hij groeide op in een idyllische woonwijk (suburbia) als een echte jock, een sportfanaat. Nooit was hij in een vechtpartij beland. „Geweld is voor mij iets heel abstracts.”

Dat moge zo zijn, maar Liotta bevestigde in Venetië enthousiast zijn stuurse, intense persona. Als held, laat staan romantische held, overtuigde hij veel minder. Zijn gezicht was best knap, maar achter die kille, heldere ogen smeulde iets griezeligs, iets onvoorspelbaars. Daar hielpen geen contactlenzen tegen. Echt indruk maakte Liotta als psychopathische charmeur, corrupte agent of gangster in staat tot stuipen van extreem geweld.

Lees ook: ‘Goodfellas’: jongens die niet zo gezellig zijn als ze lijken

Weeskind

Liotta groeide op in Newark, New Jersey; een weeskind dat na een half jaar werd geadopteerd door een secretaresse en een winkelier in auto-onderdelen – pas in de 21ste eeuw vond hij zijn moeder en vele halfbroers en -zussen. Liotta studeerde toneel in Miami, acteerde een tijdje in lokale musicals en verkaste daarna naar New York, waar hij werkte als barman maar al snel rollen kreeg op televisie. Zijn doorbraak was in 1986 in de speelfilm Something Wild als de criminele ex van wildebras Melanie Griffith.

Typecasting achtte hij toen ook al een risico, Liotta probeerde bewust te variëren in kleine, integere en veelal vergeten films. Hij kreeg de reputatie van serieuze ‘acteursacteur’ die tijdens het filmen fanatiek ‘in karakter’ bleef. „Vroeger deed ik dat 24 uur per dag, nu nog maar 12 uur”, gromde hij in Venetië. „Vooral omdat het zo vermoeiend is de hele dag een maniak te zijn. En minder fijn voor je omgeving.”

Goodfellas bezegelde in 1990 zijn lot: voortaan was hij gangster. Je kan je inmiddels nauwelijks voorstellen dat een ander die markante rol speelt: in de documentaire Val diepte acteur Val Kilmer onlangs zijn auditietape voor Henry Hill op die hij naar Martin Scorsese stuurde. Het effect is hilarisch, weet Kilmer zelf: wat een slapjanus naast het messcherpe, roofdierachtige charisma van Liotta.

Hij zou nog talloze slijmballen, schurken en psychopaten spelen. Zo zijn er: de manipulerende agent in Unlawful Entry of de corrupte aanklager Krendler die in Hannibal (2001) plakjes van zijn eigen prefontale hersenkwab krijgt geserveerd door Hannibal Lecter . Bitterheid over die typecasting borrelde soms op, merkte ik in Venetië. Je had hem gegund dat hij zich met zijn eigen, heel indrukwekkende persona had verzoend. Maar wellicht was hij dan niet zo’n goeie Ray Liotta geweest.