Recensie

Recensie Film

Mediakritiek in 19de-eeuws Parijs met knipoog naar nu

Kostuumdrama De verfilming van Balzacs ‘Illusions perdues’ is alsof je naar een film uit een parallel universum van onze huidige tijd kijkt.

Aspirant-dichter Lucien de Rubempré (Benjamin Voisin) gaat de journalistiek in, in ‘Illusions perdues’.
Aspirant-dichter Lucien de Rubempré (Benjamin Voisin) gaat de journalistiek in, in ‘Illusions perdues’.

Voordat er Netflix was … was er de Franse schrijver Honoré de Balzac, die in zijn bijna 100 boeken en andere geschriften omvattende La comédie humaine (1829-1850) de Franse maatschappij na de val van Napoleon in al zijn facetten vast wilde leggen. Bladzijde na bladzijde, boek na boek, sleepte hij je mee in de details van talloze levens. Binge-literatuur.

De trilogie Illusions perdues (‘verloren illusies’, 1837-1843) vormt daarin een klein schakeltje, maar je snapt wel waarom regisseur Xavier Giannoli nu juist de geschiedenis van aspirant-dichter Lucien de Rubempré koos voor zijn film. Rubempré en zijn jongensbende van makkers en rivalen zijn in Frankrijk net zo klassiek als onze Titaantjes.

Op het oog een kostuumdrama Franse stijl, wekken de wervelende stijl en de actuele thema’s de indruk dat je naar een film uit een parallel universum van onze tijd zit te kijken. De film gooide dan ook hoge ogen bij de Césars, de Franse Gouden Kalveren, en sleepte er uiteindelijk zeven in de wacht.

Balzac situeerde Illusions perdues in het Parijs van 1821 en schilderde een tijdperk waarin alles te koop is. Met name de pers moet het ontgelden. Analfabete uitgevers en corrupte journalisten die de geschiedenis herschrijven als dat roem, seksuele gunsten of simpelweg geld oplevert. Doet het ergens aan denken?

Als meest zwarte schildering van journalistieke praktijken is Illusions perdues een flamboyant voorbeeld van historisch drama dat eigenlijk gaat over de eigen tijd. Niet alleen de hoofdpersonen verliezen hun illusies, het tijdperk van herstel van de Bourbon-monarchie zelf is een verloren illusie. Giannoli slijpt er de scherpe randjes van af en is ernstig gepreoccupeerd met het amechtig rennen van de ene naar de andere adellijke minnares (wat Balzac zelf ook deed). Dat bevreemdt omdat hij bij thema’s als kapitalisme en statusangst wel een satirische toon weet te vinden.