Profiel

Premier van Finland is een populaire leider in een tijd van crisis en verandering

Sanna Marin Fins premier

De Finse minister-president Sanna Marin (36) werkte zich op vanuit de arbeidersklasse, en leidt haar land nu naar aansluiting bij de NAVO.

Marin bij een persconferentie op 18 mei. In 2019 werd ze de jongste premier ter wereld.
Marin bij een persconferentie op 18 mei. In 2019 werd ze de jongste premier ter wereld. Foto Roberto Monaldo/EPA

„Mijn moeder bracht haar jeugd door in een weeshuis en mijn ouders scheidden vanwege het drankprobleem van mijn vader toen ik nog maar een paar jaar oud was. Mijn familie zit vol droevige verhalen, net als die van veel andere Finnen.” Dat schreef de Finse minister-president Sanna Marin (SDP) in 2016 in een blog op haar website, verwijzend naar onder meer het hoge percentage alcoholisten in haar land.

De nu 36-jarige Marin trad in 2019 aan als de jongste premier ter wereld. Inmiddels leidt ze Finland naar de historische aansluiting bij de NAVO en het afscheid van zijn langgekoesterde neutraliteit. Bij haar aantreden als premier viel Marin meteen op. Niet zozeer omdat ze een vrouw is – de Finnen werden al twee keer eerder geleid door een vrouwelijke premier – maar ze mist het duidelijke profiel dat de Finnen van hun politici gewend zijn.

Als minister van Transport en Communicatie (2019) was ze een tamelijk onbekende politicus. Geen rijke ouders, maar opgegroeid in een arm gezin buiten de grote stad. Als scholier was er geen ruimte voor extracurriculaire politieke activiteiten, die vaak helpen om in een politiek netwerk terecht te komen. Marin werkte op haar vijftiende gewoon in een bakkerij, was na de middelbare school een tijdje caissière in een supermarkt en af en toe werkloos. Wel studeerde ze bestuurskunde aan de universiteit van Tampere, om vervolgens in 2015 parlementslid te worden.

Ze doet denken aan de Amerikaanse Alexandria Ocasio-Cortez, die zich eveneens vanuit de arbeidersklasse opwerkte tot jongste vrouwelijke lid van het Huis van Afgevaardigden. Wat Marin onderscheidt van Ocasio-Cortez, zijn de sociale voorzieningen waar zij in Finland op kon terugvallen. Dit ziet de premier als sociaal-democraat dan ook als een groot goed. Zo schrijft zij dat het haar alleen met hulp van de verzorgingsstaat is gelukt als eerste van haar familie af te studeren aan de universiteit.

Ondanks haar bijzondere verhaal viel de eerste keus voor het premierschap in 2019 niet op haar. De sociaal-democraten wonnen met een verschil van 0,2 procent van de stemmen van de rechts-populistische Finse Partij. Ook in haar eigen partij was ze niet meteen favoriet. Partijleider Antti Rinne werd aanvankelijk premier, maar trad af vanwege een conflict met stakers van het Finse postbedrijf Posti.

„Ze is niet alleen een hippe premier op de cover van een tijdschrift”

Sinds Sanna Marin door haar partij werd gekozen als nieuwe premier, gaat het haar echter voor de wind, ziet Johanna Vuorelma, politicoloog aan de Universiteit van Helsinki. „Als politiek leider profiteert ze van de twee crises die haar premierschap tekenen: het coronavirus en de oorlog in Oekraïne.” Een klassiek rally around the flag-effect, noemt de onderzoeker het, een concept dat de toegenomen steun voor de zittende regering tijdens een conflict verklaart. Marin genoot internationale aandacht. De Britse nieuwszender BBC noemde haar een rijzende ster en ze stond in modebladen als Vogue.

Zoals in veel Europese landen sympathiseerde populistisch rechts, hier de populaire Finse Partij, lange tijd met Poetin. Maar toen de oorlog in Oekraïne uitbrak, namen ook zij direct een pro-NAVO-standpunt in. „De toetreding tot de NAVO heeft het gepolariseerde politieke landschap onder Marins leiding verenigd”, zegt Vuorelma. „Alle partijen staan achter haar beslissing.”

Marins succes is ook te danken aan de Finse president Sauli Niinistö van de centrum-rechtse Nationale Coalitiepartij. Ze bedienen elk een deel van de bevolking. Vuorelma ziet dan ook geen bedreiging voor de populariteit van Marin. „Ze is niet alleen een hippe premier op de cover van een tijdschrift, ze heeft ook laten zien dat ze haar weg vindt in de buitenlandse politiek”, zegt ze. „Het enige gevaar is dat ze oog verliest voor de interne problemen in het land. Er zijn de laatste tijd opnieuw veel stakingen, zoals onder leraren en zorgmedewerkers. Ze moet deze binnenlandse en diplomatieke belangen goed zien te balanceren.” Volgend jaar zijn de parlementsverkiezingen, die zullen uitwijzen of Marin dit is gelukt.