Profiel

Een nieuw begin voor Australië onder een charismatische nieuwe Labor-leider

Nieuwe premier Australië De Australische ‘klimaatverkiezingen’ zijn verrassend gewonnen door Labor, Groenen en onafhankelijken die een ander klimaatbeleid willen. „Samen maken we een eind aan het gepolariseerde klimaatdebat”, zei de aanstaande premier Anthony Albanese.

Labor-leider Anthony Albanese na zijn zege bij de verkiezingen van zaterdag. Rechts zijn partner Jodie Haydon.
Labor-leider Anthony Albanese na zijn zege bij de verkiezingen van zaterdag. Rechts zijn partner Jodie Haydon. Foto Rick Rycroft / AP

Anthony Albanese wordt de nieuwe premier van Australië. „Australië heeft voor verandering gekozen”, zei de Labor-leider tijdens zijn overwinningstoespraak.

Hoewel nog niet alle stemmen zijn geteld, staat vast dat Australië onder zijn leiding met name op klimaatgebied een minder conservatieve koers zal varen.

Na ruim negen jaar is het tijdperk van de Australische conservatieve coalitieregering daarmee ten einde. Premier Scott Morrison erkende zijn verlies, en kondigde aan af te treden als leider van de Liberal-partij.

„Mijn moeder droomde van een beter leven voor mij”, zei een geëmotioneerde Albanese op de verkiezingsavond tegen een uitgelaten menigte. „Het zegt veel over ons land dat een zoon van een alleenstaande moeder die leefde van een uitkering, en die opgroeide in sociale woningbouw, vanavond hier staat als premier van Australië.”

Niet zichtbaar genoeg

Bij de start van de verkiezingscampagne was een van de kritiekpunten op de 59-jarige Labor-leider dat hij niet zichtbaar genoeg was. Te weinig Australiërs zouden weten wie hij is. Maar Albanese, meestal ‘Albo’ genoemd, ontpopte zich tot een charismatische leider met een goed verhaal.

Op een van de gevoeligste thema’s van de laatste jaren, het klimaatbeleid, zag Albanese zich genoopt tot een meer progressief beleid. Dat heeft alles te maken met het feit dat dit ‘klimaatverkiezingen’ zijn geworden. Terwijl de gevestigde partijen Labor en de coalitie Liberals-Nationals het weinig over het klimaat hebben gehad, maakten de Groenen en onafhankelijke kandidaten hiervan juist een speerpunt. Met succes: na verschillende klimaatrampen zijn Australiërs toe aan een regering die klimaatverandering serieus aanpakt.

Klimaatverandering zorgt al jaren voor een enorm gepolariseerd debat in Australië. In het verleden stond een focus op klimaat vaak garant voor verlies bij verkiezingen. Maar sinds de gigantische bosbranden, droogte en overstromingen van de laatste jaren, lijkt het tij gekeerd. In een recente peiling bleken Australiërs klimaatverandering zelfs het belangrijkste thema bij deze verkiezingen te vinden.

Nieuwe steenkolenmijnen

Hoewel de Labor-partij een ambitieuzer klimaatbeleid voorstaat dan de huidige conservatieve regering, heeft Albanese ook gezegd dat hij niet tegen het openen van nieuwe steenkolenmijnen is. Dat standpunt wordt ongetwijfeld een punt van discussie als hij met de Groenen en onafhankelijke kandidaten om de tafel moet om een nieuw kabinet te vormen. Uit zijn overwinningstoespraak blijkt dat Albanese dit heeft begrepen. „Samen kunnen we een einde maken aan het gepolariseerde klimaatdebat”, zei hij.

Bij de campagne kwam Albanese’s jeugd in een arbeiderswijk in Sydney met zijn alleenstaande moeder Maryanne vaak ter sprake. Hij had een bijzondere band met zijn moeder. Het is een klassiek rags to riches-verhaal. Ze leefden van een uitkering in een sociale huurwoning. Zijn moeder had ernstige artritis waardoor ze haar handen bijna niet kon gebruiken. „Zelfs het openen van een blikje was zo goed als onmogelijk”, herinnert jeugdvriend Alex Bukarica zich. „Ze was regelmatig in het ziekenhuis, waar de meeste knokkels in haar handen werden vervangen door protheses. Ze moet enorm veel pijn hebben geleden, maar klagen deed ze niet. Maryanne was altijd warm en gastvrij. Ze was iemand die alleen het beste in andere mensen zag”, schrijft Bukarica, die Albanese ontmoette toen ze beiden studenten waren, in een opiniestuk in The Sydney Morning Herald.

Het betekende dat Albanese al op jonge leeftijd de meeste huishoudelijke taken op zich nam, en moest zorgen dat de huur werd betaald. Hij was de eerste van zijn familie die de middelbare school had afgemaakt en naar de universiteit ging. Tijdens zijn studie economie leidde hij een linkse factie van de Labor-jongerenbeweging, die banden had met de communistische partij. Inmiddels heeft hij zijn activistische veren afgeschud en is hij veel gematigder. „Ik hoop dat mijn levensverhaal Australiërs inspireert om naar de sterren te reiken”, zei Albanese over zijn overwinning.

Het moderne Australië

Zijn Italiaanse achtergrond spreekt veel kiezers aan. Ongeveer één miljoen Australiërs zijn van Italiaanse afkomst. „Leden van de Italiaanse gemeenschap zeiden tegen me dat ze voor het eerst in hun leven op Labor gingen stemmen omdat ze een regering willen die een afspiegeling is van het moderne Australië”, zei Albanese tegen de krant The Sydney Morning Herald.

Hij groeide op in de overtuiging dat zijn Italiaanse vader was omgekomen bij een auto-ongeluk voordat hij was geboren. Zijn moeder vertelde hem dat zijn vader was overleden omdat ze niet was getrouwd en ze als jonge katholieke vrouw de eer van de familie niet wilde schaden. Op latere leeftijd ontdekte hij dat zijn vader Carlos nog leefde en in Italië woonde. Uit respect voor zijn moeder wachtte Albanese tot na haar dood voordat hij zijn vader probeerde op te sporen. Toen zijn eigen zoon Nathan twee jaar oud was en vroeg wie zijn opa was, besloot Albanese op zoek te gaan. Op zijn 46ste ontmoette hij Carlos Albanese voor het eerst. Hij werd met open armen ontvangen, ook door zijn halfbroer en halfzus.

Met Albanese krijgt Australië een ervaren politicus als premier. Al sinds 1996 loopt hij rond in het parlement in Canberra. „Ik kwam uit de baarmoeder met drie grote religies: de Labor-partij, de katholieke kerk en de rugbyclub South Sydney Rabbitohs”, zei hij tijdens de verkiezingen.

Hij dankt zijn goede reputatie binnen de partij aan zijn vermogen met iedereen te kunnen onderhandelen. Die kwaliteit is nu hard nodig, want waarschijnlijk vormt Labor een minderheidskabinet. Daarbij is de steun van de Groenen en onafhankelijke kandidaten hard nodig.

Versplinterd

Want ook de Groenen en veel onafhankelijke kandidaten boekten aanzienlijke winst. Volgens analisten is het traditionele Australische politieke systeem op zijn kop gezet. In plaats van dat de meeste stemmen naar de grote partijen gaan, is het politieke landschap nu veel meer versplinterd.

Het kan nog twee weken duren voordat de definitieve uitslag bekend is. Alle stemmen per post moeten nog geteld worden, en dat aantal is historisch hoog. Zo’n drie miljoen Australiërs hebben per brief gestemd. Bij de laatste verkiezingen waren dat er slechts 1,5 miljoen.

Lees ook: Australië lijdt onder droogte, maar veel politici praten liever niet over klimaatverandering