Tuchtrechter berispt notarissen Pels Rijcken na ‘zeer ernstige’ fouten rond miljoenenfraude

Tuchtzaak Notarissen lieten steken vallen bij fraude van Frank Oranje. Volgens de kamer voor het notariaat in Den Haag was eigenlijk een schorsing op zijn plaats.

De tuchtrechter vond twee notarissen van Pels Rijcken „zeer ernstig en tuchtrechtelijk verwijtbaar”.Foto Jennifer Knuchel
De tuchtrechter vond twee notarissen van Pels Rijcken „zeer ernstig en tuchtrechtelijk verwijtbaar”.Foto Jennifer Knuchel

Twee notarissen van landsadvocaat Pels Rijcken en een kandidaat-notaris zijn door de tuchtrechter berispt omdat zij rond de miljoenenfraude van Frank Oranje ernstige steken hebben laten vallen bij notariële werkzaamheden en verplichte interne controles. Dat blijkt uit drie uitspraken die de kamer voor het notariaat in Den Haag woensdagmiddag heeft gepubliceerd.

De tuchtklachten waren aanhangig gemaakt door toezichthouder BFT, die uitvoerig onderzoek deed naar ’s lands grootste notariële fraude. In twintig jaar tijd stal Oranje zo’n 11 miljoen euro die hij voor cliënten onder beheer had. Nadat Oranje, tevens bestuursvoorzitter van Pels Rijcken, in het najaar van 2020 tegen de lamp liep, pleegde hij zelfmoord.

De grootste klapper maakte Oranje rond het uitbetalen van gedupeerden die hadden belegd in de Zwitserse verzekeraar Converium. Nadat Converium een schikking met een claimstichting sloot wegens het foutief informeren van beleggers, werd Oranje door de claimstichting ingeschakeld. Hij moest ruim 58 miljoen euro in bewaring houden en aan gedupeerde beleggers uitbetalen.

Deze betalingen verrichtte Oranje middels cheques die hij zelf uitprintte en verzond, zo leert een van de uitspraken van de kamer voor het notariaat. Van de 395 cheques die Oranje verzond kwam ongeveer de helft retour omdat die de belegger niet bereikten. Oranje trok vervolgens 92 van deze cheques (die in dollars werden uitbetaald) in, ter waarde van 9,2 miljoen dollar. Dit geld sluisde hij vervolgens, via verschillende bankrekeningen van ABN Amro, naar een bankrekening van een stichting die op zijn thuisadres stond geregistreerd.

Lees ook: Top-notaris Frank Oranje: een man met twee gezichten

Veilige parkeerplaats

Bij zijn jarenlange fraude, die al vanaf zeker 2002 liep, maakte Oranje ook gebruik van derdengeldrekeningen van Pels Rijcken. Op deze rekeningen wordt geld geparkeerd van klanten die in afwachting zijn van een transactie. Op derdengeldrekeningen mogen nooit tekorten ontstaan, omdat ze als een veilige parkeerplaats dienen. Daarvoor zijn alle notarissen van een kantoor gezamenlijk verantwoordelijk. Naast Oranje waren dat bij Pels Rijcken ook Cees de Zeeuw en René Spit.

De tuchtrechter neemt het deze twee collega-notarissen van Oranje kwalijk dat de administratieve organisatie en interne controlemaatregelen bij Pels Rijcken niet op orde waren. Volgens de tuchtrechter bleven daardoor „aanzienlijke afwijkingen in geldstromen” onopgemerkt „gedurende meerdere jaren”. Van 2002 tot 2020 vertoonden de derdengeldrekeningen tekorten.

Notaris De Zeeuw wordt bovendien kwalijk genomen dat hij geen onderzoek deed toen Oranje tot twee keer toe bij hem aanklopte om de stichting waarmee hij fraudeerde van naam te veranderen.

Geen schorsing

Volgens de kamer voor het notariaat zijn de fouten van De Zeeuw en Spit „zeer ernstig en tuchtrechtelijk verwijtbaar” en zou een „aanzienlijke schorsing” op zijn plaats zijn. Dat de twee ‘slechts’ worden berispt is omdat zij naar aanleiding van de fraude hebben aangekondigd ver voor hun pensioengerechtigde leeftijd te stoppen als notaris. Ook weegt mee dat Pels Rijcken, nadat de fraude ontdekt werd, de weggesluisde miljoenen onmiddellijk aanzuiverde om de bestolen klanten te compenseren.

Ook tegen twee andere notariële krachten van Pels Rijcken werd een tuchtklacht ingediend. De tuchtklacht tegen een kandidaat-notaris die werkzaamheden in het Converium-dossier verrichtte werd gegrond verklaard. Hij zag bij de ontbinding van de Converium-claimstichting over het hoofd dat er op een van de ABN Amro-rekeningen nog bijna 8 miljoen euro stond. Volgens de kamer voor het notariaat is hij daarom „in ernstige mate tekortgeschoten in zijn onderzoeksplicht”.

De tuchtklacht tegen een andere notaris werd ongegrond verklaard omdat hij bij controlewerkzaamheden in een ander fraudedossier wél voldoende kritisch was. Hij constateerde onder meer dat sprake was van „een wirwar aan bedragen”.

Naar aanleiding van de fraude door Frank Oranje besloot Pels Rijcken in oktober vorig jaar de volledige notaristak op te heffen. Per 1 juli gaat Pels Rijcken enkel nog als advocatenkantoor door het leven.

Vanwege tekortkomingen in de kantoororganisatie stond die advocatentak negen maanden lang onder verscherpt toezicht van de deken van de Haagse Orde van Advocaten. Nadat Pels Rijcken een reeks verbeteringen doorvoerde, besloot de deken dat verscherpte toezicht onlangs niet te verlengen.

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon: 0800-0113 of www.113.nl